Tuesday, July 8, 2014

मीनाया लक्ष्मणरेखा ः नारीवादी मिखाय्

/fh]g dfgGw/ 

g];+ !!#$of afv+ba'lnO lkb+u' dLgf ah|frfo{h'+ RjofbLu' 5k' afv+ ænId0f/]vf xfrf+ufo]j+Æoft sofM 5'+ RjofRjgf . y'lsoft ;'+ ;dfnf]rsof ;}4flGts b'jfnfof ?ko\ dv'ls 5Dx ;flxToof ljBfyL{of k|ltlqmofof ?ko\ hs soflbOt Ogfk ofgfRjgf . ;flxToof l;h{gfoft ld;fafbL ldvfs'ln+ :jo]u' rng Gx"u' dv' . g]kfnefiff ;flxTo+ Yj kIfoft dv+5' oft wfM;f emLu' ;flxTo ;'yf+nfSs GXofOdv' wOy]+ tfM .

oSj wofy]+ afvgo\ ;dfho\ ld;flklgu' cj:yf, pldu' kL8foft GXoAjo]u' ofgfbLDx afv+Rjld dLgf jh|frfo{h'+ g]kfnefiff ;flxTo Vono\ yMu' la:s+ yfo\ bo]sflbOw'+sn . g];+ !!@*o\ lkb+u' jo\sMof afv+;k"m æå+u' knfMÆvo\ clwsf+z afv+ ld;fof ;d:of, pldu' lk8fof sf?l0fs j0f{go\ rlvgfRj+u' b' . g]kfnefiffo\ 5u" ljwfo\ hs dv' pls;+ 5u" ljifoo\ s]lGb|t h'ofM l;h{gf ofOlk+ Dxf] ;flxTosf/lk+ dWo] jo\sM 5Dx vM . ld;fRjldlk+ x] Dxf]hs b'yfo\ cn] ld;fof ljifooft sofM RjOlk+ nf emg\ x] Dxf] h'ofRj+yfo\ dLgfh'of Rj;f y'v]kfv] jgfRjgLu' en;f sofRjgf .

;dfnf]rs efh' OGb|dfnLof vFUjM Tofo]sfo] – jo\sn+ ufx{:yL hLjgof yYofMSjYofM, :jfy{+ ofgfM r'+ bgfjgfRj+u' emLu' kfl/jfl/s kl/j]zof n'oft pnfM hfu/0fof knfM GXofs]t :jofbLu' b' . plsO lh+ tg] – jo\sMof clwsf+z afvgo\ ljb|f]x, ;dfgtfof dfu j clwsf/of lg+lt+ ;M :jofM nfrf/L, lk8f, ld:to\u' sd{ yHofMu' x] wOu' Vjvgf ;M n'O .

cfM jo\sMof GxfkfGxfkf RjofbLu' afv+of k[i7e"ldO afv+ ænId0f/]vf xfrf+ufo]jÆno\ s]lGb|t h'O . jo\sMof oSj afvgo\ lkn"jODx lh kfq yg b'dYofM . jo\sn+ a? yMu' vF cgof d"kfq kfj{tLb]jLof Dx't'Kjfn+ gjfsflbOu' vg]b' . kfj{tLb]jLof c;Gt'i6L, lk8f, cn] cfTd;dk{0fo\ Rjld n'Os]t AjldlkGt yfs'Odv' .

afv+of Gxfkf+u' kf/fu|fkmo\ kfj{tLb]jL+ wfO – ld;ft h'ofM oMoMyfo\ GXoMg]nfMu' Ono\ lkxfF jg]dlhp . GXoMg]nfMu' j;M k'gfh'Odlhp . ld;ft woflk+ gLnMy]+ x] vM . ld;f h'ofM yMu' nId0f/]vf xfrf+ ufnls /fj0f+ jof ckx/0f ofgfo+sL . 5sM ckx/0f ofgfo+sn ls cUgL k/LIff x] lap;f+ j rf]vf] h'O kmOdv' . jof gh/o\ cfvM Aj+jg]t, clkm; jg]t kl;{of kn];f lrlrkfMu' j;M k'g]vg]j+ ld;f clwsf/ jMu' h'Odv' . j+ GXo;M g+ tO – Dx Ajo]u' km]zg jo]j+ ld;f clwsf/ jn nf <

xfg+ jofsy+ yf}+sGx] ld:to\;+ emg\ lDxuM :jofM g+ Uofgfk'u' of}g lx+;f, anfTsf/, ckx/0f, a]kQf j ld;f lx+;fof lzsf/ h'OdfnfRj+u' b' . lb+ Gxfkfy]+ gLKo3f} cn] lem+lgnfof bl5 h'Ou'oft y]+ ld:to\u' Yj cj:yfoft g+ ;fZjt tfo]sL j+ . ;Too'uo\ ;ltb]jL, q]tfo'uo\ ;Ltf, åfk/o'uo\ b|f]kbLlg;]+ afv+of 5Dx kfq ;'GtnLof cfTdxTofof bf]ifL ts+ ld:t x] wsfM j+ kf}/fl0fs afv+to\u' ax sofM k|dfl0ft ofo]u' s'tM ofO . cn] j+ afv+of cGto\ vj/bf/L laO — va/bf/, :jtGqtf j clwsf/of gfd+ nId0f/]vf xfrf+ufo]u' s'tM ofo]dt] . nId0f/]vf xfrf+ ufo]u' x] cfTdxTof ofMjg]u' vM . yg kfj{tLb]jL 5Dx vnkfq dv', n]vsof dfpylk; vM . jofu' Yj x] wfk'oft k'i6L ofo]t jf hf]8 laOt Yj afv+of l;h{gf h"u' vg]b' .

y'sy+ :jo]ano\ Yj afv+ x] lkt[;QfTds ;f]r+ RjoftMu' l;Ob' . jo\sM Rjlddo\h'of Yj kfq :jod\ x] dg', aflNdsL, jf cHofMlk+ x] d]lk+ ;'+ ld;f clwsf/ lj/f]wL vg]b' . jofu' x/]s jfSo+ ld:t wOlk+ clwsf/ sfo] of]Uolk+ dv', pldt clwsf/ dbOu' wOu' ;'B{M k"j{+ n'of klZrdo\ laOu' y]+ x] w|'j ;To vM . cn] jof vF dGo+lkGt Rjld+ s6fIf k|xf/ ofgfbL – k'nf+u' larfM k'nf+u' k/Dk/foft xfs'ltgfM ljb]zL ;+:sf/ d'No j dfGotfoft ;sl;g+ gfn]w'+sn . Rjld+ Yj afvgo\ ;'+ cHofMDx kfq ygfdbL u'Dx:of+ kfj{tLb]jLof vFof v08g ofO, ljb|f]x ofO jf cHofMu' 36gf+ afv+ SjdrfM u'ls+ jofu' larf/wf/f k'nf+ h'n, unt h'n wsfM SogL, :jtGqtf dfn wsfM dfu ofO . plsof kn];f Rjld+ kfj{tLb]jLof cGto\ b'v dfg]ofgfM z+v3f]if x] ofgflbO ls xln+Go+s ld;f lx+;f, ;fd'lxs anfTsf/, ckx/0f, ;]S; lel8of] j a]kQf h'of x] Rjg . dfgf}+ Yj wOu' kfj{tLb]jLof hLt vM, cn] kfj{tLof hLt x] Rjldof hLt vM .

ld;f clwsf/sdL{lkGt Jo+Uo ofgftMu' Yj afv+of d]u' NXjg]dfMu' kIf vM . Rjldof ldvfo\ ld;f clwsf/sdL{to\u' hgr]tfgf yg]u' s'tM efif0f hs h'n, cn] pldu' vFo\ ;sn]+ e'n]h'n . ldh+to\;+ bo]sftMu' j k'nf+u' lgod+ lkxfF jg]u' ld:to\u' s'tMoft Rjld+ æa'l/of k~hn+ d'Qm h'Ou' bfpÆ wsfM Wofr' gsflbn .

ld;f clwsf/sdL{of Hofem\jMoft Rjlddo\h'+ yy] j0f{g ofgflbn — a'vF lkbg]j+ ld;f clwsf/jfbLt yL yL Aofg/ HjgfM gf/f h'n'; ofgfM nF hfd oft===yHofMu' Hofem\jn+ ofgfM k'mSs nF, uNnL hfd h'n, b]z Go+s y'lsof k|efj nfgfRjg . xfg+ ld;f clwsf/jfbLto\t ckdflgt ofo]t Rjlddo\h'+ kfj{tLb]jLof x] ax soflbn — pan] g+ yHofMu' ;+3;+:yft oSj b'u' vM . cfM g+ b' . t/ yHofMu' ;+3 ;+:yf+ pan]lg;]+ cfMts ld;fto\t r]tgf laofM yHofMu' 36gf dh'Os]u' Hof :jof+ l;Ow'+sfM vfnL gf/f, h'n';, aGb, x8tfn ofo]u' j cZjf;g laOu' afx]s d]u' ofMu' dvgf .

y'sy+ Rjlddo\h'+ yMu' afv+ dfkm{t xln+Go+s ;n+;MbF k'nf+u' ld;f clwsf/of lg+lt+ NjfgfjofRj+lk+ of]4ft j pldu' ;+3;+:yfto\t Hof ofo]u' :jofM vFhs NxfOlk+ wsfM Sogflbn . Yj rfgr'g cfklQhgs vF dv' . vM, ld:to\t ;dfg clwsf/ jMu' db'lg, clwsf/of lg+lt+ cfM g+ Njfo]dfMu' vFt oSj blg . g]kfno\ x] :jM;f+ pldu' Hof pln ltKogfRj+u' db' . t/ yg emL;+ 5' NjMd+s] dlhp wfM;f cfMts ld:to\t clwsf/ j ;dfgtfof gfdo\ 5' u'ln jn j dNjf;]+ dxf;]+ lapu' dv' . Yj ån+åM bF lg;]+ ldh+to\;+ hs zf;g ofgfRj+u' cn] ld:to\t /fHo nf 5' ;dfho\ ts+ prLt yfo\ dlaOu' lg+lt+ cg]cg]u' Uj;fM UjOlklgu' /fHoo\ y'ln clwsf/ sfo]t ld:to\;+ Dxf] hs ldx]gt ofMu' dv' . efMt l;tls jofln;] Olxkf ofMu' sf/0f+ x] DjfMDjfs+ ldO b'gfM ;ltjg]dfMlk+ ld:t yf}+ yMu' gfdo\ hUuf, 5]F GofgfM efMt, d:to\t afo\ laOkm'lk+ h'n, doo]s efMt+ ts+ of}g :jfk"to] bOdv' wfo]km'Dx h'n, yMt doMDx drf Sjsfo]bODx h'n, ;fj{hlgs yf;o\ g+ ld:to\ ceb| Jojxf/hs ofM;f+ sfg"gL b08 laOkm'Dx h'n . b]o\of pkk|wfgdGqL ts h'n, k|f]km]z/, 8fS6/, OlGhlgo/, jsLn, kqsf/ ts+ h'n .5' Yj rLw+u' pknlAw vMnf < yf}+ dlxnf lx+;foft sofM sfg"g ts+ ag]h"u' cj:yf b', 5' Yj ld:to\;+ ofMu' gf/f h'n';of x] b]g dv' nf < yf}+ g]kfno\ ld;f ldh+of by'O ;dfg clwsf/ jo]dfM wsfM l;ldt dg"to\u' hs GXok'O 5'+ b'xfF jgfRj+u' ;'gf+ g+ ug+ v+;f plsof >]o j x] gf/f h'n';oft laOdfM . Yj nf ;Dk"0f{ ld;f clwsf/of nflu h'ofRj+u' cfGbf]ngof x] cjd"Nog h"jg rfo]s+ drfo]s, j g+ 5Dx ;zQmDx ld;f Rjldof Nxflt+ .

