20151230 धर्मनिरपेक्ष देय्या राष्ट्रपतिया पशुपति पुजाया औचित्य

धर्मनिरपेक्ष देय्या राष्ट्रपतिया पशुपति पुजाया औचित्य (राजेन मानन्धरया च्वसू )

कमसेकम वंगु २५दँय् देसय् गबलें मवःनि थज्याःगु संकट देसं फयाच्वनेमाःबलय् राष्ट्रप्रमुख धायेकीगु मेचय् च्वनेखंम्ह मय्जु विद्या भण्डारीं देय्या स्वंगू करोड थ्यंमथ्यं जनतां न्हियान्हिथं कसाः नयाच्वनेमाःगु वास्ता मयासे दुनियायात न्हिइकेगु अले नेपाली जनतायात तम्वयेकेगु बाहेक मेगु छुं यायेमफइगु धइगु देशया निंतिं लज्जाया विषय खः । व जनकपुरय् इतिहासय् गबलें सुं राष्ट्रप्रमुखं मफःनिगु बेइज्जत फयाः आः हानं पशुपति द्यःगलय् वःगु दु ।

थ्व तःताकथं अर्थपूर्ण व महत्वपूर्ण जूगु दु नेपाःया राजनीति, धर्म व संस्कृति थूपिनिगु लागि । छगू इलय् नेपाःया जुजु जुइगु धइगु जनताया नःमनः सिइकाः जक नयेगु खः । थज्याःगु बाखं झीसं न्यनातयागु दु । लिपा जुजु जुइगु धइगु मोज मस्ति यायेगु जक जुल । वयां लिपा संविधान स्वयाः च्वयेच्वनाः जनतायात सास्ति बिइगु जुयावन । फलस्वरुप, जनतां जुजुया श्रीपेच लाकाकाल ।

जुजु ला वन, तर छपुचःमनूतय्के जुजु जुइगु लोभ, महत्वाकांक्षा व पागलपन मवंनि । राजनीतिइ वयेगु धइगु जनताया निंतिं छुं यायेगु मखुकि जनताया हिचःतिया कमाइलय् लाल कायेगु अले न्हय्गू पुस्तायात गाक्क क्वबिया यंकेगु धइगु जक थुइकाच्वंपिन्सं राजनीतिइ गबलें जनतायात भिंजुइकेगु ज्या मयाः । न्हापाया राजनीतिइ वडा सदस्यया चुनावय् त्याकूम्हस्यां म्हगसय् खंकूसा प्रधानमन्त्रीतकया खंकी, आः ला राष्ट्रपति हे जुइगु लँ चाःगु दु । अथे धइगु जुजु मदुथाय् जुजुया पलेसा जुजु जुइगु । जुजु जुइत सुया मयइ? जुजु जुइपिन्सं जनताया लागि छु छु यायेमाः धकाः तकं मसिउपिं थौं राष्ट्रपतिया मेचय् च्वनेखंगु दु ।

नपाउनेले पायो बोक्रैसुद्ध चपायो धयाथें राष्ट्रपति जुइगु धइगु जुजु बराबरया मोज यायेगु धइगु जक थूपिनिगु ल्हातिइ व मेच लाःवन । जनताया मेच, जनताया काय् वा म्ह्याय् नं राष्ट्रप्रमुख जुइदूगु गणतन्त्र वःगु दु धकाः किसिन्हाय् छुनाजुइपिं सार्वभौम सम्पन्न जनताया ख्वालय् ल्वाप्पा नकेगु थज्याःगु ज्या आःया राष्ट्रपति पाखें जूवंगु दु । 
जुजु धइम्ह ला नां हे जुजु । वयात मनूतय्सं यःसां मयःसां मानेयाइ, चाकरी याइ, तुति हे भागियाइ । अथे याकेत वं न्ह्याबलें धर्मया सहारा कयातःगु दु । धाइ, जुजु धइम्ह नारां द्यः, अले जुजुया विकल्प दइमखु, अथे धयातःगुलिं मनूत न्ह्याबलें भ्वसुली । थः हे जक खः धकाः क्यनेत जनतायाके कयातःगु करया ध्यबा खुसिबाः वःथें ह्वली, अले क्यनी जना थःलिसे दु धकाः । पुलांम्ह जुजुं नं क्यंगु खः नारायहिति त्वःते लाबला न्ह्यःतक नं अज्याःगु दृष्य नेपाल टेलिभिजनया पर्दाय् । तर वं पत्रकार सम्मेलन यानाः वंबलय् व हुलं वनेमते धाः मवः । जनता धइपिं हे अज्याःपिं । शक्तिया भक्ति याइपिं । हानं आः गणतन्त्र वये धुंकल । न्हापा मनूतय्सं थ्व सम्भव मदु धकाः धाःसां आः जुजु हे जंगलय् लायेधुंकाः आः थःत जुजु धकाः भाःपियाः वइपिं सुं मदुसेंलि, भद्रकालीलिसे खड्गसिद्धि यानातःम्ह जुजु मखसेंलि जनतां आः राष्ट्रपतिया पदय् च्वंवःम्हसित न्हापाथें जुजुयातथें मान सम्मान यानाच्वनेमाःगु आवश्यकता मन्त । 
राष्ट्रपति धइम्ह नारांद्यःया अवतार मखु, फगत पार्टी पार्टीया कालबिलया हिसाबय् जोडघटाउ यानाः न्ह्यःने तयातःम्ह छम्ह इमानदारम्ह पार्टीकार्यकर्ता जक खः । वयात जनतां ल्यःगु तकं मखु, उमि उमि खँ मिलेयानाः न्ह्यब्वःम्ह छम्ह पात्र, छम्ह ब्वसा । अज्याःम्ह ब्वसां थःगु हैसियत सलंसःदँया गुडविल मियावयाच्वंम्ह जुजुंथें क्यने मल्वः, बांमलाः ।

नेपाः आः दक्व पार्टीया नेतातय् यःसां मयःसां धर्मनिरपेक्ष जूगु दु । राज्य व धर्म धइगु बिस्कं खँ खः, राज्यया ज्या राज्यं या, धर्मया ज्या धर्मं याइ — थ्व खँयात न्ह्यब्वःगु खुदँ दत । आः ला थुइधुंकल जनतां, कि ग्वंगः महालेवं सुथ मजुइगु मखु, जुजु मदयेकं देय्या धर्मसंस्कृति मन्ह्याइगु मखु (बरु पञ्चायतकालय् थें क्रेन हे ज्वनाः द्यःखुइपिं वइमखु धकाः जनता धुक्क) । थज्याःगु अवस्थाय् आः जनतां थःगु धर्मसंस्कृतिया न्हापा अभिन्न अंग जुयाच्वंम्ह जुजु मदुसेंलि आः जनतां थःगु धर्म संस्कृति व जात्रायात जुजु मदयेक गथेयानाः न्ह्याके धकाः मानसिक रुपं तयार यानाच्वंगु अवस्था खः, निम्ह प्यम्ह मनूत जुजुया ख्वाः स्वये मखनीगु जुयाः ख्वखमख धाःजुइ, यथार्थयात आत्मसात् यानाकाये मफयाच्वन जुइ, थ्व मेगु हे खँ जुुल ।

धर्म निरपेक्ष जुइगु धइगु आः राज्यं छगू धर्मयात ब्यकुंच्याना जुइमखुत, राज्यया न्ह्यःने नेपालय् नेपाःमिपिन्स हनीगु दक्व धर्म समान खः धाःगु खः । संविधान दयेकेगु अन्तिम घडीइ राज्यं सनातन धर्म (हिन्दु धर्म)या संरक्षण याइ धइगु आशयया वाक्यांश तःसां जनतां धर्मनिरपेक्ष धइगुयात धर्मनिरपेक्षया रुपय् हे थुइकाच्वंगु दु ।

थुइके नं माः । थज्याःगु अवस्थाय् देशया हे प्रतिष्ठा जुयाच्वंम्ह राष्ट्रप्रमुख थज्याःगु सम्माननीय जुइगु पदय् च्वंम्ह मनू व हे पदया मर्यादा ल्वःमंकाः पदया दुरुपयोग यायेथें राज्यया सुरक्षा टुकडीयात संलग्न यानाः अनया ज्या यानाः नयेमाःपिं व ब्वनेकुथिइ आखः ब्वनेमाःपिं मस्तय्त तकं तक्यंकाः ब्वसा ब्वयेथें त्वहमदु त्वह तयाः आननफाननं वनाः हिन्दुधर्मया छगू द्यःगलय् पुजा याःवनेगु शोभनीय ज्या मखु ।

