20150402 मिस्तय्त एसिड छ्वाकाः जातीय विभेद तंके धाइपिं

संसारया दक्व मिसा अधिकारकर्मी मिस्त नारी दिवसया तयारी यानाच्वंबलय् येँया केन्द्रविन्दु धयाच्वनागु बसन्तपू लिउने फागुण १० गते १६दँ दुम्ह संगीता मगर लिसें मेम्ह निम्ह सीमा बस्नेत, हिमु मुखर्जी नां, दुपिं नच्चापिं मिस्तय्त एसिड थज्याःगु अत्यन्त ज्वलनशिल पदार्थं छ्वाकाः फरार जुल २२दँ दुम्ह जीवन बिक । थ्व घटनायात थी थी मनूतय्सं थी थी कथं ब्याख्या यायेगु कुतः यानावयाच्वंगु दु । विशेष यानाः थौंकन्हय् अःपुक बिचार कायेजिउगु व बिचाः प्वंकेजिउगु न्यूज पोर्टल व सामाजिक संजालतय्गु कारणं नं थ्व खँ यक्वस्यां सिल अले थःत लगेजूगु खँ प्वंके नं खन ।

घटना जुइवं छन्हुनिन्हु मिसा अधिकारकर्मीत वसन्तपुरय् मुन, जुलुस जुल । समाचार नं वल, थःथःम्हस्यां उकिया फोटो फेसबुकय् तल, यक्वस्यां सिल । छम्ह नायिका उमित नापलाः नं वन । छुं जुइगु चलन हे मदुथाय् छुं जुल खनी धकाः मनूत धुक्क जुल । थपाय्च्वः जनदबाव वयेवं ला याकनं अपराधी माली, वयात सजाय बिइ धकाः जनता आशाबादी नं जुल ।

तर राजधानीइ न्ह्याबलें संविधान मदयेकू, लः मवः मत मवइ, लँ स्यं, धः मदु, इत्यादी समस्याय् जक तक्यनाच्वनेमाःबलय् थज्याःगु संवेदनशिल विषययात पत्रपत्रिकां व सामाजिक संजालं नं उकि क्वातुक्क ल्ह्वने मफुत । एसिडं पुत कि छु जुइ धकाः कल्पना यायेमफयाः नं अथे जूगु जुइफु । वा गुलिस्यां थुकियात मगरतय्गु समस्या तायेकल जुइ, वा गुलिस्यां विश्वकर्मातय्गु समस्या तायेकल जुइ । झीसं शायद थुकियात थ्व झीगु मखु बालंच्वनीपिनिगु खँ धकाः वास्ता यायेमफुगु नं जुइफु ।

अस्पतालय् पिडित संगीता मगर वाथावाथा कनाच्वन । जव वयागु प्रधानमन्त्रीयात पौ धकाः संचार माध्यमय् वल, अले मनूतय्त भचा थिल वयागु वेदनां । तर अज्याःगु जघन्य अपराधया दोषीयात मालेगु ज्याय् पुलिसं छुं यात का धायेबहगु ज्या यानाक्यने मफुत । ज्या बालं च्वंपिनिगु जुइ धकाः शंका ला यात तर झीथाय् न बालंच्वंपिनिगु रिकर्ड कायेगु चलन न बालं तइपिनि दु, न स्थानीय प्रहरीया हे दु ।

लछि लिपा अकस्मात दोषी सिक्किमय् ज्वन याकनं सार्वजनिक याइ धकाः अनलाईन पत्रिकां तयाबिल (लिपा अज्याःगु न्यूजपोर्टलं सिक्किमया खँ लिकानाछ्वल, उकियात कयाः समाचार च्वःपिं नेवाःन्यूज व सन्ध्याटाइम्सय् जक ल्यनाच्वन), मनूत छकलं अजूचाल । नेपाःया प्रहरी भारतया सिक्किमय् च्वंम्ह अभियुक्तयात गथेयानाः ज्वनाहल जुइ धइगु मतिइ मवंगु मखु ।

न्ह्यकुन्हु टोखां ज्वनागु धकाः चैत्र ८ गते सार्वजनिक याःम्ह मनू संगीता बालं च्वनीगु छेँय् हे बालं च्वनीम्ह त्वालय् दक्वस्यां खंम्ह हे जुयाच्वन । उकिसं मुसुमुसु न्हिलाच्वंम्ह मनूयात बेहोश जुल धकाः छकलं ब्वाकल । खँ फछ्या ।