Yj afv+of d]u' pln x] cfklQhgs vF wOu' ld:to\t h"u' b'vof bf]ifL ld;foft x] vg]u' cn] ldh+to\u' bf]if, cTofrf/ jf ck/fwoft tk'Ou' vM . 8Da/ sfG5f+ ;Ltfb]jLoft aDaOof a]Zofnoo\ o+sfM ldoflysn . wgaxfb'/ bnfn+ ?kdltoft c/ao\ 5\joflan, Kjfyo\ bo]sfM lnxfFjn, ue{jtL cj:yfo\ cTdxTof ofo]dfn . lasL+ ;'GtnLofu' ;]S; lel8cf] bo]sn, joft cfTdxTof ofo]t ts+ afWo oft . y'sy+ yg 5Dxy] 5Dx ld;fkfqto\ zf]if0fof cnu cnu afv+ b' . Yj wOu' lkt[;QfTds ;dfh+ ld:to\t ofo]kmOu' zf/Ll/s, dfgl;s, cfly{s zf]if0fof k/fsfi7f vM . yHofMyfo\ g+ Rjlddo\h'+ ld:to\t c;fxfo j afWotfof lzsf/ wsfM pldt cfTdxTof ofsflbn, ug+ ;'gf++ yMu' /Iff ofsfdlbn, plsof bf]ifLlkGt 5'+ ;hfo laofdlbn . plnhs dv', jo\sn+ ld;f lx+;f lDxuM :jofM oSj h"u' vgflbn cn] plsof bf]if g+ ld:to\t laoflbn . bSj bSj vF jo]sn+ cy] x] ;xh ?k+ h'Os] lan uy] /fdfo0f j dxfef/tof o'uo\ ld;fkfqto\t ldh+ kfqto\;+ ofO . ld;fafbLof ldvfoft Yj ;xh h'Odv' . ld;fDx Rjld 5Dx Rjld hs dv' ld;fRjld vM wOu' ;fdfGo dfGotfoft Rjld+ c:jLsf/ ofgflbn, cn] ld:to\t b'v h"u', yMk|lt h"u' cGofo cTofrf/of lj?4 gjfo]dkm"u' c;d+h l:yltoft ;jfM sfsf+ Rjoflbn uy] 5Dx ld;foft lk8f laODx ldh+ Rjld+ RjO . Yj ;dfh ldh+lklgu' x] vM, ldh+lklgu' x] h'ofRjg]dfM wsfM xfg+ 5sM x'Fsf/ ofgflan jo\sn+ .

ld:to\u' clwsf/oft k"0f{tM c:jLsf/ ofgftMu' vg]b' Yj afvgo\ . 5' ;'GtnLof y]+ ld:to\ k'nf+u' ;+:sf/+ lrsfM DjfgfdRjF;] pGd'Qm hLjg xg]u' OR5f dbO nf < l8:sf]o\ jg]u' j lrkfMu' n+ lkmOu' ck/fw vMnf < km];a'so\ ldh+ kf;f bo]s]u' sfg"g ljkl/t Hof nf < cn] ldh+to\;+ wfM;f ld:to\ dg j z/L/oft GXofu'+ ofM;f+ lhpu' nf < ;]S; lel8cf] bo]s"Dx:of uNtL dh'Ou' cn] yMt oo]s"Dx ldh+oft ljZjf; ofo]u' hs ck/fw nf < ug d]d]lk+ ld:t cHofMu' k'nf+u' nId0f/]vf x'ofjgfRj+u' b', jo\s 5Dx wfM;f yM x] jgfM ld:to\t xfg+ j x] nId0f/]vfo\ s}b ofo]u' :joflbn . ;'gf+ lan jo\sMoft Yj nId0f/]vf lsOu' clwsf/ < ;flxTo wOu' /rgf x] nf vM . aflNdsL+ ;Ltf bo]sn, dLgf+ ;'GtnL . ha kfq Ajo]axDx h'Odv', cn] j AjgLlk+ Ajldlk+ g+ kfqy]+ Ajo] axdh"Dx hs h'ofRjg]dfnL .


Gxfkf Gxfkf ld:to\u' b'v, lk8foft AjofM ;flxTo l;h{gf ofo]u' nx/ b"u' vM . Yj snf snfof lg+lt+ wsfM ;flxTo wOu' ldh+to\u' ljnf;of ;fwg bo]sftOlklgu' vF h'n . cfM Yj ;fdlos vF dh'Ow'+sn . cfM x/]s n]vgoft ld:to\;+ uy]ofgfM :jO, y'ls+ ld:to\t uy] k|efj nfsL wsfM g+ larfM dof;]dufM . cn] ld:to\t lxgtfaf]w ofsLu' n]vg nf uan]++ g+ :jLsfo{ h'Odv' . ld;f clwsf/of vF ug+ ug Yog] w'+sn . cfM ld:to\;+ yMu' clwsf/, of}lgstf, klxrfg j :jtGqtf wOu' 5' wOu' af+nfs y'Os] w'+sn . cfM plk+ ldh+lkG;+ wfMwfMy] ;Demf}tfafbL h'ofM, pldu' ;+/If0fo\ j kfj{tLb]jLof s}bo\ s'+sfRjg]t tof/ db' . cn] ldhg+ ld;foft cHofMu' dfgl;s, zf/Ls 3ft ofMu' vM;f joft ;hfo laOs]u' wOu' x/]s ld;fof clwsf/ vM . sd;] sd 5Dx ;r]tDx ld;fRjld+ oyfy{o\ dkm';f+ yDx+ l;h{gf ofgfu' afvgo\ ;f+ cHoflk+ cfttfoL ldh+to\t ;hfo laOdfM, ld;f clwsf/ ;'/lIft h"u' 3f]if0ff ;uj{ ofo]dfM .

Yj afv+ AjgfM 5Dx ldhg+ 5' y'OsL < Yj x] dv'nf, ls ld:t wOlk+ nId0f/]vf b'g]Rjg]dfMlk+, j /]vf xfrf+ufnls jof gfz h'O, ;dfho\ Djfo]kmOdv', cn] j+ cfTdxTof ofO . pls+ ldh+t lasL x] h'ofRjgL, ;]S; lel8cf] sof+RjgL . cn] ld;f+ g+ j x] y'OsL, Yj ;dfho\ yMu' yfo\ ;'GtnLof :jof cKjM ;'/lIft db' . 5Dx ;r]t ld;f Rjldof e"ldsf cHofMyfo\ sGgfrfofk'u' cj:yf AjofM ldh+to\t em+ kL8s bo]s]u' j ld;f clwsf/of lg+lt+ h'ofRj+u' ljZjAofkL cfGbf]ngof pkxf; ofo]u' g+ h'OkmOdv' .

g]kfnL efiffof ;flxToo\ ;flxTooft gf/LafbL b[li6+ :jOlk+ oSj+ bo]w'+sn . 5Dx ldhg+ yMu' /rgfo\ ld;foft ug+ rfo]s+ drfo]s+ ckdfg oftfwfM;f jofu' clwsf/oft s'+l7t ofo]u' :jMu' Rjn wfM;f+ lj/f]w, cfnf]rgfof ld RofO . emLyfo\ wfM;f ;ofM nf d;ofM nf yHofMu' ;j{dfGo h'Ow'+s"u' ;flxToof cfwf/e"t ;xdltoft ts+ xfrf+ ufofM ld:to\t u'ln bfn pln yf;o\ jO wOy]+HofMu' ljrf/ ;flxTodfkm{t laofRjg ltlg .

g]kfnefiffo\ g+ ld;f ;dfnf]rslk+ db'u' x] dv' -bSj ld;fRjldlk+ ld;fjfbL h'OdfM wOu' db'_. sd;] sd jo\sMlkG;+ uan]+ ld;fjfbof ;}4flGts vFoft sofM 5'+ Rjoflapu'h";f jf, ld;fjfbL ldvfs'ln+ g]kfnefiff ;flxTooft sofM ug+ s'nflapu' h";f yy] dh'Ou' h'O . jg+ xfg+ ljz]ifofgfM k|f= k|]dzflGt t'nfw/h' :jo\d x] ;Dkfbs h"u' j g]kfnefiffo\ afv+ ;flxToo\ u'bFts lwl;nfo] w'+s"u' k|sfzgo\ yHofMu' /rgf b'YofgfRjg . 5' g]kfnefiff ;flxTo y'eg+ xfMgfM dbo]w'+s"u' vt nf <

;du|o\ wfo]ano\ Yj nf ld:t woflk+ a'sf{ lkmsfM 5]Fo\ s'gfto]dfMlk+ vM cn] pldt ;'gf+g+ anfTsf/ x] ofM;f+ plsof bf]if j x] ld:to\t laOdfM wOu' tflnjfgL ;f]r b"u' afv+ vM wsfM dwf;] dufMu' cj:yf b' .

5Dx o'jf, lzlIft, zx/L jftfj/0fo\ Ajn+Dx hs dv' kfl/jfl/s aGwg xfrf+ufofM yMu' hLjgof lg0f{o yDx+ ofo]km'Dx ld;fRjldof kfv]+ ;dfh+ j :jofM oSj ck]Iff ofgfRj+u' bO . en;f sfo], jo\sMof Rj;f cem lwl;nfs GXofgfjgL cn] ld:to\t h'ofRj+u' zf]if0fof dfld{s lrq0f hs dh';] pldt d'lQm j ;dfgtfof nFo\ o+s]t g+ jo\sM ;kmn h'ofbL . 5Dx ldh+ Ajldof Yj x] le+t'gf .

भारतया बौद्धकलाया दसु साँची स्तुप

/fh]g dfgGw/

ef/to\ l;4fy{+ af]lw1fg k|fKt ofgfM wd{rqm k|jt{g ofgflaHoft cn] jy]+t'+ j;kf]nof lgjf{0f lnkf cg qmdzM a'4wd{ Gogfjg . t/ Yj oSj bF ts NogfdRj+ . yL yL sf/0f+ a'4wd{of k|efj ef/to\ Dxf] h'h'+ jgfRjg . yHofMu' Ono\ ;d|f6 czf]s 5Dx cHofMDx h'h' h'ofM ef/tof Oltxf;o\ vg]bo]sMjn u'Dx:of+ ef/to\ GxgfjgfRj+u' a'4wd{oft ef/t hs dv' j :jofM lkg]lkg] ;d:t blIf0f Plzofo\ x] Go+sflan, k'g{hLljt ofgflan . pDx x] ;d|f6 czf]sof kfno\ jof x] ;lqmotfo\ bo]sftMu' 5u" :df/s vM Yj ;fFrLof :t"k .

cjl:ylt

Gxfkf uf}/jdo Oltxf;of ;fIfL h'ofRj+u' Yj ;fFrLof :t"k cfM ef/tof dWo k|b]z /fHoof /fo;]g lhNnfo\ nfMu' 5u" uf+ hs vM . Yj /fHoof /fhwfgL ef]kfn :jofM $^ lsdL pQ/k"j{o\ nfM cn] cgof 5u" dxTjk"0f{ t/ cfMof lrsLrfw+u' zx/ ljlbzf :jofM !) lsdL tfkfM . cgof ;dtn yHofMu' yf;o\ g+ lrsLrfw+u' jfpFu' 8fF8fof BMg] lxl;b"u' alu+rfof by'O cjl:yt h'ofRj+u' Yj :t'k yfo\ ;d'b| :jofM $#$ ld6/of prfOno\ nfM . Yj ;fFrL ljz]if ofgfM ygof pbolu/L u'kmfo\ b"u' wfld{s snfs[ltof sf/0f+ g+ gf+ hfM .

;fFrL wOu' ygof d'Vo :t"k hs dv' . yg nf cHofMu' af}4 :df/st tMyfo\ tMu' x] n"u' b' . plsO dWo] bsno\ k'nf+u' :df/s O{zfk"j{of :j+u"u' ztfAbLof wsfM woftMu' b' cn] yg O{zfof !@u"u' ztfAbLOts Gx"Gx"u' snfs[lt+ 5fo]lkOu' j af}4tLy{:ynof Nofv+ dg"t jofM k"hf k|fy{gf ofo]u' Hof !$)) bF ts lg/Gt/ h'ofRj+u' vg]b' . plsof ln;]+ yg vg]bOu' :df/s t wOu' d]u' lguM :t'kt, %)u" lt ljxf/ jf 5]Fof cj;z]t j Ko+uM :tDeof cjz]ift g+ vM . j Nofv+ Yj If]q x] P]ltxfl;s j k'/ftflTjs If]q wsfM 3f]if0ff ofgftMu' b' .

cfM ygof ljsf;of Oltxf;oft s'n]u' kfo\l5 h'O .

df}o{sfn M
;fFrLof d'Vo :t'koft df}o{sfnof ;d|f6 czf]s+ -nueu @&#–@#^ O{k"_ bo]s]lapu' wfO . j ;d|f6 dh"lgano\ x] 5sM pHh}g jg]t jMu' Ono\ j ljlbzfo\ lbt cn] ygof dxfhgof DXofo\ b]jL jf rGb|ln;] Olxkf oft . j x] b]jLof yfo\ h"u'ln+ ;d|f6 czf]s+ yg Yj :t'k bo]s]lapu' h'Okm' . Oltxf;sf/lklgsy+ y'sof lgdf{0fo\ czf]sof 5Dx dxf/fgL b]jL+ yDx+ /]vb]v ofMu' vM . Yj :t'kof dxTj b"u' vF y'ls+ g+ k|dfl0ft ofM ls czf]sof sfo\ dx]Gb| j DXofo\ ;+3ldqf wd{b"t h'ofM >Lnª\sfo\ jg] GXoM yg jofM nl5 Rjgfj+u' wsfM wfO .

y'lsoft cfMts ef/to\ n"u' bsno\ k'nf+u' NjxFof ;+/rgf wsfM softMu' b' . ;d|f6 czf]s+ a'4of kl/lgjf{0flnkf cl:ywft' tofM bo]sftMu' RofuM dWo] Gxo\uM r}Toof cl:ywft' lnsofM ro\KoåM czf]sr}To bo]sn . Yj sy+ larfM ofo]ano\ ykfo\lh tMhfMu' j czf]sof x] hLjgsfno\ bo]s"u' Yj :t'ko\ g+ a'4of cl:ywft' bOu' ljZjf; ofo]l5+ . y'lsof wfld{s dxTj nf b x] b' . plsof ln;]+ Yj af}4 snfof z'?jft, ljsf; j cGToof 5u' bl;sy+ g+ lwl;nfSs bgfRj+u' b' ug emL;+ ef/tof a'4wd{of ljzfntf j P]ltxfl;s ljsf;qmdof g+ cWoog ofo]km' . Yj Nofv+ g+ ef/tof k'/ftTj, af:t'snfof cWoog ofOlklgu' lg+lt+ tMsy+ dxTjk"0f{ :yn h"jn .