थन स्वंगू न्ह्यसः महत्वपूर्ण जूगु दु – छु छम्ह राष्ट्राध्यक्षयात राष्ट्राध्यक्षया हैसियतं थःगु सम्प्रदायया धर्मकथं द्यःगलय् पुज्याःवनेगु छुट दुला? मेगु, छु छगू धर्म निरपेक्ष देय्या राष्ट्राध्यक्ष आः थःगु सम्प्रदायया द्यःयात द्यःधकाः राजकीय ठाँटबाँट सहित द्यःपुज्याःवनेगु धइगु पदीय दायित्व दुने लाःला? धर्मनिपेक्ष   देय्या राष्ट्रपति नं तीजबलय् हिन्दु महारानी पशुपति वंथें वने ल्वःला? स्वंगू, पदीय दायित्व हे ल्वःमंकूसां नच्चागु वैंशबलय् निसें कम्युनिष्ट विचारधारा ज्वनाः ब्वलंम्ह, उकथं हे कम्यूनिष्ट कार्यकर्तालिसे जीवन हने धकाः अज्याःगु हे माहौलय् इहिपा यानाः भाःतलिसेया

वियोगं तकं विचलित मजुसे कम्युनिष्ट राजनीतिइ थःत पानाच्वना धाइम्ह मनू थौं व हे कम्युनिष्ट जूगुलिं अले अथे जुयाधाइपिनि पार्टीया उच्च सांगठनिक तहया नेता जूगुलिं हे राष्ट्राध्यक्षया हैसियत दयेकुसेंलि आः छम्ह पराम्परावादी, अन्धविश्वासी मिसाथें द्यइथाय् वनाः उगुंथुगुं फ्वंवनेगु, वा थः राष्ट्रपति जुइन्ह्यः उगु पद थःत लात धाःसा लछिया तलब छाःवये धकाः भाकल यानातःगुथेंच्वंक विशेष पुजा याःवने जिउ ला ? आः यदि वं थःत छगू धर्मनिरपेक्ष राष्ट्रया जिम्मेवार राष्ट्रपतिया रुपय् स्थापित यायेगु खःसा, अले थन नेपालय् थी थी धर्मावलम्बीतय्सं धार्मिक समानताया निंतिं यानावयाच्वंगु आन्दोलनया गंभीरता थूसा हिन्दुतय्गु द्यःगलय्थें बौद्धतय्गु, मुस्मांतय्गु, क्रिस्चियनतय्गु, शिखतय्गु, किराततय्गु वा बहाइतय्गु आदि धार्मिकस्थलय् वनाः नं उकथं हे थःगु लछि–लछिया कमाइ छायेमाल, अले धायेमाल,“जि थ्व देय्या राष्ट्रपति खः, उकिं जितः नेपालय् दूगु हरेक धर्मप्रति समान सम्मान दु । जि राष्ट्रपतिया हैसियत जिमि मांअबुया धर्म छगूयात जक ब्यकुंच्यानतयेमल्वः” धकाः ।

राष्ट्रपति भण्डारीया अप्रत्याशित कर्मकाण्ड थनथाय् थ्व कारणं उल्लेखनीय जूवनी कि व धइम्ह गुगुंइलय् धर्म संस्कृतिया खुल्लमखुल्ला विरोध यानाजुइम्ह छम्ह प्रगतिवादी, क्रान्तिकारी वा विद्रोही मिसा खः । थुकथं हे वं थःगु पहिचान पार्टीइ, थःगु चुनावी इलाकाय् अले नेपाःया विद्वतवर्गय् दयेकातःगु खः । थन थ्व खँ न्ह्यमथसे मगाः व वहे विद्या भण्डारी खः गुम्हस्यां थौं स्वयाः लगभग झिंनिदँ न्ह्यः कानून हयाः हे नेवाःतय्गु जीवित द्यः कुमारी पुज्यायेगु परम्परा बन्द याके धकाः उद्घोष याःम्ह खः । आः थौं एकाएक यू टर्न कायेथें राष्ट्रपति जुइवं जनकपुरया मैथलीतय्गु जानकी मन्दिर व येँया नेवाःतय्गु पशुपति द्यःगलय् पुजाआजाः यानाः न्हापांनिसें धर्म व संस्कृति विरोधी खँ ल्हानाच्वनागु धइगु छगू ढोंग खः अले यथार्थय् व नं छम्ह रुढीवादी पराम्परावादी हिन्दू मिसा जक खः धकाः थम्हं हे नाय्खिं च्वयेकूगु थें जक जूगु दु ।

खुला न्ह्यः भुखाय् ब्वयाः छेँ दुंपिनि गासबासया व्यवस्था मजू, पेट्रोल इत्यादि मजिमगाःगु बस्तुया आपूर्ति जुयाच्वंगु मदु, वासःकं न्यायेगु मदु, संविधानय् असन्तुष्टी सतकय् चखिनाच्वंगु दु, विशेषरुपं मधेसीतय्गु आन्दोलनं प्यलानिसें देय्या जनजीवन अस्तव्यस्त दु । थज्याःगु संगीन घडी देय्या राष्ट्रपतिं थःगु न्हापा जुजु ईनि ब्यः उगुंथुगुं द्यःगलय् वनाः दुगुचा स्याःवनीगु थज्याःगु ज्याया दूरगामी प्रभाव नेपाःया धार्मिक–राजनीतिक ख्यलय् लानाच्वनीगुलिं याकनं हे थुकिया औचित्य पुष्टीजुइकथंया ज्या यायेमाःगु खनेदु ।

मखुसा, विशेष यानाः वयागु पार्टी नेकपा एमालें हिन्दु राष्ट्र जुइमाः धाइगु पार्टीया नेता कमल थापायात उपप्रधानमन्त्री दयेकाः सत्ता सञ्चालन यानाच्वंबलय् देय्या राष्ट्रपति स्वयम् हे कम्युनिष्टया ख्वापालं पुनाः खनेमदयेक देसय् हिन्दु अतिवाद लादेयायेगु ज्याखँय् भूमिका म्हिताच्वंगु दु धइगु शंका ब्वलनावइगु संभावना यक्व खनेदयाच्वंगु दु । 
राष्ट्रपति थःगु पदीय दायित्व ल्वःमंकाच्वंगु अवस्था जनतां नं राष्ट्रपतियात बिइमाःगु मर्यादा बिइल्वःमंकलकि नेपाःया छवि अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलय् बांमलाइगु निश्चित दु । थ्व खँय् दक्वस्यां याकनं गंभीर जुयाः बिचाःयायेमाः ।

This article was published in http://www.newaonlinenews.com

- See more at: http://www.newaonlinenews.com/%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%AF%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%94%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%82#sthash.weSr8lRf.dpuf

http://www.newaonlinenews.com/%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%AF%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%94%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%82

http://preview.tinyurl.com/razen20151230

20151229 चिनाखँ स्लाय्‌म व नेपालभाषा साहित्य

⚏चिनाखँ स्लाय्‌म व नेपालभाषा साहित्य

   ने. स. ११३६ थिंलागा चतुर्थि          राजेन मानन्धर

नेपालभाषा साहित्य ख्यलय् आः चिनाखँ सुना वनाच्वन धायेगु खःसा छु विधा दना वयाच्वन धइगु न्ह्यसः वइ । अथेसां थौंकन्हय् खनेदयेकःवःपिं कविपिनिगु चिनाखँय् अवनति हे मधाःसां छगू गतिहिन अवस्थाय् धाःसा लानाच्वंगु दक्वस्यां चाः । पुलांपिन्सं च्वया मबिइधुंकल, न्हूपिं भचा पुलांपिनिगु चिनाखँ, शैली व भावया निरन्तरता जुइमखनाः कि त चित्तधर वा केदारमानया लिउलिउ वनेगु कुतः यानाच्वन वा छु च्वयेगु धइगु हे मसियाः अलमल जुयाच्वन ।

झी द्यूसां संसारया साहित्य धाःसा दिनाच्वनीमखु । संसारया खँ ल्हायेगु खःसा म्हिगः च्वःगु थौं पुलां जुइ । उमिसं चिनाखँ वा साहित्य ख्यलय् हे याना वयाच्वंगु प्रगति, विकास वा परिवर्तन झीसं स्वया जक वने तकं थाकु, उमिसं याःयाःथे यायेगु धइगु ला गन । थज्याःगु अवस्थाय् झी नं छम्हनिम्हस्यां झीगु साहित्य अथे जुइमाल, वा अथे मजुल धकाः शिकायत यायेगु जायज नं खः, हानं अज्याःगु जादुइ परिवर्तन वइमखु धकाः उमित थुइका बिइमाःगु नं दु ।

नेपालभाषाया साहित्यं समसामयिक न्हूगु धारयात लिलाके मफयाच्वन धइगु बिचाः पाय्‌छि खः । पुलांपिंपाखें व सम्भव मजुइगु जूसा न्हूपिं न्हूकथं वयेत तयार जुयाच्वंगु दु । उमित लँ जक क्यनाबिइफत धाःसा उमिसं थुखेपाखे पलाः न्ह्याकीगु संभावना दु ।

थ्व हे झ्वलय् कवि मय्‌जु उज्वला महर्जनया खय् भाय्‌या कविता बाचन फेसबुक मार्फत तयाबिइवं छुं छुं साहित्यकार व ब्वँमिपिन्सं थ्व स्लायम (Slam) कविता खः थज्याःगु कविता नेपालभाषय् नं वयेमाल धइगु इच्छा क्यन ।

• छु खः चिनाखँ स्लाय्‌म :

