Thursday, January 24, 2019

बोधगयामा त्रिपिटक पाठ : एक संस्मरण 190124


 

राजेन मानन्धर

केही महिना अगाडि लुम्बिनीमा त्रिपिटक पाठ हुँदा प्रत्यक्ष्य सहभागी हुन सकिन । त्यस पुण्यकार्यमा आफुलाई त्यहाँ पुर्याउन नसकेकोले कतै बिझेको जस्तो अनुभव भइरहेको थियो । पछि डिसेम्बरमा दश दिनसम्म भारतको बोधगयामा यस्तै महत्वपूर्ण समारोह हुँदैछ भन्ने जानकारी पाएपछि त्यहाँ जसरी भएपनि जानपाए हुन्थ्यो भन्ने भइरहेको थियो ।
सच्चा मनले चाह्यो भने पुग्दोरहेछ । बोधी टिभीको टीमसँगै श्रद्धेय भिक्षु मैत्री तथा धुन्दुपदिदीसँगै बोधगयामा भइरहेको १४औं अन्तर्राष्ट्रिय त्रिपिटक पाठको अन्तिम दुईदिनको लागि भएपनि सहभागी हुने अवसर मिल्यो । २०१८को डिसेम्बर १०का दिन बिहान सबेरै लुम्बिनीबाट बोधगया जान हामी तयार भयौं ।

भगवान बुद्ध आफैले भन्नु भएको थियो — उहाँ जन्मनुभएको लुम्बिनी, बोधिज्ञान लाभ गर्नुभएको बोधिगया, धर्मचक्र प्रवर्तन गर्नुभएको सारनाथ तथा महापरिनिर्वाण प्राप्त गर्नुभएको कुशिनगरमा गएमा धर्म संवेदना बढ्छ । यसरी धर्म चीरस्थायी हुन्छ भनेर । यस अर्थमा पनि लुम्बिनी जतिकै महत्वपूर्ण छ भारतस्थित बोधगया ।
बुद्ध नेपालमा जन्मेको भनेर त हामी गर्व गर्छौं तर एक छिन सोचौं के उहाँले बोधिज्ञान नपाउनुभएको भए हामीले गर्व गर्ने थियौं होला? यस अर्थमा बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनी जस्तै उहाँले बोधिज्ञान पाएको स्थल बोधिगया पनि त त्यतिकै पवित्र र महत्वपूर्ण भयो नि । हैन र?

लुम्बिनीबाट करिब ५०० किलोमिटर दक्षिण पूर्वमा अवस्थित बोधियगा भागरतको विहार राज्यस्थित पटना भन्दा ११५ किलोमिटर नजिकै अवस्थित छ । कुनैबेला यसलाई उरुबेला, सम्बोधी अथवा वज्रासन आदि नामबाट पनि सम्बोधन गरिन्थ्यो । यसको छेवैमा निरन्जना नामक नदी बहन्छ, जसको पनि बुद्धको जीवनमा आफ्नै स्थान छ ।
यहाँ स्थित महाबोधी मन्दिर तथा त्यसको छेवैमा रहेको बोधिवृक्ष यहाँका प्रमुख आकर्षण हुन् । यसको दर्शन गर्न हरेक वर्ष नेपाललगायत विभिन्न देशबाट हजारौंको संख्यामा भ्रमण गर्न जाने गर्दछन् । शिखर शैलीमा निर्मित महाबोधी मन्दिरभित्र भवगान बुद्धको भूमिस्पर्श पद्मासनमा बसेको सुन्दर मूर्ति छ । यो मुर्ति नै यस भव्य मन्दिरको केन्द्रविन्दु हो ।
बिहान झिसमिसेमै हिँडेका हामी बोधगया मन्दिरको नजिगकै रहेको बोधगया रेजेन्सी होटलमा पुुग्दा रात परिसकेको थियो ।
०००


डिसेम्बर ११को बिहान निकै चिसो थियो । तर हामीलाई मन्दिर परिसरमा पुिग्न हतार भैसकेको थियो ।