Yj d"nu' :t'kof prfO s';f afx]s %$ lkm6 -!^=$^ dL_ b' . :jo]ano\ t;s+ ;fdfGo vg]b"u' Yj ;+/rgfof ljz]iftf wOu' x] ;fdfGo h'ofM g+ cfsif{s h'ofRjg]u' vM . a'4wd{ d]d]u' wd{ :jofM kfMu' wOu' x] yg O{Zj/ jf BMoft yfo\ dlaOu' h"u'ln+ Yj 5'+ BMuMof ?ko\ lgdf{0f h'ofRj+u' db' . kfnL ;flxToo\ dfnfjg wfM;f :t'koft æy"kÆ woftMu' n'O, u'lsof ;fdfGo cy{ åF h'O . Gxfkf+ Yj a'4of cl:ywft' :jygftMu' rf j NjxFof åF h'O cn] lnkf ltlg y'lsoft BMg+ ckf j Njxt+ l;ofM jfkmo\ kfv]+ ;'/lIft ofo]t ;+/If0f ofgftn h'O . BMuno\ y]+ ue{u[x dbOu' wOu' x] y'lsof ljz]iftf vM . :jlguMof :joDe", af}4, rfalxnof :t'ky]+ y'lsO cHofMu' cn+sf/ j a'4of d'lt{ toftMu' db' . cemg+ ug+ ug+ cg czf]ssfnof a|fDxL lnlk+ 5'+ RjoftMu' clen]v+ cano\of Oltxf; sgfRj+u' b' .

plsofln;]+ yg lguM cHofMu' x] :t'kt g+ b' . lguMu' :t'k 8fFofof cGto\ b' wfM;f :j+u' :t'k hjo\ nfM . y'lsO Gxfkf cu|>fjslk+ ;fl/k'q j df}buNofgof cl:ywft' toftMu' vM t/ lnkf a]nfotL to\;+ yg :osfM plsof cl:ywft' o+sn . lnkf ef/t+ j lntsfo]t yM :jtGq h'Os]dfn .

cy] x] ygof d]u' dxTjk"0f :df/s wOu' yg blIf0f n'vfof gfk+ ygftMu' ;d|f6 czf]sof :tDe vM . oBlk cfM Yj :t+e Tjw'n]w'+sn cn] Sjo\of Aj hs cn y'gftMu' blg . cn] y'lsof BMg] Rj+u' KoDx l;+xof d'lt{ g+ lnjMu'ln+ cg lnSs;+ Rj+u' ;+u|xfnoo\ toftMu' b' . cy];f+ Yj blIf0f Plzofo\ x] a'4wd{ j czf]sof ;fd|fHo Go+u'of bl; vM . y'lsof BMg] Rj+u' KoDx l;+xoft ef/tof HjdnfMu' snfs[ltof ?ko\ sfO . plsofln;]+ yg lsoftMu' ;Gb]zof sf/0f+ g+ Yj dxTjk"0f{ h"u' b' . y'lsO lsoftMu' ;d|f6 czf]sof ;+3of Pstf GXofan]+ NogfRjg]dfn, yy] h'Ou' af+nfM wOu' cfzoof wfk' a'4zf;gof x] cfwf/ h"u'ln+ ljZjof af}4to\t Yj yf}+of lbgo\ g+ pln x] k|]/0ffbfoL h'ofRj+u' b' .

;fFrLof k|frLg gf+ ssgGb, s+s]gjf, ssfGof j sfs0ffj vM t/ y'lsof pNn]v wfM;f cgof clen]vo\ hs l;ldt h'ofRj+u' b', cano\of ;'+ n]vs+ g+ Yj gf+ 5\onftMu' vg]db' . ef/tof a'4wd{of cWoogofqfo\ jMlk+ x'o]g;fª j kmflxofg+ Yj :t'kof pNn]v dofMu'oft Oltxf;sf/to\;+ ch"rfofk"u' vFof ?ko\ softMu' b' . a? >Ln+sfof dxfj+;o\ pNn]v h"u' r]tLolu/L x] ;fFrL vM wsfM Oltxf;sf/to\;+ wfO .

y'lsof gfkgfk+ yg :jof % dLn tfkfSs ;f]gf/L wOu' yf;o\ RofuM af}4 :t'k b' cn] xfg+ & dLn tfkfMu' ef]hk'/of lnSs #&uM af}4 :t'k b' .

z'ª\u sfn M
z'ª\u j+z woflk+ ef/to\ df}o{ j+zof lnkf jMlk+ h'h'lk+ vM . pld;+ ljz]ifofgfM pQ/ ef/to\ O{zfk"j{ !*& lg;]+ O{zfk"j{ &% ts zfzg oft . z'ª\u sfno\, ;fFrL :t'kof ;+/If0f af+nfs h'n . cy] vM;f+ z'ª\u j+zof Gxfkf+Dx h'h' k'ioldq x] ;fFrL :t'kof zq' h"u' vg]bt . O{zfk"j{ lgu"u' ztfAbLO yg ;d|f6 k'ioldq+ Yj :t'koft :o+sfM Wj:t oft , cn] xfg+ jof sfo\ clUgldq+ y'lsoft xfgln+ bo]sn wfO . z'ª\u j+zof clGtd cj:yfo\ ts jMano\ y'lsoft tMsM NXjgfM b'u+l5 tMw+ ofgfM xfg+ NjxFof af/ bo]sn . plsof ln;]+ y'lsof Rjo\ dfy+j+sfM plsof BMg] 5u'lnO d]u' BtgfM :j+u' s';f tn . cn] xfg+ plsoft Kos'+nfSs NjxFof x] af/+ 3]/]oft . ln;]+ yg :t'kof rfsMln+ rfMlxn]u' NjxFof nF g+ Yj x] o'uo\ bo]s]u' Hof h'n . psy+ ;fFrLof :t'kof ;+/If0fo\ z'ª\u h'h'lklgu' of]ubfg b"u' h'n .

;tjfxg sfn M
;fFrLof :t'k Dxl;s]u' wOu' Yj d'Vo :t'kof Kov]/+ Ko+u" lbzfo\ ygftMu' snfTDs Wjfvft vM u'lsoft tf]/0f g+ wfO . Yj tf]/0ft ;tafxg j+zof h'h'lkG;+ toflapu' wsfM wfO . y'lk+ dWo] blIf0fofu' tf]/0f ;ftjfxg h'h' ;tsgL{kfv]+ pkxf/of sy+ jMu' vM .

ljz]if k|sf/of NjxFto\ bo]sftMu' yHofMu' Wjfvf y]+Rj+u' ;+/rgf cano\of pRrsf]6Lof k|:t/snfof gd"gf wsfM snf ;dfnf]rslkG;+ wfO . Yj k|To]s Wjfvfof lguM yf+of BMg] 5u" w'+sfM d]u' wln+of cfs[ltO bo]sf tMu' ;+/rgfo\ lhpyfo\tSs /fh;L j ;fdflhs hLjgz}nLof b[io lsofM 5fo\lkoftMu' b' . yg ljz]ifofgfM hfts syf, a'4of hLjgL, jofu' pkb]z j ln;]+ a'4sfnof d]]d]u' 36gf n'd+sflaOu' ;fdflhs hLjgof lrqt b' . yg dg'ifL a'4, ljZjGt/ hfts, ;'hftf, df/ljho, dxfclelgiqmd0f, zfSoto\t wd{b]zgf, ljlDa;f/ jMu', :t'k k"hf, dfsn+ bfglapu', slknj:t' j+u', af]lwj[If cflbof lrq0f snfTdssy+ h'ofRj+u' b' .

tMyfo\ x] yg a'4of lrq0f h'ofRj+u' b';f+ ygyfo\ ts a'4oft dg"of cfsf/o\ jf JolQm k"hf ofo]u' k|ltdfof ?ko\ wfM;f AjoftMu' vg] db' . pld a'4oft Sog]dfn ls l;4fy{+ b/jf/ TjMt]t uofj+Dx ;n, a'4Tj k|flKtofMu' af]lw l;df j kflnVjfFo\of ?ko\ GXoAjoftMu' vg]b' . y'ls+ y'u' Ono\ ts a'4dfuL{lkG;+ a'4oft k"hf jGbgf ofM;f+ a'4of k|ltdf wfM;f dbo]s"u' jf bo]s]u'oft a'4of ckdfgofo]u' Hof sy+ sfMu' vM wsfM cg'dfg ofo]l5+ . yano\ ts k|d'v af}4 lr+of ?ko\ 5u" rqm cn] jof Rjo\ lq/Tgof k|tLs sy+ lqz'ny]+Rj+u' cfs[ltoft sfO . yHofMu' lr+oft >LjT; lq/Tg wfO cn]] tf]/0fof bsno\ Rjo\ toftMu' vg]b' .

snfkf/vLlkGt ygof tf]/0fof d'Vo cfsif{0f wOu' x/]s tf]/0fof bsno\ Sjo\of wln+of Sj;+ Rj+u' ld;f cfs[ltt vM . y'lsoft zfnel~hsf wfO . gUg jf cw{gUg ld;f cfs[ltoft l;dfsrf Hj+s]u' ef/tLo snfof 5u" cHofu' kIf vM u'lsof rrf{ cflbd sfn+lg;]+ cfMof k/Dk/fut snfo\ ts+ h" . ;fFrLof k"j{o\ Rj+u' tf]/0f Wjfvfo\Rj+u' zfnel~hsf d"lt{oft ljz]if af+nfMu' d"lt{ wsfM wfO . plsof ln;]+ lsl; OToflb hgfj/of ;xh lrq0f cn] ;fdfGo ef/tLo snfln;] HjMdnfMlk+ afdk'8\s]t j d]d]lk+ dg"t, pldu' j;M, afh+ nufotof lrq0f+ yHofMu' Wjfvfo\ o"gfgL snfof k|efj nfMjMu' vg]b' . y'sy+ yg wfld{s j wd{lg/k]If snfof ;dfof]hg h"u' vg]b' .

y'sy+ !@ cf}+ ztfAbLts cg Gx"Gx"u 5'+ 5'+ :df/st tg]u' Hof h'of+Rjg . b'xfF jg]j+ x] Koyfo\ a'4of d"lt{t vgL t/ j d" :t'kof efu dh';] lnkf tgftMu' vg]b' . !& NofMof BMuM wsfM gf+ laoftMu' 5uM BMuMoft u'Kt sfnofu' wsfM cg'dfg ofgftMu' b' . cfM Yj BMuMof Ko+u snfTds yf+ j ue{u[xhs NogfRj+u' blg .

pTvgg\ j ;+/If0f M
lem+lgu"u' ztfAbL lnkf a'n'x'F ljleGg sf/0f+ ef/to\ a'4wd{of k|efj a'n';] RjFRj+ nf]k x] h'ofjg . yg Gx"u' :df/s tg]u' j y'lsof ;+/If0f ofo]u' nf TjMt] yg b"u' yHofMu' dxTjk"0f{ wfld{s :df/so\ dg"t jo]u' ts+ dh'ofjg . y'lsof lnplnp ygof oSj af}4 tLy{:yn, :df/s j d]d]u' k'/ftflTjs :ynt g+ cf]em]no\ nfgfjg . cgof ;dfh ln;] cHofMu' dxTjk"0f{ :ynof 5'+ :jfk" dbofj+ln;] cg jgLlk+ k"hf k|fy{gf ofMjgLlk+ Dxf] h'Ou' g+ :jefljs x] h'n .

lem+u'+u"u' ztfAbLO ts Yj yfo\ yL yL sy+of dg"to\u' gh/o\ nfgfRjg . ;/sf/L :t/+ ;+/If0f dofMu'ln+ yg cJoj;flos j cbIf k'/ftTjljb\to\;+ yL yL Tjx tofM :o+s]u' j yg b'g] tMw+u' vhfgf bOu' cf;+ k6sk6s yg y'g]u' Dx'Ou' Hof ofgfRjg .