स्लाय्‌म धइगु १९९०या दशकया छगू तसकं महत्वपूर्ण व सशक्त काव्यिक आन्दोलन खः । थुकिं अबलय्‌या जनतातयके चिनाखँ न्यंकेगु छगू न्हूगु उत्साहया सञ्चार यानाबिल । थुकियात अप्वःधयाथें युवा पुस्ताया कवितय्‌सं ययेकल ।

थी थी पृष्ठभूमिं वःपिं युवातय्‌गु निंतिं थ्व जातीय, आर्थिक व लैंगिक विभेद व अन्याय आदि समसामयिक घटनाक्रम व विषयवस्तुइ थःगु खँ वा बिचाः जोडदारकथं तयेगु दबू जुयाबिल ।

थुकियात उमिसं पद्यया प्रजातान्त्रिकरणया छगू लँपुया कथं तकं काल । मेगु भासं धायेगु खःसा थ्व परम्परागत वा शास्त्रीय साहित्यया विरुद्धया पलाः खः, थन भाषा, शब्द, विषयया बन्देज दइमखु, धाये मास्तिवःगु खँ न्यनामिपिनिगु ख्वालय् धयाक्यनेगु अभिव्यक्तिया स्वतन्त्रता दइ ।

स्लाय्‌म धइगु छगू कथंया कवि सम्मेलन वा प्रतियोगिता खः । अन छ्यलातःगु भाय्, विम्ब, प्रतीक, रोमान्स, प्रकृतिप्रेम वा शास्त्रीयताया ल्याखं मखुकि कविया विचार, शब्द, जोश, ढंग व प्रस्तुतिकरणया शैलीया कारणं न्ह्यःने लाइ । उकिं छपु चिनाखँयात थ्व स्लाय्‌म पोएम धायेगु स्वयाः पोएट्री स्लायमय् दुथ्याःगु चिनाखँ धकाः धाःसा बांलाइ ।

मेकथं धायेगु खःसा पोएट्री स्लाय्‌म धइगु छगू प्रतिस्पर्धा खः, गन कविपिन्सं थःगु मौलिक कविता पाठ याइ (अप्वःस्यां ला भ्वं मस्वसे हे)। चिनाखँ विद्वता जक मखु मिखाय् बुयावइगु विद्रोह, असन्तोष, वितृष्णा व घृणा चिनाखँया शब्द जुइ । वयागु वक्तृत्व शक्ति, भाव, ख्वाःया अभिव्यक्ति, म्हया भाय्, नाटकीय प्रस्तुतिकरण इत्यादियात नं दापू दयेकी ।

थज्याःगु प्रस्तुतियात विभिन्न कोणं दानाः दकलय् च्वय् सु वन धकाः हिसाब याइ । अमेरिकाय् दँय्‌दसं थज्याःगु चिनाखँ स्लाय्‌मत जुयाच्वनी । न्हापान्हापा थज्याःगु हे चिनाखँयात परफोरमेन्स चिनाखँ नं धाइगु खःसा व स्वयाः न्ह्यः विशेष यानाः वेष्टइन्डियनतय् थज्याःगुयात डब पोएट्री धाइगु खः ।

• चिनाखँ स्लायमया विकासक्रम :

अमेरिकन कवि मार्क स्मीथं सन् १९८४य् शिकागोया गेट मि हाइ लाउन्ज धाःथाय् दकलय् न्हापां चिनाखँ स्लाय्‌म यात धाइ । थुकथं स्लाय्‌मया चलन अमेरिकाय् न्यनावन । १९९०य् फोर्ट मेसनय् न्हापांगु राष्ट्रिय चिनाखँ स्लाय्‌म जुल । अले ला मनूत मुकं स्लाय्‌म कवि जक नं जुइगु यात, उमिगु ज्या हे थाय्‌थासय् वनाः अज्याःगु स्लाय्‌मय् थःगु चिनाखँ बाचन यायेगु ।

२००१या सेप्टम्बर ११य् आतंकवादी हमला जुइवं अज्याःपिं कवितय्‌त प्रभावित यात । अबलय् उपिं गनगन च्वनाच्वंगु खः अन हे थात । अले उमिसं आतंकवादयात थःगु विषय दयेकल । कवित ईया धालय् न्ह्यायेसल ।

थज्याःगु ज्या अमेरिकाय् व मेमेथाय् नं दँय्‌दसं राष्ट्रिय व अन्तर्राष्ट्रिय रुपं जुयाच्वंगु दु । आः २०१६या विश्व चिनाखँ स्ल्याय्‌म न्यूयोर्कया ब्रुकलिनय् मार्च ९ निसें १२ दुने जुइत्यंगु दु ।

साधारणतयाः स्लाय्‌मय् आयोजकं दर्शक अले निर्णायक ल्ययाः सःती । हरेक कविं थःगु चिनाखँ न्यंकी । निर्णायकं चिनाखँयात उमिगु हिसाबं ल्याः बिइ, सु न्ह्यःने वन, सु मवन क्वःछिइ, अन्तय् छम्हसित त्याःम्ह धकाः घोषणा याइ । थाय् अनुसार थ्व नियम पानाच्वने नं यः ।

चिनाखँ स्लाय्‌मया उद्देश्य धइगु हे सुयातं चिनाखँया गुणस्तरया निर्धारक मदयेकेगु खः उकिं थज्याःगु प्रतियोगिताय् समालोचक, निर्णायक व दर्शकया भेद ल्यनाच्वनीमखु, दक्वस्या समान अधिकार दइ चिनाखँयात बांलाः व बांमलाः धायेगु ।

तर दक्वसित दक्वं यया च्वनीमखु । चिनाखँ स्ल्याय्‌मयात गुम्हगुम्हं समालोचकतय्‌सं तसकं मयेकू । उमिसं थुकियात बेकार, अर्थहिन व कलाया मृत्यु तकं धाल । गुलिस्यां धाःसा थ्व प्रतियोगिता पाय्‌छि मखु, थथे जुलकि साहित्य नं अमेरिकन आइडलथें जक जुइ नं धाल ।

• नेपाल अले नेपालभाषाय् स्लायम :

नेपालय् नं स्लाय्‌मया लहर वयेधुंकूगु दु । विशेष यानाः अमेरिकी दुतावासया ग्वहालिइ डिसेम्बर २०१०य् अमेरिकी स्ल्याय्‌म कवितलिसे क्युहोते कोभं छगू ज्याझ्वः यायेवं थ्व थन दुथ्याःगु जुल ।

आः वर्ड वारियर नामं छगू पुचः स्वनातःगु दु, थथे कविता कं जुइपिनिगु । उमिसं स्कुल स्तरीय स्लाय्‌म प्रतियोगिताया आयोजना याः ।

नेपालभाषा साहित्यय् नं स्लाय्‌म चिनाखँ (स्लाय्‌मय् कनीगु थज्याःगु चिनाखँ) वयेमाल धइगु आवश्यकता महशुस जूगु दु तर स्वभाविक खः, माल धायेवंतुं गनं वयाः च्वंवइगु मखु, झीसं हे दयेकेगु खः । झीके छु दु व झीसं दयेकागु खः, छु मदु, व दयेकेमफुगु खः । हानं सःपिन्सं हे मसःपिन्त स्यनाबिइगु खः नि ।

नेपालभाषाय् थ्व धार ज्वनाः सुं हे वयामच्वंगु खः ला, मसिउ । हं धाःम्हस्यां खापा खनेथें जुइ, तर सुं थ्वपाखे ज्ञां दुपिं दुसा न्ह्यचिलाः हे थुकिया बारे दुग्यंक कनाः निन्हु–प्यन्हुुया वर्कशप हे यानाः न्हू पुस्तायात ध्वाथुइका बिल धाःसा उपिं आः झीके दूगु विधाय् यानाच्वनागु अभिव्यक्ति व सिर्जनाय् सन्तुष्ट जुइमफुगु खःसा थुखे पलाः न्हयाकी धकाः भलसा कायेछिं ।

स्लाय्‌म हे दक्वं खः, व बाहेक मेगु साहित्य मखु धइगु नं गलत खः । थ्व छगू धार खः, मन दुपिं थुकिइ वनी, मदुपिं मवनी । तर सुं छम्ह जक सां झीगु भासय् थथे च्वइपिं, न्यंकीपिं दतसा प्रतिनिधित्व जुल धकाः मन सन्तोष यायेथाय् दइ धइगु जक खः । अले झीसं च्वयाच्वनागु, न्यनाच्वनागु स्वयाः भिन्न ढंग जूगुलिं थुकिया सवाः कयाः थः गुगु लँय् लानाच्वन धकाः आत्ममूल्यांकन जक यानाबिउसां झीगु साहित्य ख्यः बहुश्रुतया स्तरय् तक सां तब्या जुइगु संभावना दु ।

http://newadaboo.com/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%81-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A5%8D%E2%80%8C%E0%A4%AE-%E0%A4%B5-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AD/

http://tinyurl.com/razen20151229

राज साय्मिया मुसुकाःगु ख्वबि

राजेन मानन्धर

राज साय्मि । थ्व नां हे नेपालभाषा जासुसी उपन्यासया मेगु नां जुइधुंकल । ४२दँ न्ह्यः योम्ह शत्रुं किउगु थ्व नां हुयाछ्वये गनं उलि अःपुइ? अथे जुयाः ला थौं नं राज साय्मि धइगु जासुसी उपन्यास, जासुसी उपन्यास धइगु राज साय्मि । यःसां मयःसां राजजु थ्व पदवी घानाः च्वनाच्वनेत बाध्य जुइमालाच्वन ।