बिहानी तरखर मिलाएर महाबोधी मन्दिरमा प्रवेश गर्यौं । मन्दिरमा सुरक्षा व्यवस्था कडा छ । विशेष गरी सन् २०१३को जुलाइ ७ का दिन लहरै १० वटा बम विष्फोट गराइए पछि यहाँको सुरक्षा कडा बनाइएको हो । निश्चित शुल्क तिरेर क्यमेरा लैजान सकिन्छ भने मोबाइल फोन जस्ता सामाग्री निषेधित नै छ । तर यहाँ प्रवेश गर्न भने विदेशीले समेत पनि कतै कुनै शुल्क तिुर्न पर्दैन ।
अन्य बौद्ध मन्दिरहरु भन्दा अलग यो मन्दिर शिखर शैलीमा बनाइएको छ । करिब ५५ मिटर अथवा १८० फिट अग्लो यो मन्दिर यसको कलात्मक शिखर, भित्तामा बनाइएका डिजाइनहरुका कारण उल्लेखनीय छ । साथै मन्दिरको चार कुनामा चारैवटा ससाना शिखरहरु बनाइएका छन्, जसले यसको सुन्दरता बढाउन मद्दत गरेको छ । तल्लो छतमा विभिन्न समयामा बनेका चैत्यहरु लहरै राखिएका छन् भने तथा बाहिरी डिजाइनका खोपीहरुमा पनि बुद्ध एवं बौद्ध मूर्तिहरुलाई सजाएर राखिएको छ ।

 

झण्डै पाँच हेक्टर जमिनमा फैलिएको यस मन्दिर परिसरमा महाबोधी मन्दिरका साथै पवित्र बोधी वृक्ष, वज्रासन तथा बुद्धले धर्मचक्र प्रवर्तन गर्नु अगाडिका केही हप्ता बिताउनुभएका स्थानहरु संरक्षित छन् । यसभन्दा बाहिर रहेको सुन्दर र शितल मुचलिन्द ताल पनि यहाँको महत्व पूर्ण स्मारक हो । अनि यस मन्दिरलाई भित्री, मध्य तथा बाहिरी चंक्रमण मार्गहरुले सुरक्षित पनि राखेको छ ।

 

बुद्धको सुनौला प्रतिमा भन्दा पनि बढी पवित्र मानेर यहाँ आउने तीर्थयात्रुहरुले पूजा गर्ने भनेको यहाँको बोधीवृक्ष हो । यो त्यही स्थल थियो जहाँ सिद्धार्थले अब मेरो शरीर सुकेर गएपनि बोधिज्ञान नपाएसम्म उठ्दिन भनेर अधिष्ठान लिनुभएको थियो, मारहरुको प्रतिकार गर्नुभएको थियो, पृथ्वीलाई आफ्नो साक्षी राख्नुभएको थियो अनि यहीँ बाट न पहिले भएको न पछि हुने बोधिज्ञान प्राप्त गरेर उठ्नु भएको थियो, संसारलाई चतुआर्य सत्यको बारेमा ज्ञान दिन आफुलाई तयार पार्नुभएको थियो ।

 

त्रिपिटक भनेको भगवान बुद्धले दिनुभएको उपदेशहरुको सम्पूर्ण संकलन हो । यसलाई तीन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ — विनय पिटक, सुत्त पिटक र अभिधम्म पिटक । यो सबै मिलाउँदा करिब ४० वटा पुस्तकहरु बन्दछन् । यसलाई विशेष गरी थेरवादीहरुले बौद्ध शिक्षाको प्राथमिक श्रोतको रुपमा मान्ने गरेको छ ।


भगवान बुद्धको परिनिर्वाण भएपछि नै त्यसबेलाका भिक्षु भिक्षुणीहरुले बुद्ध वचनहरु संकलन गर्न धेरै मिहेनत गरे र संगायनाहरु गर्दै यसलाई एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा मौखिक परम्परा अन्तर्गत रहेर हस्तान्तरण पनि गरे । उनीहरुमा यस्तो शक्ति थियो कि उनीहरु ती सबै सुत्त वा गाथाहरु कण्ठस्थ पार्न सक्थे । यस्तो विशाल उपदेशहरुको संकलन हजारौं वर्षसम्म रहिरहनुको रहस्य यही थियो । धेरै समयपछि मात्र त्रिपिटक लिखित रुपमा संकलित भयो ।

 