;g\ !*!*o\ cgof a]ª\ufg SofeN/Lof hg/n 6]n/+ 5s ;fFrLof e|d0f oft . cano\ ts cgof :df/st cy]eg+ :o+u' jf :o+sftMu' Yo+s dvofRjg . j+ bsno\ Gxfkf+ ;fFrLof :t'kof af/] clen]vg oft . Yj w'+sfM cgof zf}lvg k'/ftTjljb\to\;+ tMsM pTvgg\oft . Yj Hof !**!o\ ts GXofgf x] Rjg . lnkf ;g\ !(!@ lg;]+ !(!(tsof b'g] Yj k|frLg :df/soft ;+/If0f ofgfM cfMof cj:yfo\ Yo+sn . yg n'ofjMu' clts+ dxTjk"0f{ j:t't cg;+ k'/ftflTjs ;+u|xfnoo\ AjoftMu' b' . y'lsof ;+/If0fof d'Vo >]o ;/ hf]g dfz{noft laoftMu' b' . y'lsof x] lnRjM wfo]dfM ;g\  !(*( lg;]+ Yj ;fFrLof :t'k nfufoft o'g]:sf]+ ljZj;Dkbfof wnvo\ b'Yofs"u' b' .

y'sy+ Yj :df/s a'4dfuL{lklgu' tLy{:yn hs dv' ef/tLo j ljZjof x] wd{, snf, af:t'snf j ;dfhzf:qof cWoog ofOlklgu' nflu 5u" cg'kd pbfx/0f h'ofM yf}+ts w:jfgfRj+u' b' . y'ls+ ef/tof a'4wd{of ljsf; j cjlglt u'sy+ h'n wsfM wofRj+u' b' . åMl5 bF ts ef/t+ snf j af:t'snfof Vono\ uHofMu' ljsf; oft wsfM sgfRj+u' b' . y'lsof dxTjoft sofM ;d:t ef/t+ x] uj{ ofgfRj+u' b' wfM;f Yj ef/toft ljZjo\ Dxl;sf laOu' 5u" dfWod g+ h'ofRj+u' b' .

दिलशोभा, बालकल्याण व नेपाली मिडिया

/fh]g dfgGw/

5Dx nf]s+ XjfMDx ;dfh;]jL lbnzf]ef >]i7of Hofylhly j d:to\t afo\ laOu' yfo\ cfdf3/o\ crfgs lhNnf k|zf;g sfof{no j s]Gb|Lo afnsNof0f ;ldltof ;lqmotfo\ 5fkf df/]ofgfM cg toftMlk+ d:to\t æp4f/Æ ofo]j+ j plsoft sofM 5u" lGxklt+ ;g;gLv]h ;dfrf/ lkyg]j+ 5u" afMl5 wofy]+ ;fdflhs ;+hfn j ;Dk"0f{ ldl8of VoM k|efljt h'n .

km]a|'j/L @^ s'Gx' ;'gf+ dltO dv+y]+ ;dfrf/ jn, gful/s b}lgsof 5\ogo\ — ælbnzf]efoft of}g b'/frf/of cf/f]kÆ wsfM . Gog]j+ Ajg]j+ g'uM dl5+y]+, lxOpy]+ h'n, kqsfl/tfo\ ljZjf; b';f+ ;dfGo kf7sof lhu' ldvf+ Yjoft :jLsf/ doft . :jefljs g+ vM, plndl5l;of+ BM efMlkoftMDx, ;dfh;]jfo\ yMu' hLjg ck{0f ofgftMDxl;of lnpg] cHofMu' 3Rofk'u' zAb 3fgfM ;dfrf/ Ajg]dfnL wsfM ;'gf+g+ dltO ts+ toftMu' vOdv' .

;dfrf/+ gjfgf Rjg – ;dfh;]jL lbnzf]ef >]i7 cf>oof cfj/0fo\ of}g b'/frf/of lqmofsnfko\ ;+nUg h"u' ætYoÆ n"u' b' . j ;dfrf/+ EofMerf x] g+ z+sf dofM ls j dv'u' g+ h'Okm' wsfM . k|df0f 5' < cg do\h' >]i7+ ;'+ln;] kmf]go\ yMyfo\ Rj+DxlkGt d]lkGyfo\ Hof ofo]t j æ/ft latfpgÆ 5\jOu' wsfM woftn, plsof cfwf/ wfM;f gful/soft k|fKt h"u' cl8cf] /]s8{+ v'n]h"u' woftn . 5v] hs gjfMu' tfo] bOu' d]v] 5' wfn wsfM Gog] dbOu' j æk|df0fÆ ;'oft+ of}g b'/frf/Lof laNnf 3fs]t ufMu' h'n .

Yj nf Gxfkf SofDk;o\ æa}s'7af; xf];\Æ wfMu' Gogfu' e/o\ Hofgd'2fo\ kmo]dfDxl;ofu' afv+ y]+ h'n . ug+ g+ lgDx vFNxfaNxf h"u' yf;o\ 5v]of hs vF GogfM plsof cy{ Yj h'O wsfM cg'dfg ofgfM of}g b'/frf/of cf/f]k laOu' lxDdt ofOdv', g]kfnof k|zf;g+ afx]s . g]kfn k|x/L+ ug uano\ ;'of lj?4 sf/jfxL ofO, ;'oft 5fo\ TjMltO wOu' g]kfnL hgtfof dgo\ 5u" 5fk b' , af+nfMu' Hof ofgf wsfM kqsf/ ;MtfM sg]GXoM j 5fk x'Ou' Hof ofo]dfM . Gxfkf k~rfotL sfno\ doMDxl;t BMv'F kfMofo]u' j åGåsfno\ dfcf]afbL kfM ofo]u' yHofMu' HofM yf}+ g+ h'ofRj+u' blg wOu'of k|df0f h'n Yj .

emL bSj j ;dfrf/ RjDx kqsf/ j klqsfoft ;/fM laofRjgfano\ emL;+ ygyfo\ Yj 36gfof d'Vo lhDd]jf/ — ;dfrf/of >f]t, lhNnf k|zf;g sfof{noo\ ph'/L tMDx, s]Gb|Lo afnsNof0f ;ldlt, k|x/L k|zf;g, k|d'v lhNnf clwsf/L — lkGt wfM;f NjM x] d+sfRjgfu' vg]bt .

Gxfkf+ lbnzf]efof vF . vM lbnzf]ef emL g'uMof BM, 5Dx ;k't DXofo\drf, g]kfMof hs dv' cGt/fli6«o If]qo\ ts+ dltgf j ;Ddfg sfo]w'+s"Dx ;dfh ;]jL vM . yHofMu' vF emL;+ Gogftofu' b', cvaf/o\ Ajgfu' b', 6]lnlehgo\ :jofu' b' . jofkfv]+ ulNt x] dh" Yo+s wfo]kmOdv' . Yj n]vs yM x] g+ bTof lt s]lGb|o afnsNof0f ;ldltO ;]jf ofgfRjgfano\ cfdf3/of vF tMsM Gog] dfM ­– j dlhp, Yj dlhp, j dofM Yj dofM . Yj :jlguno\ uHofM uHofMlkG;+ uy] uy] ofgfM afnu[x ;~rfng ofgfRj+u' b' wOu' dl;pu' dv', co\;f+ d]d]lkG;+ dv'y] oft wfo]j+ lbnzf]ef+ g+ cy] ofo]dfM wOu' dv' t/ emLu' ;dfho\ afnnsNof0fof sfg"g l;pDx:of+ jo\sMoft erf :og]sg] ofgfM jo\sMof ;]jf sfg"g;Ddt ofgflap;f lhp wofy]+ RjgLu' . pln h'O x] dnft .

afnu[x ;~rfngof gfdo\ yDx+ b'u{d ufdo\ Ph]G6 5\jofM cgof d:to\t cgfy wsfM k|dfl0ft ofgfM yg :jlguno\ xofM nlxgfy]+ ofgfSog]u' j c+u|]hL ef;+ k|f]kf]hn tofM ljb]zLto\s] Woaf Dxo]u' j ;/sf/ofs] ts+ rGbf ;xof]u sfo]u' ofgfRj+lklg lbnzf]ef ldvfoof w" h'Ou' :jefljs vM . k|kGr j kl/jGbof lzsf/ h'n h'O lbnzf]ef .

;dfrf/of xf wOu' j cl8cf] l/s8{ vM u'u' k'ln;of NxfltO nft, kqsf/of Gxfo\kgo\ Yjt . t/ cfM y'lndl5 vF h'Ow'+sfM g+ ;'gf+ g+ j l/s8{ ;'gf+ ofMu', ;'gf+ k'ln;÷k|zf;goft lapu' wOu' lkxfF jof dRj+, hals j x] /]s8{ 5Dx nf]s+ g'uno\ toftMDx ;dfh;]jLof hLjgsfl5 d'gftMu' ;a{o\ wfo]dfMu' k|lti7foft w'no\ Njfs5\ofo]u' sf/0f h'n . 5v] kmf]g /]s8{of e/o\ sf/afxL h'Ou' cn] kqsf/+ GogLano\, ækmf]g /]s8{of ljifoo\ b'xfF jg] d+db'Æ h'Ou' 5fo\ <

lhNnf k|zf;g sfof{noo\ ph'/L jgLu' cn] ;'gf+ sf/jfxL ofOu' dl;p, y'v] sf7df8f}+ k|x/L k|d'v+ Yj ljifoo\ k|x/Loft cfu|x ofMu' db' wsfM gjfo]dfnLu' cj:yf ;fdfGo h'Odv' . cfM tsof b'g] ;'gf+ ph'/L ts cn] j k|df0f woftMu' cl8cf] uy]ofgfM ag]h'n wsfM dl;Os+ Yj ph'/Lof j}wflgstfo\ z+sf ofo]dfMu' cj:yf tgLdv'lg . k6s k6s of}g b'/frf/ wOu' vFUjM GXoygfM lkbgfRj+u' ;dfrf/o\ j x] sf/0f+ d:to\t ;'/lIft to]dfMu'ln+ p4f/ oft k|fyldstf laofu' vF afnsNof0f ;ldltof sfo{sf/L lgb]{zs tf/s lwtfn+ sgftn .