। च्वः धइगु हे मदयावनाच्वंगु नेपालभाषा साहित्य, अले च्वइपिनि दुने नं उपन्यास च्वयेगु क्षमता, धैर्य व शिल्प लुइके थाकु । उकिसं ब्वनकि न्ह्यच्याकातःगु जा हे च्वापुथें ख्वाउँया वंसां त्वःते मफइगु जासुसी उपन्यास ला झन् तुंख्यलय् मुलु मालेथें । छथी उपन्यास च्वइपिं हे खने थाकुथाय् जासुसी वा रहस्यमय उपन्यास ज्वनाः वय्कः तारंतार झीत नापलायेत झाइ । वय्कःया सफू यक्व खनेदूगु ला मखु, अथेसां मेमेपिं थ्व ख्यलय् छम्ह वा निम्ह स्वयाः अप्वः खनेदयेकःवये हे मछाल — न थ्व विधा बेकार धकाः, न राजजुलिसे धेंधेंबल्लाः यायेग्यानाः । अथे जुयाः थम्हं प्यंगु दशक न्ह्यः थम्हस्यां नेपालभाषाय् दुतहयादीगु थ्व विधा वा उपविधा याकःचां क्वबिया यंकाच्वनेमाल । 

जासुसी धइगु छु? सत्यया खोज, मखुला? थ्व ला वेदं नं याःगु खः, बुद्धं नं याःगु खः, आः हकिन्सं नं यानाच्वंगु दु । थ्व खँया छगू सिलसिला जक खः जासुसी उपन्यास धइगु । साहित्य धइगु नं सत्य मालेगु छगू ताःचा हे जूगुलिं धाइपिन्सं ला साहित्यया शुरुवात हे सत्य मालेगु ज्याखँय् जुल धाइ । साहित्यया न्हापांन्हापांगु चरणय् स्वल धाःसां अन अज्याःगु सत्य मालेगु कौतुहलतां जाःगु खंकेफइ । विश्वय् नां दंगु अरबियन बाखंतय्त थौंया भासं जासुसी धाःसां यक्व पाइमखु । उमि छपु बाखं दु, छम्ह माझीं छकः छगः सन्हू तिग्रिस खुसिइ चुइकाहःगु लानाकाइ । वं व सन्हू छम्हसित मियाछ्वइ, न्यानाकाःम्हस्यां व तछ्यानाः चायेका स्वइ, उकिइ लुइ – छम्ह स्यानाः कुचाकुचा यानातम्ह मनूया लास । थःत सजाय मजुइकेया निंतिं वयात व सु धइगु पत्ता लगेयायेमाली । अथे हे चीनया पुलांपुलांगु साहित्यय् नं थज्याःगु खँ दुथ्याः । थज्याःगु सत्य लुइकेगु ज्या साहित्यं द्वलंद्वः दँ तकं याना हे च्वन । सन् १९४१य् एडगर एलन पो धुंकाः सर अर्थर क्यानल डोयलं शेर्लक होम्स धइम्ह छम्ह जासुसी पात्र सिर्जना यानाः बिसौं शताव्दीया शुरुवातपाखे विश्वयात हे थःगु कौतुहलताया पञ्जाय् लाकातल । उकथं थौं नं थ्व विधा छगू विशेष पाठकपिनिगु लागि विशेष च्वमिपिनिगु उतिकं यःगु विधा जुयाच्वंगु दु । गबलय्तक मनूतय्के सत्य छु खः धइगु सिइकेगु चाहना ल्यनाच्वनी, अबलय्तक जासुसी उपन्यास साहित्यया छगू तिसा जुया हे च्वनी । 

थ्व ल्याखय् नेपालभाषा साहित्यया ख्यलय् जासुसी उपन्यासयात स्वयेगु मिखा धाःसा भचा पाः । थ्व ख्यःया छम्ह हे जक धाःसां जिउम्ह उपन्यासकार राजजुयात न्ह्याबलें जासुसी उपन्यासकार जक खनीगु, उपन्यासकार मखनीगु झीगु मिखा । गज्याःगज्याःपिन्सं गज्याःगज्याःगु च्वयाः उपन्यासकार धायेकेदइगु, वय्कःयात धाःसा न्ह्यःने जासुसी घानाः जक उपन्यासकार धायेकाच्वनेमालीगु । सखे थ्व हे स्यालं जुइ वयेकलं आः हिम्मतयानाः थःत गैरजासुसी वा न्ह्यःने विशेषण मदुगु, मुकं उपन्यासकार धायेकेगु लँय् यंकेगु कुतः यानादीगु । थ्व हे कारण जुइफु वय्कलं आःया वय्कःया उपन्यास “मुसुकाःगु ख्वबि”यात बलजफ्ती हे गैरजासूसी दयेकादीगु । 

झी म्वानाच्वनागु थाय्, ई व परिवेशय् न्ह्याःगु वय्कःया उपन्यासया घटनाक्रम झीगु हे समाजया न्हाय्कं खः । थज्याःगु घटना झी हे जःखः जुयाच्वंगु दयेफु, झीसं मखंछु यानागु, स्वयेमत्यः धकाः मिखा तिसिनाजुयागु वा भुनुभुनु जक हालाच्वनागु जक नं जुइफु । थज्याःगु हे छगू झीगु मिखा न्ह्यःने झ्वात्यां दं वयाः नं झीसं मखनाच्वनागु छगू सामाजिक परिदृष्यया चित्रण खः थ्व ।

झीसं झीगु समाजय् सम्पत्तिया लागि धनीपिनि म्ह्याय्मस्तय्त प्रेमया जालय् तक्यंकाः उमिगु परिवारयात इमोशनल ब्ल्याय्कमेल यानाः न्यापतिंचां घ्यलय् धाःथेंज्याःगु जीवन हनेगु म्हगस ज्वनाः वयाच्वनीपिं झीसं खना च्वनागु दु । व यथार्थ खःसा राजजुं ल्ययादीगु विषयवस्तु नं यथार्थ हे खः, उपन्यासया प्लट जक मखु । 

छम्ह मुना, छम्ह मदन । मुना व मदन निम्हसिया नां गुलि प्रतीकात्मक उलि हे यथार्थया मिखां व्यंग्यात्मक खनेदयाच्वनी छगू चरण तक । थ्व ला घरज्वाइँ जुइत जक मुनायात मायाजालय् लाकेत वःम्ह खलपात्र जकं खः धकाः ब्वमिं न्हापां हे पूर्वाग्रहयात थाय् बिइधुंकी । ख नं खः , करोडपति ससःमांया सम्पत्ति ल्हातय् लाकेत हे जक थः ज्यान मुनायात मेम्हस्या नाप इहिपा याकाः हानं वयापाखें हे सम्बन्ध विच्छेद याकाः अपुताली नयेगु आशा कि मदनं यायेफइ, कि नेपाःया राजनीतिइ पिनें वयाः स्वनिगलय् खनेदयेकःवःपिं नेतातय्सं यायेफइ । व स्वये बलय् ध्यबाया छतिं लोभ मतसे मतिनाया लागि जक ससःमांया यःम्ह जिलाजं तकं जुइत ताःलाम्ह अशेष ला दक्वस्या निंतिं मतिनाया प्रतिमूर्ति हे । 

मतिना व इहिपा ¬¬– ला व लुसि । मतिना यानाः इहिपा याइपिनिगु नं इहिपा यानाः मतिना याइपिनिगु नं । थनया मतिनाया प्रसंग इहिपाया अपरिवर्तनीय शर्त खःसा इहिपाधुंकाःया मतिनायात संभवतः दोषपूर्ण जकं खःला धकाः नं स्वइपिन्त लँपु बिइगु लुखा चालाच्वन । दोष इहिपाया मखु अशेषया महत्वाकांक्षाया खः, मखुसा “भिंम्ह जूसां मभिंम्ह जूसां जिमि भाःत खः” धाइम्ह उमा थौंकन्हय् उपन्यासय् जक दइ । 

उखे शेष हे मदुम्ह अशेषया नियत खनेदयावइ, व ला “नया भुइ खि फाइम्ह पशु” लानाच्वनी । मतिनाया निंतिं जक मुनायालिसे इहिपा याःम्ह धकाः च्वनाम्ह अशेषया योजना नं गज्याःगु धइगु सिइदयावइबलय् ब्वमिपिं अलमल जुइ, आः सुयात हिरो धायेगु धकाः । हिरो धकाः ब्वमिपिन्सं थःनालाकयातःम्ह मनूया खलचरित्र स्वयमाली । 