ठुला अथवा साना समुहमा बसेर भिक्षु भिक्षुणी तथा अरुहरु बेलाबेलामा त्रिपिटक पाठ गर्थे — शताब्दीयौंसम्म यो परम्परा चल्यो । विद्वानहरुका अनुसार हजारौं वर्षसम्म महाबोधी मन्दिरमा नियमितरुपमा त्रिपिटक पाठ हुने गर्दथ्यो । तर पछि राजनीतिक तथा सामाजिक परिवर्तनहरुले बौद्ध भिक्षु र अन्य विद्वानहरुबाट यो प्रचलनलाई डगमगाइदियो । र भारतका अन्य स्थानमा जस्तै यहाँ पनि यो टुट्यो । भगवान बुद्धले भन्नुभएकै थियो, संसारका सबै कुराहरु अनित्य छन् । हालै संसार भरी मानिसहरुमा बुद्धको शिक्षाप्रतिको रुची बढ्न थालेपछि यस टुटेको परम्परालाई बिउँताउने सम्भावना देखिएको छ । धेरैलाई चासो बढेको छ अब, आखिर यो त्रिपिटक भनेको के हो भनेर ।

 

यसअनुरुप महाबोधी मन्दिरमा पालि त्रिपिटकको पाठ गर्ने परम्पराको थालनी सन् २००६ देखि शुरु भयो । त्यसपछि लगभग ७ सय वर्ष अगाडि टुटेको यस प्राचीन परम्परालाई पुर्नजीवन दिनलाई द लाइट अफ बुद्धधर्म फाउण्डेशन इन्टरनेशनल नामक संस्थाको स्थापना २००८मा भयो । लगभग १४ वर्षदेखि विश्वभरीका थेरवाद मान्ने बौद्ध देशहरुका प्रतिनिधिको सहभागितामा भगवान बुद्धले बुद्धत्व लाभ गर्नुभएको बोधिवृक्षको मुनि बसेर मंसिर १६ देखि २६ सम्म त्रिपिटक पाठ गर्ने परम्पराको पुनरावृत्ति भएको छ । यस वार्षिक समारोहको आयोजना अन्तर्राष्ट्रिय त्रिपिटक पाठ परिषद (क्ष्त्ऋऋ) ले गर्ने गर्दछ भने यसको प्रायोजन द लाइट अफ बुद्धधर्म फाउण्डेशन इन्टरनेशनल (ीद्यम्ँक्ष्) बाट हुन्छ ।

 

१४औं अन्तर्राष्ट्रिय त्रिपिटक पाठ समारोहको २०७५ मंसिर १६ गते, तदनुसार डिसेम्बर २, २०१८ का दिन माहाबोधी मन्दिर बोधिवृक्षको मुनि विभिन्न देशका भिक्षु भिक्षुणी एवं उपासक उपासिकाहरुको उपस्थितिमा उद्घाटन भयो ।


त्यसदिनदेखि हरेक दिन विहानदेखि साँझसम्म मन्दिरको वरिपरि विभिन्न देशबाट आउनु्भएका श्रद्धेय भिक्षु भिक्षुणी तथा अन्य उपासक उपासिकाहरुले आफ्नो आफ्नो देशको लागि छुट्याइएको ठाउँमा बसेर त्रिपिटक पाठ गर्नुभयो । उहाँहरुले त्रिपिटकको सुत्तपिटक अन्तरगतको खुद्दक निकायका केही गाथाहरु पाठ गर्नुभयो । उहाँहरुको भाषा पालि थियोे तर लिपि भने फरक फरक थियो — कुनै पुस्तक देवनागरीमा थियो भने अरु रोमन, सिँहाली, थाइ, बर्मेली तथा अन्य लिपिमा पनि थिए । लिपि बेग्लै भएपनि, लय अलि अलि फरक भएपनि उहाँहरु सबैले त्रिपिटक नै पढ्दै हुनुहुन्थ्यो, ठिक त्यसरी नै जसरी यसलाई हजारौं वर्ष अगाडिदेखि पढिने गरिन्थ्यो । यसप्रकार उहाँहरु राष्ट्रियता, भाषा र संस्कृतिको छेकबार पार गरेर एकै छातामुनि समाहित हुन आउनुभयो ।

 

यसरी बुद्धबचनहरुको सँगालो त्रिपिटकका केही चुनिएका गाथाहरु ५ हजार भिक्षु भिक्षुणीहरु तथा अन्यले एकैसाथ १० दिनसम्म पाठ गरेर कुनैबेला छोडिएको वा बिर्सिएको परम्परालाई पुनर्जीवन दिने काम भयो । यसमा नेपाल लगायत भारत, बांगलादेश, थाइल्याण्ड, म्यानमार, भियतनाम, लाओस तथा अन्य केही देशका प्रतिनिधिहरु त्यसमा सहभागी थिए । यसबाहेक हरेक साँझ यहाँ धर्मदेशनाको कार्यक्रम पनि सञ्चालन भयो । यहाँ विभिन्न देशका श्रेद्धेय भन्तेहरुले बुद्धधर्मका विभिन्न पक्षलाई लिएर गहन चिन्तन र विश्लेषण पनि गर्नुभयो ।