plnl5:of g'uno\ Rj+u' cf>do\ d:to\t of}g b'/frf/ wsfM x] gfM laofM xyf;+ p4f/ ofo]df;]+ln cfM p4f/ ofMlkG;+ yg yHofMyHofMu' b'/frf/ h'ofRj+u' wsfM ;k|df0f hgtfof GXoMg] b+jo]dfM . Yj cf/f]k lbnzf]efoft hs dv', joft ljZjf; ofgfRj+lk+ j cf:yf toftMlk+ cHofv gful/sto\t g+ cf/f]k vM . s73/fo\ afbL k|ltafbL lgDxl;t+ yg]xo]dfM . Yj p4f/ ofo]u' Hofo\ ;lqmo vg]b'lk+ wOlk+ lhNnf k|zf;g sfof{no j s]lGb|o afnsNof0f ;ldlt vM . pldu' x] ;lqmotfo\ Yj p4f/ Hof h'n . pld;+ x] Gxfkf+ ph'/L tMu' vg, /ftf/ft p4f/ ofo]dfMu' cfjZostf g+ pld;+ x] vg . t/ Hof h'Ow'+sfM j ;dfrf/ jo]w'+sfM wfM;f pld;+ hgtfoft ln;M laofRj+u' cj:yf db' . Yj uy] <

g]kfn ;/sf/+ cfjf;Lo afnu[xx?sf] ;~rfng tyf Joj:yfkg ;DaGwL dfkb08 @)^( bo]sftMu' b' . Yj sy+ cg'udg ofo]ano\ uHofMu' lnRjM jO wsfM wfo]km"u' cj:yf nf db'lg t/ Yj jo]GxoM Gxfkf @)^^ ;fno\ oofgtMu' 5u" cWoog sy+ yg 5u" afx]s d]u' bSj afnu[xt g]kfMof kfkb08 b'g] dnfM . s]lGb|o afnsNof0f ;ldltof bsno\lnkf+u' l/kf]6{ sy+ o]Fo\ hs $@@, ono\ !@& j Vjko\ @! u" afnu[x ;+rfng h'ofRj+u' b' . cg'dfg ofo]km', cfMof afnu[xof cj:yf @)^^ :jofM t;s+ af+nft vOdv' . cy] vM;f d]u' bSj TjMtf 5u" x] afnu[xo\ 5fo\ Yj p4f/ ofo]dfn wOu' Gxo;M g+ c;fGble{s h'Odv', oBlk sfg"g sfg"g vM;f ;'+ g+ plsof bfo/f+ lkg] nfOdv' . olb nfOu' vM;f s]Gb|Lo afnsNof0f ;ldlt+ x] Gxfkf lgDx c;fo d:to\t toflaOdfn wsfM cg'/f]w ofgfM d:t 5\joftMu' cfdf3/o\ Yj 5fkf, p4f/ 5fo\<

cgof sfo{sf/L lgb]{zs+ wfO – d:t ;'/lIft ofgfto]dfMu'ln+ p4f/oft k|fyldstf laof . cn] cg'udgo\ 5\joftMDx 5Dx clws[t+ wfO – 5]Fo\ b'xfF jg];fy+ gjMu' lkg]Yo+s jofRjg, b'g] nf Rjg] x] dkm'u' cj:yf b', t;s+ ljhf]u vgL . wfo]ano\ j nf :jlguMof $@@u" afnu[x dWo] bsno\ af+dnfu' h'ofRjg . cn] jof+ lnkf d]yfo\ ug+ cHofMu' af+dnfMu', p4f/ ofo]dfMu' d]u' afnu[x n'Osf, cg+ d:t p4f/ ofgf wsfM wfMu' ;dfrf/ g+ djMlg . cfM lhNnf k|zfzg sfof{no+ kqsf/ ;Dd]ng ofgfM woflaOdfn, g]kfMof d]d]u' bSj afnu[xt dfkb08 b'g]RjgfM af+nfs Hof ofgfRj+u' b', vfln cfdf3/ 5u'lnO hs ;d:of b"u' vM wsfM .

yM :jod\ af]8]o\ k/l;O a'§ftOlk+ d:to\t p4f/ ofo]u' Hofo\ ;+nUg h'OdfMu'ln+ l;p p4f/ 5fo\ ofO, d:t ug YogL wsfM . cfdf3/+ p4f/ ofgftMlk+ d:t g+ xfg+ d]u' afnu[xo\ to]o+sn . yDx+ Ko+u" afnu[x ;~rfng ofgfgo]efMdv+u' ;/sf/+ yDx+ ug lhDdf sfO #*Dx d:to\u' . Yj p4f/ j k'g{hLjgof gfdo\ ug+ u'ln Woaf jn, d:to\t cfM ;fgf] kfOnfo\ u'ln ts toftO, cn] xfg+ j d:t ug ugoflk+ vM cg cg yM kl/jf/ofyfo\ ts 5\jo]t u'ln vr{ ;'gf+ Joxf]/]ofO wOu' vF lkxfF jMu' vg]db'lg . s]Gb|Lo afnsNof0f ;ldltof e"ldsf cfM l;wMu' dv', z'? h'n, yM YjHofo\ u'ln lhDd]jf/ cn] ;Ifd wsfM ;flat ofo]Ton .

j+u' lgu"Tof bzs b'g] g]kfMof Gxfo\ to]y]+ ljsf; h"u' kqsfl/tf tMyfo\ lxl;dbo]s å+u' emL;+ :jofRjg]dfn . 8f= eQmdfg, cg'hf aflgof, /;]Gb| e§/fO, Clts /f]zg cflb yHofMu' b;'t vM u'lsof sf/0f+ yf}+ ldl8of+ hgtfof cljZjf; kmo]dfnfRjg . x/]s 36gf h'O, Yj nf dlhn wfO, g]kfnL ldl8of kl/kSj h'OdufMlg, cfM ;+j]bglzn h'Odfn wOu' vF jO, lnkf d]u' v+ NxfgfjgL, kmf;f+km';'+ h'O .

lbnzf]efof vFo\ g+ g]kfMof ldl8of ckl/kSj j k"jf{u|xL vg]db'u' ;~rf/ljb\to\ :jo\d wfo]w'+s"u' b' . 5u" hgtfM oo]sftMu' klqsf+ lg;MkfM 5fk]ofgfM k|];sfpGl;no\ 5\jo]u' ;fKtflxs+y]+ 5\jf;'u' cfwf/of ;dfrf/ cn] 5Dx ;dfh;]jLoft of}g b'/frf/Lof cf/f]k laOu' ;dembf/Lof vF dh'n . cfM y'lsO ;'ofu' u'ln :jfy{ b' wOu' On+ x] wfO . plsof ln;]+ ;dfrf/+ u'ln dg"to\t ;z+lst oft pln x] pQ]lht ofo]u' Hof yMTofMu' vF NxfOu' ;DkfbsLo+ j kqsf/of km];a's cleJolQm+ j j x] k|sfzgo\ Hof ofODxl;of Anuo\ lkbgfrj+u' ;fdfu|L+ g+ oft .

cf/f]k nf cf/f]k hs x] vM t/ kvfM uofM Aolerf/ ofMh'ODx an axfb'/ j c;fxolklg df+ lbnzf]efoft j cf/f]k lapu' ;dfrf/ Ajg]an] emLu' g'un+ jy]+ x] k|ltlqmof SogLdv' . g}ltstf x] db'Dx:of+ GXofu' ofM;f+ jf:tf bOdv', t/ yMu' cf:yfo\ 3fM nfsLu' cf/f]k Gog]t emL tof/ h'ofRjgL dv' . yg g+ cHofMu' x] xnrn xo]u' tft'gf+ Yj ;dfrf/ RjMu' j klqsfof Gxfkf+u' k]hof bsno\ Rjo\ yfo\ lapu' cg'dfg ofo] yfs' dh" . y'lndl5 h'Ow'+sfM g+ lbnzf]efof skfno\ Rjoflapu' of}g b'/frf/Lof cf/f]k k|dfl0ft h'Odkm'u' ;fdfGo vF h'Odv' . pls+ yg emL;+ vM jf dv' wfo]u' :jofM j x] kqsf/+, j x] klqsf+ Yj y'sy+ k|dfl0ft h'n wsfM woflaOdfn, dv';f kl/0ffd c;fdfGo h'O . y'lsoft sofM b]zljb]zof g]kfMldlkG;+ So+u' Ro"tfn+ wofRj+u' b', cfM kf7s d"v{ dv't, x/]s kf7s ljZn]ifs vM .

nf]s+ XjfMDx kqsf/ ljhos'df/ kf08] j kqsfl/tfof k|fWofks /fds[i0f /]UdLh' afx]s d]d]lkG;+ x] g+ Yj ;dfrf/ lkyg]ano\ ;+j]bglzntf TjMt"u' wf/0ff laoflbpu'ln+ ln;f sfo]DjfMn . kqsf/ j klqsf lgDx+ cfnf]rgf of]Uo vM . t/ emL;+ yg 5' NjMd+s] dlhp wfM;f kqsf/+ nf cf/f]koft uy] vM cy] l/kf]6{ hs ofMu' vM . t/ Yj ;Dk"0f{ 36gf qmdo\ bsno\ cfnf]rgf kmo]dfMlk+ nf WofSjo\ RjgfM æUjfo\ lKj+Æ ofgfRj+u' b' . emL;+ uy] dvg < kqsf/oft ;/fMlaOu' zlQm emL;+ y'lsof cf/f]kL lhNnf k|zfzg sfof{no j s]Gb|Lo afnsNof0f ;ldltoft Yj vFo\ :ki6 ofo]t vr{ofMu' vM;f lnRjM pknlAwd"ns h'Ou' vMnf <



                                                               


खँक्व सक्व, दक्व सक्व

/fh]g dfgGw/

;Sj dfg] u'F ljxf/ . cy] wOu' o]F :jofM Yo+dYo+ !& lsld tfkfMu' j ;Sj cn] j :jofM lgu" lsnf]ld6/ tfkfMu' GXoOk';]RjgfM g+ lememf+ldemf+ b+u' u'F cyf{t\ kxf8 jf h+uno\ afvg\ hs NogfRj+u' ljxf/, ug g]kfno\ a'4wd{of k|fb'ef{j h'n, afv+ :jofM lkg] a'4wd{+ wfy]+ yMu' xf sfn — sd;] sd a'4wd{o\ eltrf ;f+ 1f+ softMlklgu' nflu nf Yj x] vM . gf+ hs sfo]j+ ldvf Tjn+ sgfM Dxg]oM cg uy]ofgfM a'4wd{of hu :jg h'O ;d|f6 czf]sof b"t h'ofM laHofMDx dlHemd :yjL/+ < 5fo\ j x] yfo\ NooflaHofMu' h'O < cn] uo\ h'ofM j afv+ yf} afv+ x] hs h'ofRjg]dfn h'O< lgDx KoDx ljåfglklgu' snd ldofM go]u' GXoaM;f afx]s lh Yj vM wsfM uo\ Sog]dk'mt h'O j ljxf/+<

y]/jfb a'l4:6 Ps]8dLO y]/jfb a'4wd{o\ :gftsf]Q/ ofgfRjgflk+ lhld hfFrof O{ jMln;] g'uM lklkRofM . ;o]s]dflgu' :jo]dflgu' plndl5, O{ wfM;f k'mOg . cy];f+ g]kfMof y]/jfb ljxf/to\u' cWoog ofo]u' ‰jno\ ;Sjof u'F ljxf/ j plsof ln;]+ cgof yL yL ljxf/to\u' cWoog e|d0f jg]u' h'n wfMano\ dg no\tfn .  nfMdnfMof vF 5v] 5\jofM jg]u' Goft @)!#of clk|n k'mn ofo]u' lb+ :jofM lgGx' GXoM .

;Sjof jh|of]lugL . jln;] lgu" :j+u' NjMd+s]dkmOu' 36gf . UjMsM Yog]w'+sn lh — uan]+ ;'ln;], uan]+ ;'ln;] . k'nf+u' ;Sj b]o\ xfrf+ufofM u'FO jg]u' ;'g;fg nFo\ Yogls GXofan]+ yL yL GoFsFF afv+, Oltxf;, ;+:s[lt, snfof vF sfns'n xfnfxO lhu' Gxfo\kgo\ jofM . bfo]sftMu' lrsgo\ SjAjfgfM k"hf ofODx h'h', a'4of 5\ogo\ 5'gftMu' laqmdflbToofu' gf+, jh|of]lugL, v8\uof]lugL, Dxf;'VjfMdfh', XofpFVjfMdfh', Wofg ofo]u' u'kmf, czf]s r}To, uh'n+ Sj:jMu' rLafM, cn] 5' 5' . 5u" /x:o, 5k' bGTosyfof ba", cn] plsO Kofv+ x'nfRj+lk+ cb[io snfsf/lk+, pldt ;'sf+lrgfM Kofv+ x'OsfRj+lk+ emL ljåfg Oltxf;sf/lk+ .

l/he{ a;of x'FOrf x'FOrf gg+ lhlk+ ;Sjo\ hs dv', jj+ jj+ nf 8fF8f :jofM g+ Rjo\ x] Yog, tF uo] Djfo]s . nF bo]s"u' u'ln bt j nf dl;p t/ plsof x] lnRj, lnpg] oMDxln;] oMy] GXoOk'sMjo]u' l/;6{ rfn]w'+sn . dfg] ljsf; jo]w'+sn cg .

b'xfF jgf+ j rfsdfs nfMu' lxlt b"u' r'so\ Yog . ef}lts of]hgf dGqfnoof jh|of]lugL dlGb/ k|aGw ;ldlt wsfM ;fOgaf]8{ toftMu' cfO;lqmd k;M j d]u' Rofk;n+ lhldt ldvf Ejo\sgfM :jn . lhlk+ yMt go]t dfMu' yDx+ Hjgfjoflk+, plk+ ;' jnls doMdoM wfo]s pu'+ y'u'+ Nj;'sfM Woaf Dxo]dfMlk+ . vF x] ldn] dh'n . ;Ktfx l;Ktfx ofo]y]+ ;'kf} b"u' 6x/f Ujoftn, cfM ofsg+ cgof hfqf ofODx b]jLof nk'+5fo]u' k"hf GXofO xF .