च्वमिजुं वयात न्हापांगु पृष्ठनिसें गुकथं क्यनादिल, उकिया लिच्वः गज्याःगु फयेमाल धकाः ब्वमिपिन्सं कपाः तिइ । अशेषया जीवनया हानं मेगु पक्षया पर्दाफास उमापाखें जुइ, अले घटनाया रेल गुगु स्टेशनय् दिइ धकाः सुनां धायेफइमखु । थज्याःगु प्याज प्वलेथें रहस्यं जाःगु घटनाक्रमया ख्वला प्वला यंकेगु ज्या हे राजजुया सिर्जनाया रहस्य जुयाबिइ । 

उलि जक मखु, अशेषयात बांलाक म्हसिकेहे मखंबलय् व मदयेमाली । न्ह्याथेज्याःम्ह सां मूपात्र ख्वाःवःम्ह हे लँय् दथुइ मदयावनेमाःबलय् प्लट चिचाः दनीगु स्वभाविक खः । थनथाय् हिरो मदयेकं सिर्जना जुइमखु धाइपिं एरिस्टोटलवादीत छझाःला थ्व उपन्यासयात थाथामाथा यायेत हे नं तयार जुइ तर अन हे ल्यनाच्वनी थ्व उपन्यासया थ्रिल । 

तर छाय् खः मसिउ उलि ह्ययेकाः ह्ययेकाः बाखंलिसेलिसे ब्वमिपिन्त यंकाच्वनादीम्ह च्वमि अशेषं जा नयेधुंकाः थः स्वय्म हे इतःमितः कन । हिरोया अभावय् प्लट न्ह्याये थाकु धइगु लुमंकाबिउगु खः वा बाखं याकनं सिधयेकेगु हथाय्या शिकार थः स्वयम् जुयादीगु खः मलिस, तर व रोमाञ्चयात ब्वमिपिन्सं अनं लिपा कःघाये हे थाकुल । लिउनेया खुगू पेजय् अपाय्जि गुइँगुइँ निलाच्वंगु प्लटयात म्हालंकद्यः धयाथें यःयःथेयानाः सिधयेकेमाःगु बाध्यतां छाय् ज्वन धकाः ब्वमिपिं हतास जुयाच्वनी, उपन्यास क्वचाइ । 

थन मुना व मदन, अशेष व मुना, अशेष व उमा थःथः स्वतन्त्र पात्रत, झीगु जःखः दुपिं, सखे झी हे थज्याःपिं पात्रत । उमिगु चित्रण स्वयाः नं उमिगु स्वापू अले स्वापूया हिलाया चित्रण हे थ्व उपन्यास खः । उमिगु दथुइ छगू हे जक सम्बन्ध दु अपराधया, चाहे व मतिनाया, घृणाया, यौनया वा ध्यबाया कारणं जुइबिउ । थज्याःगु स्वापूया बाखं हे थ्व उपन्यास खः । उकिइ दुने सुलाच्वंगु अपराधया कारण, अपराधया लिच्वः व अपराधीया नियतया चित्रण जासुसी जूगु दु, उपन्यास थः हे जासुसी खःसां मखुसां ।

राजजु मुलतः जासुसी उपन्यासकार हे खत, वय्कःया वर्णन शैलीइ हरेक वाक्यय् आः छु जुइ, थथे याइ ला, अथे याइला धइगु कौतुहलं ब्वमियात कस्सिक चिनातइ । अन धाथेंम्ह जासुसया भौतिक उपस्थिति आवश्यक हे जुइमाः धइगु मखु, हरेक ब्वमिं छखे थःत जासुसं थेें ब्वनाः घटनाया लिउलिउ वनाच्वनी सा मेखे छु धुंकाः छु जुइ धकाः थम्हं हे नं अनुमान यायां वनाच्वनी, धुचाधुचा पतिकं अले ब्वमि गलत जक साबित जुइ, च्वमिया मेगु हे योजना दयाच्वनी, व उपन्यास क्वमचाःतले गथः फ्यने नं जिइ मखु, फइमखु । थ्व रोमाञ्च, कौतुहलता हे उपन्यासया दुगःक्वँय् खः । भाषा शैली व आलंकारिक प्रस्तुतिकरण थज्याःगु उपन्यासया निंतिं मदयेकमगाःगु खँ मखयेफु, अय्सां थाय्थासय् वय्कलं थःगु भाषाया सौन्दर्य न्ह्यब्वयादीगु दु, थ्व बांलाःगु छुमां खः । 

धायेत ला च्वमिं न्हापा हे “पासापिन्सं जासुसी च्वयेगु दिकेमते धयादिल । वय्कःपिं सकसिके क्षमा फ्वँसे थ्व पालय् छगू नितान्त फरक धारया प्रस्तुति न्ह्यब्वयेगु कुतः यानागु दु” धयादिल तर थःगु हस्ताक्षरपाखें वय्कः तापायेत धाःसा सफल जुइमफुत । खतुं वय्कलं धयादीथें हे थुकिइ “समाजय् खनागु बेथिति, विसंगति विशेषयानाः नारी हिंसा, भेदभाव, थिचोमिचो अले प्रताडना विरुद्ध” प्रतिवाद नं मजूगु ला मखु, तर वय्कःया त्वःतेमफुगु शैली अले प्रेम, यौन व अपराधया जःखः न्ह्यानाच्वंगु प्लटं वय्कःयात जासुस दयेकेगु पाखें लिछ्याये मछिन । 

तर नं उपन्यास वा जासुसी उपन्यास जुइत लायकगु निगू बिस्कं प्लटयात वय्कलं थन ख्याःथें नीथें सतही रुपं जक न्ह्यब्वयाः पाठकयात प्वाःमजाइगु एपेटाइजर जक बियादिल । थ्व निगुलिं प्लट व उकिइ प्यपुनाच्वंगु नाटकीय घटनाक्रमया विकासयात व स्वयाः दुहाँ वनाः ब्वमिपिनिगु कौतुहलताया निवारण भचा दुग्यंक यानादीगु जूसा उपन्यासया रुप धाथें हे बांलाइगु तायेका । अपाय्च्वः बांलाःगु प्लटयात लिपा यंकाः थम्हं हे कःघायेमफयेक स्यंकाः ब्वमिपिन्त लिपतय् घाराघुरुक्वाः जक नकेथें जुल धइगु नं दोष वय्कःयात मवइ धायेमफु । 

थ्व छु उपन्यास? थुकिया लिसः जिकय् मदु । ख ला उपन्यास उपन्यास हे जक खः । उकिया न्ह्यःने विशेषण घाकेगु सुयातं यइ, सुयातं मयइ । जासुसी उपन्यासय् हे थःगु ल्हाचिं कियादीधुंकूम्ह च्वमिं थन वयाः थःगु उपन्यासयात जासुसी मखु धकाः क्यनेगु कुतः यानादिल । तर वय्कःया शैली, विशेषतायात वय्कलं सुचुकादिइ मफुत, लिच्वः — थ्व जासुस छम्ह जक मदुगु जासुसी उपन्यास हे जुयाबिल । जासुस जुइगु भाला च्वमि भाजु थम्हं कयादिल । थनथाय् हे स्यन धयाथें तायेका ।

मसिउ जिं, जासुसी उपन्यास च्वयेगु अथेभनं बांमलाःगु ज्या ला? यम्ह शत्रु (१०९३), मखुगु सत्य (११३१), ग्यानापुगु छेँ (११३२) व कनेमज्यूगु बाखं (११३४) धुंकाःया वय्कःया थ्व “मुसुकाःगु ख्वबि” (११३५) उपन्यास झीगु ल्हातिइ दु । छगू जक विधायात कत्ताक्क ज्वनाः च्वइपिं मदूगु झीगु साहित्यया ख्यलय् वय्कः मेपिन्सं यः धा, मयः धा, थःगु हे कथंया सवाः बियाच्वनेफुम्ह छम्ह मेकथंया हे च्वमिकथं झीसं म्हसिउ । छगू तःहाकःगु दिपाः धुंकाः आः थथे दँय् दसं धयाथें उपन्यास बियाच्वनेगु धइगु चाःचू खँ मखु । 

च्वमिया थःगु विधा ल्ययेगु स्वतन्त्रता दयाच्वनी, ब्वमिपिन्सं वयाके वहे फ्वनाच्वनी गुगु वयापाखें वःसा जिउथेंच्वनी । नेपालभाषा साहित्यय् निम्हप्यम्ह समालोचकपिन्सं यःमतायेकूसां (मयः धकाः धाःगु ला जिं ब्वने मखंनि) जासुसी उपन्यासया थःगु हे ब्वमिपिं दयाच्वनी । अले थज्याःगु अभावपूर्ति मेपिं सुं हे जि हे खः धाइपिं च्वमिपिनिगुपाखें नं जुइगु आशा मदुसेंलि वय्कलं थम्हं प्रभावशाली लेखनशैली ज्यायेधुंकूगु थ्व विधायात मत्वःतूसा जिउ धइगु आग्रह ब्वमिपिन्के दु । अले थज्याःगु हे रोचक शैलीया च्वज्यां नेवाःभाय्या साहित्य ब्वनेगुपाखे मन मवनाच्वंपिं न्हूगु पुस्तायात थुखे सालाहयेगु अले झीगु साहित्यया ब्वमिपिं अप्वयेकायंकेगु भाला तकं वय्कलं कयादीमागु आःया अवस्थाय् वय्कलं त्वःते मफुगु जासुसी उपन्यास च्वयेगु पाखे हे वय्कःया ल्हाः वनेमाल धइगु निष्कर्ष जक कायेकल थ्व वय्कःया जासुसी मखुगु उपन्यासं । 