 

२०७५ मंसिर २६ तदनुसार डिसेम्बर १२का दिन त्रिपिटक पाठ समारोहका्े समापन भयो । यस कार्यक्रममा नेपालका तर्फबाट अखिल नेपाल भिक्षु महासंघका अध्यक्ष भिक्षु मैत्री महास्थविर लगायत विभिन्न देशका संघ प्रतिनिधिहरु उपस्थित हुनुहुन्थ्यो । मैत्री भन्तेले कार्यक्रमका प्रायोजक संस्थाकी कार्यकारी निर्देशन वाङ्मो डिस्केलाई नेपालकोतर्फबाट सम्झनाको चिनो प्रदान गर्नुभयो । यसप्रकार विशेष गरी दक्षिण पूर्वी एशियाका बौद्ध राष्ट्रहरुको प्रतिनिधिहरुको सहभागितामा त्रिपिटक पाठ हुनु भनेको साँच्चै पवित्र तथा महत्वपूर्ण कार्य हो ।

 

नेपालको दृष्टिकोणबाट हेर्दा यति ठुलो कार्यक्रममा नेपालको सहभागिता भने केही पातलो रहेको देखिन्छ । यसमा अखिल नेपाल भिक्षु महासंघ तथा व्योमा कुसुमा बुद्धधर्म संघको सहभागिता अर्कोवर्ष बढ्ने आशा गर्न सकिन्छ । विभिन्न देशबाट सहभागी हुन आउनुभएका भिक्षुहरुले त्रिपिटकको पचिय तथा यसप्रकारको त्रिपिटक पाठको महत्वका बारेमा बताउनुभएको छ ।

 

यसरी हेर्दा एउटा बिर्सिएको पुरानो परम्पराले नयाँ जीवन पाएको देखिन्छ । सबै बौद्धहरुलाई नयाँ आनन्ददायक प्रोत्साहन मिलेको छ कि अब पवित्र बोधिवृक्षको मुनि हरेक वर्ष विभिन्न देशका बौद्ध भिक्षु भिक्षुणीहरु आएर एकै साथ परित्राण पाठ गर्ने परम्परा बसेको छ । पक्कै पनि यसका लागि धेरै भन्दा धेरै भिक्षु भिक्षुणी उपासक उपासिका तथा धेरैवटा संस्थाहरुको मिहेनत, लगन र सहकार्यले पनि यसलाई सफल बनाएको छ, यस्तै भन्नुहुन्छ द लाइट अफ बुद्धधर्म फाउण्डेशन इन्टरनेशनलकी कार्यकारी निर्देशक वाङ्मो दिक्से।


हो । एउटा परम्परा बसेको छ । यो सन्देश संसार भरी फैलिन्छ र मानिसहरु बुद्धधर्म र त्रिपिटकको बारेमा कुरा गर्नेछन् । उनीहरुले यो कति महत्वपूर्ण छ भनेर खोज्नेछन् आफै पत्ता लगाउने छन् । त्यसपछिले उनीहरु त्रिपिटकको सही अनुवाद र यसको विश्लेषण खोज्ने छन् । बौद्ध विद्वानहरु भन्छन् त्रिपिटकको अध्ययन विना बुद्धधर्मको ज्ञान अपुरो नै रहन्छ । यस अर्थमा वर्षैपिच्छे गरिने त्रिपिठक पाठको गरिमामय महत्व छ ।

 


त्रिपिटक पाठ मात्र होइन । यहाँ बेलाबेलामा यस्ता धार्मिक कार्यक्रमहरु चलिरहन्छ । कहिले त्रिपिटक पाठ, कहिले मोलम पूजा । अथवा त्यस्तै त्यस्तै । वर्ष भरियहाँ धार्मिक वातावरण गुन्जायमान भइरहन्छ । यसो नहुँदा पनि सयौं लामा भिक्षुहरु काठको फ्याक राखेर दिन रात दण्डवत गरिरहेका हुन्छन् भने माथिल्लो चंक्रमण मार्गमा पनि जपमाला घुमाउँदै मन्त्र गुनगुनाउँदै घुमिरहेका लामा वा गृहस्थीहरु सँधै देखिन्छन् । यसमा पनि बढी भने तिब्बती मूलका लामाहरु नै धेरै हुन्छन् ।