5u" Rof k;no\ vfoftMu' ˆn]S; kf]:6/+ ldvf ;fn . cg nf emL dxfofgof clts+ xgfagftoftofDx b]jL jh|hf]lugLoft RofDx zfQm lxGb" b]jLlklg d" b]jL bo]sfM pld;+ rfsMxLsfM u'DxDx gjb'uf{ wsfM bo]sf tn . 5Dx snfsf/of sNkgfo\ BMof x] kf6L{ kl/jt{g — uan]+ Gog]dg+lg, uan]+ :jo]dg+lg . ldvf hs bo]sf to]dfM 5' 5' :jo]bO wfMu' vM vgLsf . g]kfMof af}4 ljåfgt ljåfg wsfM nf Gogftofu' y'dg+ Gx" Gx"u' ˆo"hgof cfljisf/ ofo];M wOu' yf}+ ltlg l;n lh+ . lh wGo h'n . cgof ;Sj jh|frfo{ ;+3of lguM Ko+uM oSj bOu' nf]e hs dv', ( k|ltzt+ () k|ltzto\ jg]u' dgf]sfdgf g+ h'Ok'm .

l;r'u' u'FO go]lgo] cn] xg]axlk+ u'?j/lklgkfv]+ jh|hf]lugL j r}To cn] u'Fljxf/of P]ltxfl;s dxTjof vF Gog]w'+sfM lhlk+ j lxlt GxoMg] Rj+u' s'+ uMu' ;tno\ Rj+u' BM, 5\o+ j s/fO :jMjgf . tno\ jg] dlhp, BMof nk'+5fo]u' Hof h'ofRjg xF . tno\ toftMlk+ l;DafM j w'DafM cg toftn . (*bF GXoM ltlg O{ !(!%o\ cgof bSj BM rLef ld+ gofM xfg+ bo]s"u' h'ofRjg . clu+ dyM Rofgf x] Rjg — bSj bSj a'n'Ss vg]bOu' s'+ uMyfo\ . a'4ofu' 5\o+oft ljqmdflbTo x] wofRjg . cHofMDx ljqmdflbToof 5\o+ uy]h'ofM a'4of ;+;f/k|lz4 k|ltdfof 5\o+ln;] ldn]h'n wOu'of ln;M cg bOdv' . l;gf;of Woaf+ g]kfnsf] kf}/fl0fs Oltxf; RjOlk+ /fdlgjf; kf08] j lbg]zrGb| /]UdLof ;k'mltO g+ cHofMu' afv+ hs bO, u'F ljxf/of uGw bOdv' .

cgof 5Dx k"hf/L+ lhldt 5kF a|f]z/ Hj+sn . ;fFv' wsfM gf+ toftMu' vo\ efo\of j /lËg a|f]z/o\ a'4wd{, dxfofg, XofpFVjfMdfh' wOu' gf+ dGXo+ . dl0fz}n dxfjbfgof gfd+ 5k' kf}/fl0fs afv+ b' — eb|sNk, s'ltndltn, z+vb]j /fhf, ljqmdflbTo, hf]ub]j jh|frfo{ . kTofM ofOlkGt j :jofM cKj 5' dfnL< lkg] cfM hfqf ofOlk+ d"lt{t hL0ff]{4f/ ofo]t !,^@,^!,&*# tsf dfn xF t/ pu' BMuMof cfo:tf u'ln b' wsfM Rjof dtM . u'7L ;+:yfgof ljj/0fo\ ;fFv' jh|of]lugLof :jfk" b"u' #$u" u'ly b' . j u'ly bSj u'F ljxf/ dh"lgu' h";f yHofMano\ x] dfMu' dv'nf u'lyof cfo:tf <
e'jgnfn k|wfg+ nf pu|tf/f, tfl/0fL jf jh|of]lugLb]jL GXofu' gfd+ k'sf/]ofM;f+ d"ntof dxfofgL af}4 b]jL vM j y'lsof sNkgf jf :yfkgf :jlguno\ dxfofgL dt k|efjsf/L h"u' lj=;+=of Ko+u"u'–Gofu"u' ztfAbLofu' h'OdfM wsfM Rjoflys"u' vM @)#! ;fno\ . t/ yHofMu' vF cgof jh|frfo{ k'hf/LlkGt don h'Ok'm . pls+ af}4 wsfM dwfMu' h'O, jf cy] wfo]ano\ d5fMu' cg'ej hs+ h'Ou' h'ofM nf< cgof jh|frfo{ k"hf/Llklgu' jh|of]lugLoft lxGb" BM wsfM wfo]s]u' cleofgoft ;'jfMlaOdk'mt lh+ .

s'xfFjof BMuM b'yfo\ . ljb]zLt jnls æjg ?lk KnLhÆ wsfM cf;s'lt Vjfn+ :jofRjgLlk+ cgfy d:to\;+y]+ P]ltxfl;s lznfkq ‰jMlns bgfM lhldt 5sM Ajgflap, lhldu' vF j a|f]z/o\ GXo+sf lap wsfM ofrgf ofgfRjg . lhlk+ g+ plk+ y]+ x] c;fxfo . l;dlGt+ uh" ksf{tMu' lguM czf]sr}Tot nFo\ by'O x] RjgfM lhldu' p4f/ ofgflap wsfM Vjvgf ;n+ wofRjg .

lrafMBMof BMuMof Tjn+ ;fk snfTds . Tjn+ Sjo\ Rj+Dx rf/OGR lt tMlwsMDx lem+lgsf NxfMb'Dx Bj+ dk'mdk'm 5;'sf j+u' cfNdlgodof Wofu 5uM 3o\k'gfRjg . Rof 5u" sk Tjg]t cfM cHofMu' ^)uM Wofu dfM . uano\ vfOu' h'O j BMof Rof Tjg]u' Baf g+ . cgofDx k'hf/Loft wofM rfo]s]laof . d]d]u' :jofM kfMu' sy+of rLafM . lgu|f]w eGt]g+ cgof lrMafM g]kfno\ b"u' d]d]u' rLefM :jofM kfM wsfM sgflaHoft . lvpF;]Rj+u' yfo\, kmf]x/ g+ . lkg] lnSs;+ skfM WogftMDx, NxfM5kfM TjfMNxfgftMDx l;+x WofSjo\ bgfRjg . j g+ emL bSjl;u' ;Dkbf .

cn] dfa{nof TjfyM uofM jgf d" b]jL, jh|hf]lugL, pu|tf/f Psh6f jf dl0fof]lugLof ljzfn j snfTds Bouno\ . hu]{g lzs+ /x:odoL wsfM woftMu' jh|of]lugLof d"lt{ b"u Tjngo\ yL yL BMlk+ln;]+ k~ra'4 g+ vgf . t;s+ snfTds Yj BMuM bsno\ Gxfkf+ uano\ bo]s"u' wOu' ;'gf+ dl;p;f+ O{ !^%%o\ k|tfk dNn+ j BMuM bo]sfM u'ly hUuf toflys"u' cg clen]v b' xF . Ajlaof+ SjlaO dkmo]s lt;f j;t+ emMemMwfMDx emL b]jL . emL bSjl;t /Iff ofgflaHofODx b]jL . bSjl;u' /Iff ofgflaHofO . bz{g hs ofo]l;wMano\ n'vf GXoMg] jofM 5Dx dg" lxGb" b]jL of GXoMg] kf7 ofo]u' >Lb'uf{;KtzTofd\ kf7 ofMjn .

df]xgk|;fb vgfn+ yMu' ;k'mltO j0f{g ofgftMu' ;fFv'l:yt jh|of]lugL dlGb/ b'g]of wft'of a'4d"lt{ wsfM yy] j0f{g ofgftMu' b' — O{;fof kfFrf}+ ztfAbLtfsfof Yj d"lt{ ;deË d'b|fo\ bgfRj+u' b' . tLg lkm6 ;f6 OGr tMlwsMu' Yjk a'4d"lt{of s'lnlr+u' ;Fof BMg] pif0fLif of cÍ0f ;'Gb/ Pjd\ :jfefljs b' . d"BMoft NjMd+sfM ckfo\lh j0f{g ofgftMu' Yj d"lt{ wfM;f lhu' ldvf+ ltˆofo]dk'mt . lhu' b[li6bf]if .
Gx"u' k'nf+u' BM, BMuM, rLafM, lznfn]v, u+ OToflb O;Mly;M h'ofRjg . pldu' ;+/If0f h'ODjfM, 5fo\ wfM;f pld;+ Woaf xfo]sL dv', ;'ofu'+ :jfy{ g+ db' . g]d'lg wfMDx:of b'n{e d'lt{ 5u" cg+ kk" 5'gfM Ajofjg] w'+sn vgL . jof nf sNof0f x] h"u' h'n . d]lklg g+ yMyMu' sNof0f h'Ou' lb+ lkofRjg .

lnxfF jg]t sd;]sd Gofl; jg]u' vF h'n . bsn]+ s'xfF jof . t:jfMu' :jxfg] TjfyM k'mOj+ hjo\ e/fo\UjMu' NjxFof cfs[lt . j Gxfkf tMUjMu' r}To vM cn] lxGb" wd{u'? z+s/frfo+{ zf:qfy{ ofgfM a'sfln Yj rLefM Ejk'Osflan wOu'' hg>'lt b' . /TgsfhL jh|frfo{+ j tGqdGq d;MDx h'ofM j+ cy] yfMu' vOdv' wsfM woftMu' b';f+ emL;+ joft bf]if laOu' dTjMtflg . xfg+ jln;] zf:qfy{ ofo]t jh|hf]lugL+ v8\u HjgflaHoft wfo]u' cn] z+s/frfo{+ j;kf]noft a'sn wfo]u'< g dg'to\t pldu' dgo\ b'g]Rj+u' z+s/frfo{+ hs+ a'sfjg nf<

pls+ h'O cg dg"to\ nf go]dfl:t jnls Rjo\ BOyfo\ d" xfo]sfM yg dxf+sfM BM wfMDx w+sftMDx :js+nfMu' NjxFto\ kz'aln laO xO . ;Tjnf]sof /Iff ofo]t laHofMDx j;f]kf]nof gfdo\ aln< Yj nf g]jfMto\;+ x] hs sNkgf ofo]kmOu' vF h'n . g]jfM ;+:s[ltof gfdo\ l8u|L sfOlkGt xfg+ 5u" d;nf .

s'xfF jof+ O{ lg AoM, yHofMu' ;'Vvf df};do\ g+ km'ltkmflt jf jn, lhldt knv l;r's]t hs . u'F ljxf/of vF GXok'O u'OFu'OF hs lggfRjg . RjOlklg u'ln cMk' — afa'/fd cfrfo{+ wfMu', s'iff0fto\;+ Ozfof Gxfkf+u' ztfAbLO u'dljxf/ -u'+axfn_ bo]s]w+'sfM ltlg g]kfn pkTosf b'g] ;Eotfof ;'qkft h'n xF . cfMtsof b'g] Yj x] 5u" 8fOnu UjMDx ljåfglkG;+ ug ug slk–k]:6 ofo]w'+sn h'O, t/ ;'gf+g+ u'Fof 5'F 5Dx ts+ Yj vM wsfM Sogfdlap .

d]u' vF dl;p . cfM xfg+ lhld ;Sjof d]d]u' axfMalx :jMjg] dflg . g yf}+ axfk'hf vM g u'+k'GxL x] . cy];f+ lhld yf}+ axfof ;+lIfKt cWoog ofo]bo]dfM wOu' lhldu' dfu .