20151206 - अन्नपुर्ण पोस्ट, पद्मरत्न व नेवाः मनस्थिति

अन्नपुर्ण पोस्ट, पद्मरत्नया व नेवाः मनस्थिति

नेवा: अनलाइन न्युज – राजेन मानन्धर | २०७२ मङ्सिर २०, आइतबार ११:३१:५२

राजेन मानन्धर

थःत तसकं सभ्य, सुसंस्कृत अले मिलनसार धकाः खँ कंजुइपिं झी नेवाःत थःगु एकता, थःमनूप्रति गुलि ऐक्यवद्ध अले उत्तरदायी दु धइगु छगू निगू मौकाय् छर्लङ्ग खनेदइ । अज्याःबलय् सिइदइ, झीसं ततःधंगु खँ ल्हायेगु, एकताया बाखं कनेगु अले अधिकार माल धकाः पिनेच्वंपिन्त प्याखं क्यनेगु बेकार हे खः धइगु । 

खँ भचा पुलांगु हे खः, तर चुपिया तं क्वलाःगु त्वाकःया घाः मलंनिगु । वंगु झिन्हु न्ह्यः, मचिकं, पेट्रोल, डिजेल व ग्यास जक मखु मेमेगु मजिमगाःगु सामान तकं स्वनिगलय् मथ्यनाच्वंबलय् अचानक नभेम्बर २० कुन्हुया अन्नपूर्णपोस्ट धइगु पत्रिकाया न्हापां पृष्ठय् झी दक्वस्यां हनातयातयाम्ह पद्मरत्न तुलाधरया फोटो न्हापं तयाः वय्कलं येँया छगू भेलाय् भारतीय राजदूतयात “पूर्ण नाकाबन्दी तयादिसँ, छुं हे छ्वया हयेमते” धयादिल धकाः सनसनीखेजपूर्ण समाचार पिदन । 

अथें हे थःत मामाःगु सामान मदयाः हिमीचायाच्वंपिं, व थम्हं करपुलाः सुविधा भोगेयाकातयापिं मन्त्रीतय्त छुं धाये मछालाः भारतयात लाक्वपाक्व धयाः आत्मरति यानाच्वनेमाःपिं जनतायात मेगु छु माल? 

उकिसं नेवाःतय्गु न्हाय् जुयाच्वंम्ह अले पञ्चायत कालं निसें अभिजात वर्गया मिखाया धू जुयाच्वंम्हस्या म्हुतुं थज्याःगु खँ पिहाँ वल धाययेवं उमि मि च्याइगु स्वभाविक हे जुल । थ्व ‘ला सा स्यानाः भ्वय् न धाल’ धाःगु खँ स्वयाः दनदन जुल । विशेष यानाः थ्व खँ पिहाँ वयेवं फेसबुक इत्यादि सामाजिक सञ्जालय् पद्मरत्नजुयात तथानाम ब्वह बिइगु शुरु जुल । उमिसं ब्वह छु बिइ, व ला दशकौंनिसें नेवाःतप्रतिया तं प्वंकल, थःगु हाकुगु नुगःया तूस क्यन । थ्व व उमिगु थःथःगु हैसियत, राजनीतिक चेतना अले बौद्धिक स्तरया छ्यातांच्वंगु प्रदर्शन जुयाबिल । न थःगु नैतिकता, न देशया राजनीतिक भौगोलिक स्थितिया जोखिमपूर्ण अवस्थिति न अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलं तकं मान्यता तयातःम्ह छम्ह नागरिक समाजया थम्हं दयेकातःगु हैसियत दुम्ह मनूया ख्वाःया मुलायजा तल । धाये जिक्व धाल, धाये मजिउगु नं धायेत लिफः मस्वल । धायेगु स्वतन्त्रता ला बिया हे तःगु दु । राज्य नं राज्ययात ब्वह बिल कि जक आङकाजी शेर्पायात थें जासुस लगेयानाः ज्वनायंकी, छगू आधारहिन समाचारया आधारय् छम्ह प्रतिष्ठित व्यक्तियात लाःथे पाथे धालं नं सरकार मखंछु यानाः च्वनाच्वन । 

थज्याःबलय् नेवाःतय्सं छु यानाच्वन ले? थ्व नं न्ह्यथनेबहजू । अन्नपूर्ण पोस्टया व बदनियतपूर्ण समाचार गुलि लज्जास्पद जू व स्वयाः नेवाः समाज व समाचारप्रति प्रतिक्रियाबिहिन जूगु नं म्हो लज्जाजनक मखु । आः न्हापाथें सम्पादकयात पौ च्वयाच्वनेम्वाः , ल्हातिइ ल्हातिइ मोबाइल दु, उकिइ फेसबुक दु, ट्वीटर दु । निम्हप्यम्हस्यां थ्व खँ वयेवं अथे च्वयाहःपिन्त लिसः बिउगु नं मखनागु मखु, लिसें गुलिगुलिस्यां उकिया प्रतिकार यासें नं थःगु खँ स्टाटसय् तल । तर यक्व नेवाःतय्सं थःगु हैसियत हे क्यन । फेसबुकय् सक्रिय जुयाच्वनीपिं अज्याःपिं यक्व सजग व सचेत नागरिक धायेकातःपिं नेवाःतय्सं तकं न्हापां ‘ग्वाय्पुँइ, भचामगाः’ या मनस्थिति क्यन । अझ गुलिस्यां गुलिस्यां ला खय्तय्सं स्वयाः निपलाः न्ह्यःने हे वनाः पद्मरत्नयात ब्वह बिल, म्हुतु हे वानाः । अन्नपूर्ण पोस्टय् वःगु व समाचार ला छगू त्वह जक जुयाबिल अज्याःपिं नेवाः भद्रभलादमि धाःपिनिगु लागि, पद्मरत्नप्रति थःगु व्यक्तिगत तं प्वंकेगु । नेवाः नेतृत्व असफल जूगुया दक्व दोष क्वबिइमालाच्वंम्ह पद्मरत्नया निंतिं नं थ्व छगू अवसर जुयाबिल नेवाः सम्भ्रान्त धाःपिं अज्याःगु संगीन घडिइ गुलि जिम्मेवार जुयाः संसारं ब्वनीगु सामाजिक संजालया सदुपयोग वा दुरुपयोग यायेत चंचं धायाच्वंगु जुयाच्वन धकाः प्रत्यक्ष स्वयेत । 

थनथाय् पद्मरत्नयात नां कयाः हे ब्वहबियाः आत्मसन्तुष्टीकाःपिं नेवाःत मुख्ययानाः स्वंगु कथंयापिं खनेदत । क. थम्हं छुं मयासे नेवाःतय् नेता धायेके यःपिं अले पद्मरत्नयात नेवाःत व गैरनेवाःतय्सं हनाबनातयातःगु खनाः नुगः जक मुइकाच्वनीपिं, ख. नेवाः नेतृत्वय् सुं छम्ह हे नेवाःतय्त कतानाः न्ह्यज्याकेफुपिं पिहाँ वसेंलि थ्व दक्वया दोष पद्मरत्नयागु खः धकाः खँ बछि थुइकाः असन्तुष्टी क्यनीपिं अले ग. नेवाः धायेकेगु स्वयाः पहाडी खय्बरमूतय्सं बियातःगु परिभाषाकथंया “नेपाली” धायेकेयःपिं नेवाःविरोधी उपबुज्रुकत । उकिं अन्नपुर्ण पोस्ट व पद्मरत्नया समाचार छगू त्वह जक जुयाबिल सामाजिक सञ्जालय् च्वनेसःपिं नेवाः इलाइटतय्गु बास्तविकता म्हसिकेत । व हे नं छगू ज्वःमदुगु दृष्टान्त जुयाबिल धाःसा उकिं नेवाः सामाजशास्त्रय् रुचि दुपिन्त नेवाःत गुलि छवाः अले उमिगु मानसिकताय् गज्याःगु छेँ दयेकातःगु दु धकाः अध्ययन याइपिन्त न्हूगु छगू अध्याय जुयाबिल व बान्हिया ई । 