 

परिसर बाहिरको वातावरण पनि कम धार्मिक छैन । यहाँ एक दर्जन जति विभिन्न देशका बौद्ध संस्थाहरुले बनाएका विहारहरु छन् । तिनीहरु ती देशका बौद्धहरुको मात्र प्रतिनिधित्व गर्दैनन् बर त्यहाँका बौद्धकलाका विभिन्न पाटाहरुलाई पनि दर्शाइरहेका हुन्छन् ।

 

परिसर भन्दा बाहिर करिब पाँच मिनेट हिँडेपछि महाबोधी सोसाइटीको विहार छ । यस महाबोधी मन्दिरको संरक्षणमा यस सोसाइटी तथा अनागरिक धर्मकापलको योगदानलाई बिर्सन सकिन्न । नजिकै तिब्बती गुम्बा भेटिन्छ । त्यस्तै यहाको बर्मी विहार र सँगै थाइ विहार पनि छ । यसैको नजिकै चीनियाँ मन्दिर बनेको छ । यहाँ भन्दा अलिक पर भूटानी गुम्बा बनेको छ ।

 

यसका साथै बोधगयालाई धार्मिक स्थलको रुपमा मात्र नहेरी यसको पुरातात्विक महत्वका बारेमा पनि अध्ययन गर्न चाहनेहरुका लागि नजिकै पुरातत्व संग्रहालय बोधगयाको निर्माण गरिएको छ ।

यहाँ भ्रमण आउनेहरु धेरैजसो यहाँको ऐतिहासिकतामा प्रश्न गर्दैनन् । यहाँ पाइएका अभिलेख तथा पुरातात्विक अवशेषहरु सजाएर राखिएका पनि छैनन् । महाबोधी मन्दिरलाई आफु पुरातात्विक भनेर प्रमाणित गर्नु छै्रन त्यसकारण यसका जग, पर्खाल वा अन्य भाग छ्याङग राखिएका छैनन् । यहाँ आउनेहरु, बौद्धहरु हुन् वा अबौद्धहरु नै, यसलाई बुद्धयानको उद्मगस्थलको रुपमा आउँछन् जुन स्थानबाट विश्वभर बुद्धले सिकाउनुभएको ज्ञान फैलियो, यसमा नमन गर्न आउँछन् । आफुलाई बुद्धको ज्ञानमा समर्पण गर्न आउँछन् ।

 

हुन त हामी यहाँ केही दिन अरु बस्न चाहन्थ्यौं तर व्यवहारिकताले हामीलाई चाँडै घरतर्फ खिँच्यो । केही पुण्यले भरिएका मिठा संस्मरणहरुलिएर हामी १३ डिसेम्बरको बिहाने फर्कियौं ।

bodhi tv.tv


2 years ago/Thursday, January 24th, 2019/

Sunday, January 13, 2019

The revival of legacy: International Tripitka Chanting at Bodhgaya







Razen Manandhar

Bodhgaya is the place where the Buddha gained enlightenment. Under this very tree, he found answers to all the questions that he was carrying in his mind for over six years. In this regard, this is one of the sacred places in the world for the Buddhists; as important as Lumbini, the birthplace of the Buddha. This is the reason hundreds of thousands of pilgrims from all Buddhist countries of the world visit here to pay their homage to the Buddha and his teachings.

Buddhists from all sects visit here throughout the year. And, apart from this, the number of visitors, who are either non-Buddhists or atheists, also is growing. This has been a centre for all those, who seek world peace. The teachings of the Buddha indeed are some sources of peace and harmony.

It is said that the first temple in this holy place was made by Emperor Ashoka, in around 230 BCE. The temple was later constructed in the 7th century and was renovated again and again later. And the tree which stands just next to the temple here is equally sacred for the visitors. They can spend here days and days just chanting, rolling their rosaries or prayer wheels or just prostrating on the wooden planks. We can say that it was one of a few major centres of Buddhism in India.

The Tripitaka is the set of entire Buddhist scriptures, which can be categorized into three baskets – Vinaya Pitaka, Sutta Pitaka and Abhidhamma Pitaka. Even those who are born as Buddhists do not know that in total, it consists of around 40 volumes. This is mainly regarded by the Theravadians as the primary source of the Buddha’s teaching and Mahayanis have their own versions of it with different names.