;Sjo\ x] Rj+Dx lhld ljBfyL]{t dWo] ljBf lbbLof Ujxfln+ cgof 5Dx Nofo\Dxoft GXoMg] tofM lhld ;Sjof eJo af}4 ;Dkbfof bz{g ofo]t jgf .

bsno\ Gxfkf+ lhlk b'g] jgf 5vfM x] 5]F h'ofM g+ afkfMRofM /+u h'ofRj+u' 5]FtMn+ cf]daxfno\ . :jv] 5]F b"u', 5v] kfMtfM h'ofRj+u' Yj r'so\ by'O 5uM rLefM b', gfs+ k'nf+ vg]db'lgu' . BMg]Rj+u' :t"kof kn];f cgof lgDx dxfofgL BMlk+ toftn vgL sf . r'so\ 5v] k'nf+u' :jkfM ‰ofM b"u' 5]F blg, dv] v/fgL /Ëofu' cfw'lgs 5]F bgfRjg]w'+sn . cfM cg Rj+lkG;+ j dxfofgL k/Dk/fsy+of a'4wd{of cEof; j cWoog ofo]u' k|fy{gfuf/ ;lxtu' ljxf/ vM wsfM l;Odv't . lhu' ldvf k'mlt x] dh" . 5' dfMjofDx 5' v+y]+ . ldvf+ v+u' bSj vF ljZjf; ofo]dlhpu' y]+ cg'ej . a? clkmd TjgfM ;Sjo\ xl/k|;fb zdf{ofu' y]+HofMu' g]jfM ;+:s[lt+ lalnlaln hfMu' 5u" af}4 dxfljxf/of sNkgf ofo]dfl:tjn .
cg+lnkf ulNnrf+ b'xfF jgfM 5vf JolQmut 5]Fo\ b'xfF jgf, lvrf b'nf wsfM UofUof+ . j 5]Fofu' 5\oln k'nfM d]u' 5u" r's jO . lgv] 5]F b"u' lgv] v'Nnf hUuf b"u' j r's yy' axfn vM . by'O Rofl;ln+ b"u' RofDx nf]s]Zj/ Sjo\ bgfRj+u' cn] Rjo] :t'kof rfsMln+ KoDx a'4 b'u' lrefM 5uM lhldu' cfsif{0f of s]Gb| . uh'lnO vfbfof a]tfln+ lrsftMu b' cn] BMg] XofpFu' sfkMof 5q 5u" . plsoft tMw+u' pTvgg\lnkf n"u' dxTjk"0f{ :df/sy]+ lhld;+ SjyLs :jofjof .

nFo\ BM v'ofo+sfto]w'+s"u' 5uM NjxF BMun+ lhtM ;Mtn, lh+ dtfM5' ofgf jgf5\jof . cg+ lhlk+ Yo+u' r'so\ Kov]/+ 5]F blg . 5v] ;Sj jh|frfo{ ;+3, ;fFv', w'Nnf6f]n wOu' ;fOgaf]8{ g+ ovfgftn . by'O GxrMofu' :jofM tUjMu' rLef b', emNn/ b"u' Onf+ ;lxtu' . pu' axfMof gf+ ;'gf+ g+ dl;n . u'OFbF lt b'Dx ;F bSj+ skfo\ h'Ow'+s"Dx clh 5Dx:of+ g+ gf+ dl;p wfn . l;l4k'/ dxfljxf/ wfOu' vMnf wfM 5Dx:of+ lvpFyfo\ uf]nL+ so]sn . cg+ £j+:ofo]dfMu' VjfpF yfxfF jMu' d]u' axfno\ jgf . ug+ lwdo\ yfgfxMu' ;M jofRj+u' b' . plsoft wfM;f d'no\ jf d"r's axfn wfOu' vgL . :jv] snfTds ‰ofM b"u' EjfyMrf kx jMu' k/fDk/fut 5]F cn] 5v] cfw'lgs 5]F hfgfM j r'so\ lgefM kgfRj+u' b' . cg g+ axfMof gfdo\ Onf+ KogftMu' rLefM 5uM hs b' . Sjo\ 5v] u?8o\ ˆot'gfRj+Dx gf/fo0fof d'lt{ lhldt :jofM tDjofRjg h'O .

cg+ lhlk+ tMw+u' v'Nnfu' r'so\ Yog . yHofMu' yfo\oft glg wfO . cg g+ by'O 5uM rLaxfM hs blg, k'nf+u' ;Eotf jf wfld{s s]Gb|of cjz]if h'ofM . lhlk+ nfvf Tjfno\ Rj+u' jlk axfno\ jgf, g]jfMlnlk+ RjoftMu' gf+ AjAj+ . ulNn+ ulNn+ rfMlxnfM 5yfo\ Yog . bSj+ lbt, 5fo\ lbpu' dl;p . 5s" v'Nnfu' yfo\ 5vf ‰ofM NXjofxOy]+ EjfyMu' t" gsfMu' 5]F, lnSs;+ a8]dfgu' gsltlg bo]s]l;wMu' lalN8Ë, 5v]s'g] NjxFof kMvfn+ lrgfM by'O :jf+ Soa bo]sftMu' b' . lgdf0f{ ;fdfu|L O;Mly;M jf+5\joftMu' b' . 5fo\ lbpu' lhlk+ cg< nFo\ by'O 5Dx 8]9lkm6lt b'Dx u0f]BM b', lnSs nFofu' x] n]eno\ aFo\ Ujf/fu' NjxF 5uM b', k'm6an kfo\UjMu' . j x] xF pu' P]ltxfl;s af}4 snf ;Eotf j cWoog k4ltof w/f]x/of NogfRj+u' lr+ . jx] v] vgL sf jlk axfM Û

ulNn+ lkxfF jo]j+ lhlk+ ;Sj b]o\of d" ahf/o\ Yog . ehgd08nLO ehg h'ofRjg . k'nf+u' NjxF lxlt nMjO wsfM lkofRjg . nFo\;+ nfMu' 5u" hMw'+of lnpg] lhldu' ldvf jg . cg lgv] lguM czf]ssfnLg r}Tot :jrfsftMu' h'ofRjg . j;M lxofRjDx do\h' ch" rfn, jofu' kmf]6f] dsf;]+ j VjfMTjfM db'u' NjxFof kmf]6f] 5fo\ sofh'n y'ld;+ wsfM .

bSj+ 5u" ulNnrf+ b'xfF jg . lhu' Sofd/f+ lhtM cg kmf]x/ jf+5\joftMu' yf;o\ Sog . g]jfMt yMu' snf ;+:s[ltO y'ln wgL ls pld kmf]x/ jf+5\jo]u' yf;o\ g+ bflr cKkfof ba" j NjxFof hu tofM hs kmMrf bo]sL . lh+ lhu'' Sofd/foft ;'gf+g+ dtfo]s wofM, Gxfkf cg ;tM jf 5'+ b"u' h'O, cfM kmf]x/ jf+5\jo]u' yfo\ h'n .

cem :jo] dufMlg lhld . cg+ lhlk+ ;'o axfM -by' glg_O Yog . v'Nnfu' yfo\ 5s" b' . al5yf;o\ wfM;f NjxF nfoftn . 5v] cKkfof c+uM by'O n'vf n't cn] cg b'g] KoDx dg"t hs bg]lhpu' yf;o\ c+uno\ ltsftn 5u" k'm6 lt b'Dx :joDe"of l/lnkm cn] 8]9 lkmt lt b'Dx eujfg a'4of d'lt{ . wnfg ofo]u' 808LO lrsLrf UjMu' u+ 5uM g+ oufgfRj+u' b' .

ulNn+ d" ;ts Yog] GXoM 5s"rf a'FO yL yL t/sf/L lkgftMu' . u'ln af+nfM ldvf x] ofpF;] Rjg jfpFu' vgfM . bSj cg jg . cy] d]lklg lkgftMyofo\ nfMy]kfy] Gx"h'nls AjlaofxO wsfM wfo]dfl:t jn . sf, j nf ;Sjof clåtLo af}4 ;Dkbf xF, xfg+ 5u" af}4 ljxf/ . yg x]Rj+Dx u'?h' jofM o]Fof sfi7d08k bo]s"u' xF . lhu' ldvf+ rgfRjg, j a'Fof by'O ufM 5ufM b', cn] cg 3fFo\l3+ lrOs]j+ vg]bt, 5kmf;M lt b"u' jy+uMu' 5uM NjxF . cgof Sj axfM xF j Û

lhso\ k|ltlqmof Sog]u' zAb x] dGt . z"Go h'n . lGxn]y]+, Vjo]y]+, Dx't'NxfgfM AjMlaOy]+ . d]lkGt dv', yMt 5sM Djfo\r'Os] dfl:t jn . oSj vF g'uno\ Nox]FNox]F a'of jn . Gxfkf+lg;]+ lhtM ;Sj wfnls 5' 5' y]+, ;f+lu|nfy]+ h'Ou', emLyfo\ dbofjg]w'+s"u' bSj+ yg ;fa't blg nf wOy]+ RjgLu' . ygofDx k'nf+Dx 5Dx dbo]w'+s"Dx snfsf/ kf;f n'dg . ygoflk+ lgDx KoDx ;+:s[ltk|]dL j lj1to\u' gf+ n'dg . k+rfotsfno\ b]o\ x] yMu' n'l;sflkO to]k'mDx g]tf n'dg . cn] a'4 hGd]h"u' ef/to\ dv' g]kfno\ wsfM km];a'so\ cfGbf]ng ofOlk+ kf;flk+ n'dg . ;Sjof ;fF:s[lts ;Dkbfof avfg ofof+ ttMkFu' ;k"m Rjofh'Olk+ ljåfgt n'dg . g]jfM cfGbf]ng ofOlk+ u'ln g]jfMto\t Wj+ nfOlk+, g]jfM ;+:s[ltof gf+ ljb]zo\ ldofgOlk+ u'ln yMu' ;+:s[lt No+s] jf ;+/If0f ofo]kfv] ;r]t cn] TjfMTjfno\ b"u' emLu' g]jfM vnMk'rMn+ u'ln yMu' klxrfgof /Iff ofgfRj+u' b' wsfM oyfy{of w/ftno\ RjgfM :jo]t g+ x/]s ;r]t g]jfM yf}+ ;Sjo\ 5sM ofqf ofo]dfMu' vg]bt .

g]jfMto\u' ;Eotf xlndo\ gf+hfM wfOlk+ g+ Dxl;p lh+, g]jfMto\;+ yMu' efo\ j ;+:s[lt wfnls t;s+ dltgf ofM wfOlk+ln;] g+ lhu' ;+ut b' . g]jfM/fHo dfM wfOlkGyfo\ g+ Yo+ lh . emL;+ efo\ j yMu' hftLo klxrfg wsfM xfnf jofRjgfu' ;l5 bF bt . y'lsof lnRjM Yj x] nf < j bSj afvgo\ jofM emLt VofMjODx z+s/frfo{+ y'gflapu' nf< ls zfx jf /f0ff jf vo\ad"{ zf;sto\;+ < ;'oft bf]if lap;f emL rf]v]h'O< axfM wOu' gf+ 5uM rLefM, 5uM NjxFoft hs nf laOdv' h'O . sd;] sd 5vf 5]F, 5Dx SjfkfMBM, lgDxKoDx leIf';+3 jf sjM, lGxoflGxy+ k"hf cf/fwgf, Wofg :tf]q, cn] k'm;f ;fdfGo g]jfMto\u' axfno\ y]+ snftds 5]F, Tjfgfl;F, ‰ofM, n'vf, Tjn+, Tjfgfl; nf dfn lg . u[x:yL h'ofM g+ leIf' h'Olklgu' ;+3, ljxf/of gfdo\ RofkL lemkL a'F, u'ly, Ejo\, r'8fsd{, d]d]u' k"hf, jflif{s k"hf cflb OToflb 5'+ 5'+ nf bO lg . bSj 5' j x] gfl/ v'l;+ r'Osn nf< cf:yf, wd{of nf 5' vF Nxfo] . j ljxf/o\ bo]dfMu' cfFo\kf, cKkf, ‰ofM, n'vf, Tjn+, rLefM, wd{wft', ;k"m ug jg < ls bSj ldofM gn h'O, ls Djf/fDjf/f+ GXoof 3'tsn h'O . larfM jn, lh yf}+ yg dYo+u' h";f lhpu', sd;]sd ug g]jfMt bO cg ;Eotf bO, ug g]jfM af}4t bO cg af}4 :df/st bO wOu' e|do\ nf DjfgfRjg] bOu' . u'ln ;fl:t h'O cfM lhtM Yj oyfo{of b':jKg . Dxu;o\ g+ uan]+ lh+ y'ln af+dnfSs Dx+s] dg+, u'ln lh+ yf}+ yMu' ldvf+ vg .