लिपा पद्मरत्नया हस्ताक्षर सहितया “व ज्याझ्वलय् जिं छुं नं टिप्पणी व विचार हे पितमबियागु जानकारी बियाच्वना” धइगु ध्यानाकर्षण सामाजिक सञ्जालय् हे वसेंलि यक्व अज्याःपिं नेवाः इलाइटतय्सं कपाः ज्वनाच्वनेमाल । पद्मरत्नप्रतिया विषवमन म्हो जुजुंवन । बहनी च्याताःई धुकाःया अवस्थाय् थ्व च्वमिं अथे ब्वहबियातःपिनिगु स्टाटस व कमेन्टया स्क्रिनशट कायेगु बिचाः वयाः ज्या न्ह्याकबलय्तकया दुने यक्व म्हसिउपिं व नां लुमंपिन्सं थःगु स्टाटस हुयातयेधुंकूगु लुत । थ्व हे जुल नेवाःतय्गु यथार्थ – न थः गतिलाक्क नेतृत्व बियाः नेवाःतय्त संगठित याइ, न सुं मेपिं नेतृत्व कयाच्वंपिन्त साथ बिइ, बरु थम्हं ज्या मयासें मेपिनिगु ख्वाःपाः मियाः न्ह्याबलें ज्या मयासे हिरो जुइगु अःपुगु सुत्र प्रयोग यासें नेवाःतय्थाय् राज यायेगु म्हगस खनाच्वनीपिं असफल नेतातय्गु, उमिगु समर्थनय् थःगु विद्वता मियाजुइपिं हे जक आः न्ह्यने लानाच्वन धइगु तकंया छुमां जक बिल । 

खः, छपुचःस्यां सशक्त हे कथं थुकिया विरोधय् सः थ्वयेकल । अज्याःगु खँया माक्व लाइक व शेयर नं जूगु खनेदत, व सकारात्म ला जु हे जुल । पद्मरत्नया विज्ञप्ति अन्नपुर्ण पोस्टं थाय् मबिउसां फेसबुकं नुगः चकंकाः इन । तर थन नं गुलि थःगु ल्हातिइ दूगु सामाजिक सञ्जालयात छ्यलाः पीत पत्रकारिताया विरोध प्वंकेमाःगु खः व खनेमन्त । 

बरु थ्व इलय् लुमंके बह जूगु ला छु धाःसा नेवाः बाहेकया जनजातित, गथेकि राइ, लिम्बु, गुरुङ, तामाङ इत्यादिपिन्सं थ्व खँय् पद्मरत्न प्रति अन्याय जूगु जुइफु धकाः न्हापा हे शंका क्यन उमिसं । अन्नपूर्ण पोस्टया नियत ला पद्मरत्नया विज्ञप्ति तकं प्रकाशित मयासे सम्पादकं “भूलबस” धकाः जक धयाः थःगु खँ च्वय् तयेगु जक मखु, अझ अन अज्याःगु अभिव्यक्ति वःगु हे खः अले अथे वलं नं पद्मरत्न सुम्कच्वनाच्वन धैगु शैलीया स्पष्टीकरण जक वल । व स्वयाः दुखद परिस्थिति ला थन थथे खनेदत कि छम्ह थःगु न्हाय् जुयाच्वंम्ह व्यक्तिं “भ्रामक समाचारं जिगु व्यक्तित्वय् निर्मम प्रहार यात धकाः” ध्यानाकर्षण च्वलं नं नेवाः समुदाययात तिक्क तकं ममिं । छुं हे जूगु मदुथें यानाः थःथःगु लँलिनाः जुयाच्वन । उकिया बारे गनं छुं विरोध व अन्तरक्रिया ला छु, झीथाय् च्वनाः झीगु विरुद्ध थथे नियोजित रुपं नेवाः नेताया चरित्र हत्या यात धकाः नुगलय् स्याकेगु तकं ज्या मजू । 

मेथाय् जूसा मि च्यायेधुंकल जुइ, चक्का जाम जुइधुंकल जुइ, अज्याःगु गैरजिम्मेवार पत्रिकाया ज्याकुथिइ, अनया सम्पादक व रिपोर्टरयाके छु आधारय् च्वया धकाः हुरमत कायेधुंकल जुइ । हानं लुमंके, न्हापा अन्नपूर्ण पोस्टं हे छकः बुद्ध भारतय् बूगु धकाः च्वयाबिइवं मनूत गुलि तिंतिंन्हूगु, मि तकं च्याकल, छु जक मयाः । अबलय् अन्नपूर्ण पोस्टयात नैतिक रुपं क्वछुकेत विशेष यानाः मेगु छगू पत्रिका तसकं सक्रिया जूगु खः, आः ला अथे नं मखुत । अथे धइगु पद्मरत्नया चरित्र हत्या यायेगु ज्या छगू पत्रिकाया सम्पादकयापाखें जूगु खःसां मेमेगु पत्रिकाया सम्पादकतय्गु नं अप्रत्यक्ष ल्हाः दूगु धइगु प्रमाणित जुल । सुं पत्रिकां नं अन्नपूर्ण पोस्टं अथे याये मजिउ धकाः न्ह्यःने वाः धाः मवः । आः ला थुइके नु, नेवाःतय् शत्रु ग्वःम्ह दु, मित्र ग्वम्ह थन ।

थज्याःगु अवस्थाय् तकं पद्मरत्नप्रति दूगु थःगु वैमुष्यता, असन्तुष्टी व ईवीया कारणं वा छगू जायज माग ज्वनाः सतकय् तकं वनेमफुत । कमसे कम छगू डेलिगेशन हे सां अन्नपूर्ण पत्रिकाया ज्याकुथिइ तक ला वनेमाःगु खः, उलि नं वनेमफुपिं जुल नेवाः राज्य दयेकेगु म्हगस मियाच्वंपिं नेवाः नेतात । थज्याःबलय् सलंसःया ल्याखय् दूगु नेवाः खलः पुचःत नं नेवाः देय् दबूया अमुक चुनावय् अमुक नेतायात त्याकेत वा बुकेत जक दयेकातःगु खः धइगु साबित जुल । अले सम्पूर्ण नेवाःतय्गु हे ठेक्का कयातया धकाः ततःधंगु नां तयाः राष्ट्रिय जुइगु अभिनय याइगु संस्था थज्याःगु मदयेकमगाःगु इलय् गधाया छ्यनय् न्यकू तंथें तनाबिइ, हलूधासेंलि कुतिं न्यायेम्वालाबिइ । छगू वा निगू संस्थां क्वथाय् च्वनाः विज्ञप्ति तक ला पिकाल, तर सतकय् सःतयेत माक्व नेवाःत न्ह्यलं मचाःगु हे साबित जुयाबिल ।

थ्व छगू परीक्षा खः नेवाःतय्गु क्षमता, सामथ्र्य अले शक्तिया । उमिसं स्वयाच्वंगु दु, नेवाःत धइपिं छु तक यायेफुपिं धकाः । थ्व खँ झीसं थुइके फयाच्वंगु मदुनि । नेवाः नेतृत्वयात कयाः निझ्वः आलोचना यातकि पालिंनिसेंया तं पिकयाः प्रतिक्रिया बिइपिं नेतातय्सं थःत जिम्मेवार जुया धकाः क्यनेफयाच्वंगु मदुनि । मञ्चय् च्वनेमखं, भाषण यायेथाय् नमवाकू धकाः ख्वापाः तपाः यानाच्वनीपिं गन वन खः मसिउ । यायेगु खःसा आः नं लिबाःगु हे मखुनि । तर बुधबार बर्तच्वना धकाः ज्या जति मेपिन्त चिइकाः जस जक कायेगु पुलांगु कतिलाःपह क्यना हे च्वनेगु खःसा झीगु भविष्य थ्व स्वनिगलय् ल्यनाच्वनीमखु । आःयात थुलि हे धाःसा गाइ थें ताया ।

- See more at: http://www.newaonlinenews.com/%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3-%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%9F-%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B5-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%83-%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BF#sthash.bOACs5oB.n0mD8vvN.dpuf
Published in Nwaonlinenews.com
Also seen at : http://tinyurl.com/razen20151206

20151205 - प्रेमं जाःम्ह प्रेममान

⚏प्रेमं जाःम्ह प्रेममान

प्रेमं जाःम्ह प्रेममान

   ने. स. ११३६ कछलागा नवमि          राजेन मानन्धर

गुलि दत गुलि दत । छकः प्रेममानलिसे प्रेमया खँ ल्हाये धकाः मतिइ तयाच्वनागु । दिन वयेमाः धाःथें जुयाच्वंगु ।

वय्कः थः हे जिथाय् क्वथाय् न्ह्याबलें दुस्वःझाइ । खालि ल्हाः गबलें जुइमखु । गुबलें निझ्वः प्यझ्वः कविता वा म्ये ज्वनाः, गबलें मनय् लूगु नगुःखँ ज्वनाः, कि मखुसा न्हापा न्हापा थम्हं ज्यानातयागु छपाः निपाः पौभाः हे ज्वनाः नं झायाच्वनी । जिथाय् लुखाय् हे झ्वान्याङ्ग दनाच्वंगुथें । फ्यतुना दिसँ धकाः मेच न्ह्यचीके, वय्कः ला हानं मेथाय् गन थ्यंके धुंकी । गुलि फूगु धायगु नि । फेसबुकं यानाः वय्कः जिथाय् न्हिंछधू धयाथें हे थ्यं । जि नं वना, वय्कःया झ्याःक्वय् छधू निधू ।

न्हापा मचा मचा बलय् धायेमाल, जि नं साप चित्र च्वयेन्ह्याः । छेँय् ब्वःबिइक ब्वःबिइक द्यःया चित्र च्वयाच्वनेगु । अबलय् हे नां न्यनातयागु जिं वय्कःयागु । जिं मचाय्क जिमि प्रेरणाया द्यः, प्रेममान ।