From the time after the Mahaparinirvana of the Buddha, the leading monks and nuns of his time worked hard to accumulate all his teachings. Several councils were held in the past 2000 years to let senior monks recite the teachings and refine them. And it was handed over to the newer generation via oral tradition. They had the capacity to remember the whole of it by heart. Regular and common chanting is the secret of living this vast collection of texts.

Either in small or larger scales, monks, nuns and others used to sit together and recite it. This was the tradition for centuries. For over one thousand years, the Tripitaka was chanted regularly at the Mahabodhi temple. But later, as the political and social changes took away this consistency from Buddhist monks and scholars, it discontinued, as in most parts of India, one has to say. Nothing is permanent, as the Buddha has said.

Recently, some 14 years ago, as people’s quest for the Buddha’s teaching as well as the interest in Buddhist culture grew across the world, people started talking about the possibility of reviving the legacy.

The Light of Buddha Dharma Foundation International came up as an institution to revive this ancient tradition after a gap of, let’s say, 700 years. Thus, chanting texts from the Pali Tipitaka at the Mahabodhi temple has been restarted since 2008.

It has been made a tradition in the past 14 years for the representative monks and nuns, mostly from Theravada school to gather under the most sacred Bodhi tree in Bodhgaya, where the Buddha attained the enlightenment, from 2nd to 12th December and chant verses from the Tripitaka. The annual ceremony is being organized by the International Tipitaka Chanting Council (ITCC), under the sponsorship of the Light of Buddha Dharma Foundation International (LBDFI).

The 14th International Tripitaka Chanting Ceremony was inaugurated on 2nd December 2018, under the sacred Bodhi tree at Bodhgaya temple in India, in presence of the most venerable senior monks, nuns and laypeople from all the Buddhist countries. It was such an overwhelming scene to see the pleasure of the devotees taking in chanting the texts in that virtuous and delightful environment.

The chanting took place every day, from morning to evening in respected areas of the monks and nuns from different countries. They got up only for the lunch that was served some 10 minutes walking distance. Devotees often came to serve them with tea and juice. Most of them were reading the text in Pali, in different scripts — some had Devanagari, and others had Roman, Thai, Burmese, Sihali and others. They were reading different books but they were all chanting the same verses, as it has been chanted for past 2000 years. Beyond the barriers of nationality, language and culture, it unifies them under one umbrella.

Including the representative monks from Nepal, monks and nuns from India, Bangladesh, Thailand, Myanmar, Vietnam, Laos and some other countries were present there. Selected verses from the Tripitaka, the overall collection of the teachings of the Buddha, were chanted by around 5000 monks and nuns, who have come to gather this place of the Buddhahood over the past ten days. Some verses from the Khuddaka Nikaya, a division of the Sutta Pitaka of the Tripitaka were selected for this year’s event.

Apart from this, dhamma talks were organized every evening. Venerable monks from different countries took their seats to talk about different aspects of the Buddha’s teachings, based on the Tripitaka.

The program was concluded on the 12th of December evening with words of blessing by the chief of the delegates from around a dozen countries where Theravada Buddhism is predominantly being followed. This is highly auspicious and important that all the sanghas of South East Asian countries have come to India to revive this legacy.

Representatives of Bhikkhu Sangha from different countries have expressed their views on the importance of Tripitaka, chanting of it and Bodhgaya on the occasion.

Thus, the legacy has been revived. It gives all the Buddhists in the world a blissful encouragement that the chanting of Tripitaka takes place every year under the sacred Bodhi tree. This has become possible due to the hard works of many monks, nuns, laypeople and organizations in different countries.

As Wagmo Dixey, the executive director of Light of Buddhadharma Foundation says, this is a joint effort of all bhikkhu sanghas, monks, nuns and other laypersons to come together, stay here and work for a common goal.

Yes. As the chanting goes on, and the message of this event spreads all over the world, people will start talking about the Tripitaka. They will come to know how important it is, they start finding it, reading it and searching for good translation and worthy interpretation of each and every word of it. This way, the Tripitaka becomes a worldly phenomenon of common people. This indeed is the right doorway to go into the Buddha’s teaching, which has been with us, giving us the right path in the past 2500 years. Let this continue.
Sunday, January 13th, 2019/

धम्मवती गुरुमां र धर्मकीर्ति विहारको स्थापना

  राजेन मानन्धर नेपालको राजधानी काठमाडौंको पुरानो केन्द्र असन बजारको छेवैमा एउटा विशाल र प्राचीन स्तुप छ जसलाई सामान्य जनभाषामा सिघः भनिन्छ ...