;g ;fo\ld+ af}4dfuL{ g]jfMto\u' afx'Notf b"u' wsfM ljz]if0f 3fsftMu' y'u' ;Sj b]o\of af}4;Dkbfof lahf]u . cfM xfg+ emL afDofgof a'4k|ltdfo\ ad+ so]sn wsfM 8]lnu]zg jg]u' nfls yMu' 5]Fo\ kml; 3f/f+3f/f+ :jMjg]u'<



 -;GWof 6fOD;o\ lkb+u' lhu' n]vof c;Dkflbt k|lt_

फाकुगु नोस्टाल्जिया

राजेन मानन्धर

छपु पुलांगु लँ, छखा पुलांगु छेँ, पुलांगु लुखा, पुलांगु स्वहाने, पुलांगु हे बइगः । न्हूगु यानातःगु ला खः तर नकतिनि लानातःगु स्वांबुट्टागु कार्पेटं नं बँथिलाःतःगु न तपुनाछ्वयेमफुनि । फइगु नं गनं ? व न हे अज्याःगु, अन थ्यने मात्रं हे निम्हप्यम्ह अज्याःपिं व्यक्तित्वतय्गु ख्वाःपाः लुयावइ, व लुजकमनेवं हे दक्वसिया छ्यं क्वछुइ । व थाय् हे अज्याःगु, अन पुलांगु खँ ल्हायेगु हे ल्वः । रोमियो व जुलियाटया प्रेमालाप यायेगु व छतजाजःगु छेँया छम्ह मनूजक क्वस्वयेजिउगु छुं अज्याःगु बरण्डाथें । लिउनें मलवादेवी वा बच्चुकैलाशं म्ये हालाहःथें ।

अज्याःगु थासय् छम्ह अज्याःम्ह हे व्यक्तित्व । पुलांम्ह धयां पुलांम्ह नं मखु, न्हू नं जुयाच्वने मछुइधुंकूम्ह । चिन्तामणि म्हिचाथज्याःम्ह । धाःम्हसित धाःगु बिइफुम्ह । व युगयागु हे दोष जुइ, अज्याम्ह मनू दयेकूगु । लाःसा व वयागु जकं दोष खःला कि, वं व युग हे अज्याःगु यानाबिल । न्ह्याम्हस्यां न्ह्यागुसां यायेमास्ति वइगु । अज्याःगु इलय् माःमाःपिन्त माःमाःगु म्हिचां लिकानाः बिइथें ख्यालः धाःसा ख्यालः, प्याखं धाःसा प्याखं, निबन्ध धाःसा निबन्ध बिइफुम्ह छम्ह व हे जक ।

थःम्हं मिखां मखनासां अनुमान तक यायेफूगु व ई, व ब्यः । ख्यालः कासा याइगु संस्था, प्याखं कासा याइगु संस्था । कुँइ कुँइ हालाः सां थःगु ब्वहलय् प्याखंम्वःतय्त तिंतिं न्हुइकातयेफुगु दबुत । चांन्हिं मधासे म्हितीपिं व स्यनीपिं उत्साही युवात, लिउनें च्वनाः बः बियाच्वनीपिं अबलय्या बुरात । दक्वस्या थःगु मांभाय् प्रति क्वातुगु समर्पण । पञ्चायती सिआइडी त भुनाच्वनी धकाः नं सिउ, क्यनेबिइमखु धकाः नं सिउ, छेँक्वं बिसिउँ वनेमालेफु धकाः नं सिउ । तर च्वज्या मदिउ, क्यनेज्या मदिउ । 

गन गन गुलि च्वया, छु च्वया तकं लुममनेधुंकल । लुमनाच्वंगु दनिसा छम्हू भाव, छफासः अनुभूति, छकु आनन्द । माल धाइपिं, काः वइपिं ताकिता यानाच्वनीपिं अले ख्यालः क्यन धइगु समाचार, सिरपाः काल धइगु समाचार । छम्ह व्यक्ति खयाः नं थःगु कथंया छगू संस्था जुइधुंकम्ह व । कनीम्हसिके दूगु व हे जक ला खः । व हे कन । न्ह्यइपूगु नं कन, म्हाइपूगु नं कन । त्याःगु नं कन, बूगु नं कन । व पद्मरत्नं ।

वातावरण हे छझाः पुलां जुयाबिल । पुलांगु अंगः, पुलांगु बइगः, अन पुलांगु हे खँ । उलि पुलांगु खँ छु वल, पुलांखँया खुसिबाः हे वल । जिं अथे याना, जिमिसं थथे याना । च्वमिं दयेकूपिं कलाकारपिं, कलाकारं दयेकाबिउम्ह च्वमि । कनेमास्ति मवइगु नं गनं, खँ हे अज्याःगु, दुरुख्वःथें, गुलि न्ह्यल उलि माकुइगु । वा मदयेधुंकूगु म्हुतिइ तकं उलि हे ज्वनीगु । क्या गजबगु नोस्टाल्जिया ।

छम्ह धुंकाः मेम्ह वल, शेर पर सवा शेर धायेथें । थःगु महिमा, योगदान गौरवसाथ न्ह्यबल । दक्व दक्व छकलं नोस्टाल्जिक । छम्हस्यां धाःगु मेम्हस्यां थू, छम्हस्यां कनीबलय् मेम्ह लय्ताः । छम्हस्या मनया खँ मेम्हस्यां नवानाबिउथें । छगू मेगु कथंया सञ्चार जुयाच्वन अन । हरेक सहभागिपिनि दथुइ । नेपालभाषा परिषदं न्ह्याकूगु उलिमछि अन्तरक्रियात्मक ज्याझ्वलय् थज्याःगु लहर शायद हे जक न्हापा गबलें वल जुइ । धाये गाःगु मखुनि, न्यनेगाःगु मखुनि । चाकुगु थ्वं त्वनाः गुजुंच्वंपिं – प्रमखु वक्ता व उगु इलय् सक्रिय जूपिं प्याखंम्वः, प्याखंस्यनापि, स्वकुमि, आयोजक, अले छु छु । पुलांपिनि ला पुलांगु खँ जक ल्हायेगु ला खःनि । गुथि भ्वजय् गुथ्याःत ल्वाःथें । उमिसं जक थूगु भासं हाली, न्हिली, ख्याः याइ, घोराघोर ल्वाइ । मथूपिं मफुपिं फगत स्वकुमि जक ।

तर दुर्भाग्य धाये, अन उपिं जक मखयाबिइ । एन्टिक्लाइमेक्स । अन जि नं दयाबिइ । जिथें छम्हन्हिम्ह सां अन न्हूपिं धायेमाःपिं पुलांपिन्सं थः धायेके मफुपिं, पुलांपिनिगु खँ जक न्यनाः म्हछम्हं कुचुगु अनुभव यानाः थूसां मथूसां दुनें दुनें लय्तानाच्वंपिं । उमिसं अन उल्लेख जूगु अधिकांश ख्यालःया नां  हे न्यंगु मदु, स्वयेगु भाग्य गन ज्वना वः धकाः । 

जितः मतिइ लुयाच्वन । बरु जितः नं नीदँ स्वीदँ न्ह्यः बुइकाबिउगु जूसा जि नं व ख्यालः स्वस्वं प्वाः स्याके दइगु जुइ नि । च्वये मजिउगु धइगु गज्याःगु जुइ, क्यनेमजिउगु धइगु छु जुइ, छाय् ज्वनायंकल धाःगु जुइ धकाः तकं थुइके मफयाच्वनाम्ह जि । सुका छग्वारा ल्हातिइ दु, च्वका नं मलुयाच्वन, प्वका नं मलुयाच्वन । निर्देशकं वनेमेते धायेक धायेक दबुलिइ थाहाँ वंपिं स्वकुमिपिं जिपिं । 

जि अज्याःगु पुस्ता जुया अन ध्यच्याक्क फ्यतुनाच्वन, गुगु पुस्तां अज्याःगु ख्यालः स्वये मखं, दबू प्याखं स्वये मखं, छधाः वा पूधाः प्याखं स्वये मखं । अय्सां प्याखंयात लुमंकाः दयेकातःगु व प्याखं स्वयाच्वना । नोस्टाल्जिकतय् लिउलिउ वनाच्वना । जिपिं अन ला निम्ह प्यम्ह हे जक जुइ, व दक्व ज्याझ्वःयात दबूप्याखं स्वयेथें, ख्यालः स्वयेथें स्वजक स्वयाच्वंपिं । जिपिं ला दबूप्याखनय् दंवइपिं मूक पात्रत जक थें खः । लेखक वा निर्देशकया प्रयोग यायेमालाः थनेहःपिं । जि दबुलिइ दु, तर रोल बियामतः । जिगु अन रोल धइगु हे रोल मदयेगु । दबुलिइ थाहां वनाः नं पात्र जुइमखंपिं, पाठ वयेके म्वाःपिं, इकधिक्क मसँसे च्वनाजक च्वनेगु रोल जिगु । अज्याःगु नं ख्यालः । जिं प्रतिनिधित्व यानाच्वंगु दु छगू युगया, पुस्ताया, समयया – गन ख्यालः, प्याखं धइगु थथार्थय् छुं छुं हे मदु । थ्व फाकुगु नोस्टाल्जिक दबूप्याखंया छम्ह मूक स्वकुमि जि । 

जिमिसं छु सिइ, दबू प्याखं धइगु छु, छधाः प्याखं धइगु छु, ख्यालः धइगु छु धकाः । क्यना हे मतः, क्यनेगु हे दयेका मतः । अन उमिमछिस्यां जिमिसं थथे थथे याना धकाः गपः तःतःहाकःयानाः, छाति तफा यानाः कन, माइकं लानाकाये मफयेक कनाच्वन, तर उलि धयाच्वँतले जिपिं न्हूपिनि न्हाय्पनय् मेगु हे खँ दुहाँ वना च्वन – जिमिसं अथे यायेमफुत, थथे यायेमफुत, त्वःता बिया, याकःचा ब्वाँय् वनेगु कासाय् नं जिमिं जिमियस्से बुनाबिया । उमि न्हिले वयाच्वन, जिमिसं उपिं ख्वयाच्वंगु खनाच्वना । थः मयः मयः मेपिन्त न्हिइकेमाःपिं जोकरत । ख्वालय् न्हिला पानाः ख्वबिलु ख्वाः सुचुकाच्वंपिं जोकरत ।

उलिमछि दु अन सक्रिय पात्र त । थःगु खँ कनेगुलिं सुं लिउने मलाः । यानानं तःगु दु, थःगु इलय् । तर सुनां छकः तक नं स्वीकारोक्तिया झसुकाः तकं मतः जिमिसं व गौरवमय परम्परा, चलनयात दथुइ म्वय्हिलाछ्वया, आः हानं म्वाकेमफयाच्वन धकाः, खः जिमिसं धिकलं जायावयाच्वंम्ह मयायात गःपतय् न्हुयाः स्यानाछ्वया धकाः । अज्याःगु छगू धरोहर धराशायी जूगु मचाः उमिसं, दबू जक मदुं, स्वकिमिपिनिगु नुगः तकं चुं चुं जुल । घ्यः धकाः तये गुलि अःपु, थौं व दिन युग छाय् मवल धइगु धाये थाकुयाच्वन उमि । म्हिगःतक प्याखं छु धइगु मसिउपिनि थौं येँय् त्वाःत्वालय् थियटर धस्वाइ, लांलांतक प्याखं क्यनेज्या न्याइ, झी जलप्याखं व एकादशी ब्रतया बाखं कनाच्वने, थेसिस च्वयाच्वने, नोस्टाजिक जुयाः सहलह न्ह्याकाच्वने ।

दबूछेँया खँ मवसेच्वने मफुत । का रे यायेमाल धयाहल । मेय् ख्वयाहल , चुपि ज्वनाच्वंपिनि न्हाय्पनय् चिकं । आः दबूछेँ दयेके उलि थाकु जुइमखु जुइ । धाल कि लाखौं जक मखु करोडौं हे ध्यबा ल्हाइपिं वइ – जग्गा वइ, सिमन्ति वइ, अप्पा वइ, डण्डी वइ, मेच टेबुल सकतां सकतां वइ । तर छु व झी भेटरानतय्सं दयेकाथिकूगु युग वइला ? जितः शंका दु । भगवान्, थ्व शंका शंका जक जुइमा । थज्याःगु ई मवयेमा, कि देसय् मदुगु दबूछेँ धस्वाइ, तर कि अन धकिं मचालाबिइ, कि अन सत्यमोहनया बाघभैरव खय् भासं हिलाः क्यनेमाली, कि अन न्हाय्च्वमुपिं व न्हासय् प्वाः खनातःपिं प्याखंम्वःपिन्सं नेवाः लं फिनाः प्याखंपाः काःवयेमाली । अले व प्याखंया ट्राजेडी – व प्याखं स्वयेत न्ह्यनेया झ्वलय् पद्ममरत्न, गण्ोश साय्मि वा भृगुरामयात फ्तुकातइ । यमाःसा, थ्व गज्याःगु ग्यानापूगु म्हगस । 

[-;GWof6fOD;o\ lkb+u' lhu' n]vof c;Dkflbt ?k hs_







This is me, Thank you Gemini