फेसबुकय् नापलाय् धुंकाः तिनि सिल वय्कः ला म्हंमफु नं धकाः । गबलें खालिमजू, न्हासय् अक्सिजनया पाइप । खनकि छकः वने थें च्वनी । हानं खिउँल कि किपालु तं थें जि गन गन । वने धयांजक वनेखनीगु ला । भिन्द्यःयाथाय् जूसा धकाः । अले गन गन धकाः न्यने अन अन धाइ, हानं फासांफुसुं । ई न्ह्यानाच्वनी, ताः लाइमखु ।

पासा विमला शाक्यं सिउ खनी वय्कःया छेँ । छन्हु लाः मलाःया बिचाः मयासे जि व बिमला मोटरसाइकलय् च्वनाः स्यूचाटारय् वनां हे त्वःता । व ला वना , गन गन का । न्हूगु बस्ती, छकः वनाथे हानं वनेबलय् मजुइगु थाय् । लुइकां त्वःता । खिउँसे हे च्वनेधुंकल थ्यंबलय् ।

न्ह्यःने छकू बगिंचा, छखे ल्वहँया चीबाः, मेखे शाक्यमुनि बुध्दया मूर्ति । कलाकारया छेँय् कला ला ध्याक्वय् कुंचाय् तकं स्वब्यानाच्वनी । लुखा चाः । अथे सां सःतेला मसःतेला जुल ।

जिमि निनि विद्या, वय्कःया जहान, लुखाय् दंझाल । लुमुगु लसकुस जुल ।

मातं क्वथाया लुखा चाल । झ्याःक्वय् लानातःगु लासाय् प्रेममानजु तुति झ्वःलंकाः फ्यतुना च्वनादिल, सिलखं त्वपुयाः । जिमित खनेवं अजू हे चाल जुइ, निपा ल्हाः प्यपुंका दिल । ख्वालय् न्हिलाया स्वां ह्वल । मतिनाया स्वांक्यबय् थ्यन जिपिं छकलं । जिपिं धन्य जुल । न्ह्यनेसंच्वंगु चकति सालाः जिपिं निम्हं छिंक फ्यतुना । वयेधुंकूम्ह औपचारिकता हे जिमिगु पह खनाः लिफःतुलाः वन । जिमित छु औपचारिकता, न्हियान्हिथं हे नापलानाच्वनापिं ला खःनि ।

छखे खाता थसः पानाच्वन । द्यःने छपाः अर्धमूर्त आधुनिक पेन्टिङ । मेच छगू प्वं । लिक्कसं उगुंथुगुं वसः, कापः, माःगुं म्वाःगुं थःथःगु थासय् गथे तयातल अथे हे लानाच्वन । छखे तजाःगु दराज । उकिइ लिधनाच्वन, प्यकूंलाःगु स्वंगू फिटति तजाःगु आधुनिक धायेमाःगु क्यानभासय् एक्रिलिकया पेन्टिङ वाउँम्ह तारा, भचा इम्प्रेशनिस्ट पह दु । सुनां याःगु जुइ ? छतिं प्रेममान ख्वाः मवः । लाःसा सुं सयेकेत धकाः थन वयाच्वंगु जुइका धकाः च्वना । “उकुन्हु भचा फुथें च्वनाः क्यानभास कयाः एक्रिलिकय् ज्या यानाच्वयागु का । अथें च्वने नं मछू । छु याये छुयाये जुयाः म्हाइपु छ्यायेथें ल्हाः भचा संकागु का,” जिगु शंका निवारण जुल ।

प्रेमया मेगु नां प्रेममान । व हे ख्वाः , व हे सँया स्टाइल, त्यलाःगु मिखा, दारि भचा भचा किनाच्वंगु दु मन्चाय्, आः ला तुइसेच्वं । न्हयाथेच्वंसां व हे प्रेममान । लासाय् थःगु लिक्क आइपड व मोबाइल द्यतनाच्वन । वासःइसः थःथःगु पाः पियाच्वन । न्हासय् प्यपुनाच्वंगु अक्सिजनया पाइप बँय् हितुमतुहिनाः अंगः लिक्क धंकातःगु अक्सिजनया सिलिण्डरय् स्वचानाच्वंगु दु – वय्कःया भासं धायेगु खःसा बबर समशेरया ग्वाय् । झ्यालय् पर्दा चायेला तिइला यानाः यगानाच्वन ।

ख्वाः चक्कं । उसाँय् फु मफुया खँ वइगु जु हे जुल । यक्व हे दयेधुंकल थें च्वं थथे लासाय् हे च्वनेमायेक मफयाच्वंगु – दम हँ, हार्टबिट हँ, मेगु नं छु छु हँ । तर नं वय्कलं थःगु ख्वालय् भचा हे धकाः नं मफु पह वयेके बियामदी । खँ ल्हानाच्वंम्हस्या जुरुजुरु दनेथें । ७१दँया ल्याय्म्ह वय्कः । बरु मेपिं मफुपिनि अथे थाकु थथे थाकु धकाः कनाच्वनादिल । मन न्याः वय्कःया ।

“मेगु ला छुं मखु । थ्व अक्सिजन तयाच्वने माः का । यःसां मयाःसां घाना हे च्वनेमाः । धायेवं तुं लि हे मकासे तयाच्वनागु ला मखु , अथेसां लिकात कि लिपा हानं थःत हे मछिनावइगु,” वय्कलं थःगु विवशता कनादिल । खनं आः वय्कःया छम्ह जक गबलें मत्वःतीम्ह पासा व हे पाइप जक जुयाच्वंगु दु ।

छखे परम्परागत कलाकार, मेखे नेपालभाषाया छम्ह दक्वस्यां म्हसिउम्ह म्येच्वमि । १०८० या जःखःनिसें हे वय्कलं म्ये च्वयेगु यानादीधुंकल । उकियालिसें नेपालभाषा मंकाःखलःया स्थापनाकालनिसें नेपालभाषा एकेदमितकया यात्रा नं । मनूत निगः नांचाय् पलाःतयेमजिउ धाइ, वयकःया पलाः ग्वःगः ग्वःगः नांचाय् । जीवनया घःचालं वय्कःयात थी थी ज्या याकल, तर वय्कः प्रेममान जुइगु गबलें त्वःतामदी, प्रेममान चित्रकार जुइगु गबलें त्वःतामदी ।

दिन न्ह्याब्लें वथें जुइमखु । थन च्याःगु मि पनीपिं गबलें म्हो मजू । गुबलें नेपालभाषा आन्दोलनया छगः थां जुयादीम्ह प्रेममान थौं याकःचा ध्याकुंचाय् । मचायेक वय्कःया म्हुतुसि बात, “छु धाये ग्व । मनू ला छु, कार्ड छपाः तकं मवल । सुया लुमं, सुया ल्वःमं।।।”

झीगु नेपालभाषा ख्यः नं गजबगु । माःबलय् माःपिन्त माक्व तिसिना काइ ,लिपा व हे तुख्वः थें, वा दायातःगु सुँ थें, । सुयां लुमनाय् तकं मन्ह्यनावनीगु, आःया न्ह्यलुवातय् स्वार्थय् चि मसला जुइमफया वन कि । झीसं गुलिसित कःघानातया, गुलिसिया नुगलय् स्याः जुयाबिया । सुनां ला ल्याःचाः तयेमाः । नमवासें यक्व खँ कनादिल । हानं सः हे जुयाः पिज्वल वय्कःया घाः ।

“नेपालभाषा मंकाःखलः नीस्वनागु इलंनिसें भाय् भाय् धकाः सनाजुया । थौं थः लासाय् लाःबलय् जि सुं मखयाबिल । दक्वस्यां इरेजरं हुइथें हुयाछ्वत जितः,” मचायेक वय्कःया कनेमजिउगु बाखं क्वब्वात ।

दक्वस्यां वय्कःयात ल्वःमंकूसां वय्कलं धाःसा दक्वसित लुमंकातयातःगु दनि । फेसबुक मार्फत हे जूसां नेपालभाषा आन्दोलन व साहित्यिक गतिविधिलिसे परिचित जुयादी । हाइकु, गजल इत्यादिया विषय् भचा खँ जुल । न्हून्हूगु ज्याझ्वः दक्वं सिउ । थौंकन्हय्या नेपालभाषाया अवस्थाया व भाषा आन्दोलनया बारे वय्कःया खँ बुयावयाच्वन । जिगु मतिइ व हे जक खँ लुयावयाच्वन । व गज्याःगु इरेजर जुइ, सुयात सुयात हुयाछ्वये धुंकल जुइ, आः सुयागु सुयागु पाः जुइ, हुइकावनेगु ।

धाधां च्या ज्वनाः विद्या निनि कुहाँ झाल । कौला छु, भ्वय् हे जुल का जिमित ला । प्रेमं जाःगु भ्वय् ।

Published in Newadaboo.com 

http://newadaboo.com/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%82-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%83%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B9-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%AE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8/

Or at: http://tinyurl.com/20151205