चैत्र ६ गते प्रकाशित प्रविण ढकालया समाचार कथं वयात ज्वनेवं दकलय् न्हापां वं ब्यूटि बिगार्न एसिड आक्रमण यानागु धकाः धाल । थ्व लिसे वयागु मेगु खँ प्रेमलिसे स्वाकल ।  वयां लिपा प्रेम प्रतिशोधमा बदलिएपछि एसिड आक्रमण http://setopati.com/samaj/25815/ धकाः नं खँ वल । जबकि मिसां नयाँ पत्रिकायात बिउगु अन्तरवार्ताय् उमि मतिनाया खँ मजूगु व मिजनं वयात गुरुंग थरयाम्ह मिजंलिसे पासा दयेकेत दबाव जक बियाच्वंगु धकाः खः धकाः धयातःगु दु । इमेज च्यानलय् वःगु अन्तर्वार्ताय् मांम्हस्यां नं अथे हे धाल https://www.youtube.com/watch?v=jdroC6Xie5A । थन नं प्रेमयात दोष ला ?

थ्व गुगुं आवेशय् वयाः याःगु आक्रमण नं मखु । थ्व हे याये धकाः वं लां लां एशिड हयाः योजना दयेकाः याःगु खः । अले पुलिसं धाःकथं पक्राउ जूसा जुइबिउ धकाः हे एसिडं छ्वाकूगु खः ।

एसिडयात अःपूगु हतियारया रुपय् छ्यलेगु प्रचलन नेपालय् थ्व न्हापांगुखुसिइ जूगु मखु । अझ विशेष यानाः बंगलादेश, भारत व पाकिस्तान थज्याःगु दक्षिण एशियाय् ला थः धइथे मन्त कि, विशेष यानाः थः नाप इहिपा यायेमखु धाइपिं, प्रेम प्रस्ताव अस्वीकार याइपिं व यौन स्वापु तयेमखु धाइपिं मिस्ततय्त एसिड आक्रमण यानाः शारीरिक सुन्दरता स्यंका बिइगु धइगु मिजंतय्स थःगु अधिकार थें तायेकी । थनया समाजं मिजंतय्त प्रेम प्रस्ताव धइगु मिसा व मिजं निम्हस्यागु मंकाः भावना व स्वीकारोक्ति खः धकाः तकं ल्वःमकी । उमि बिचाः कथं मिस्तय् यःमयः धइगु दयेमजिउ अले मयःम्ह मिजंयात मयः धायेगु धइगु मिसाया अपराध खः, उकिं मिजंत उमित सजाय बिइत प्रेरित जुइ । थुकथं यानाः हे बंगलादेशय् जक हे दछिया १००० स्वयाः अप्वः मिस्तय्त एसिड कयेकाः उमित शारीरिक रुपं क्षतविक्षत यानाबिइ ।

शिरिन जुवालीया अनुभव

https://www.youtube.com/watch?v=_N-pkM_6mWQ&feature=share छगू न्यनेवं हे सिइ थ्व गुलि ग्यानापुगु अपराध खः धकाः । छम्हसित हू वःगु भरय् थथे मेम्हसिया जीवन बरबाद यायेगु ज्या गुबलें गुगु नं बहानाय् क्षम्य जुइमखु ।

नेपालय् नं जूगु व हे खः । छम्ह मिजनं थम्हं ट्युशन ब्वंकाम्ह मिसायात ययेकी (यदि अथे खःसा), मिसां छुं नं कारणं मयः धायेवं वयात बदला कायेमास्ति वइ, वयागु सुन्दरता स्यंकेमास्ति वइ । छु थ्व प्रेम खः ला? न्ह्यसः दनी । प्रेम वा मेगु छुं नं नां बियाः मिसाया शरीर व सुन्दरतायात थःगु यानाकायेगु लालसा अले व अभिष्ट पुरा मजुइवं उकियात हे स्यंकेगु दानवीय प्रवृतियात प्रेमया नां तक नं बिइगु पाय्छि मजू ।

चैत्र ९ गते सेतोपाटी डटकमय् गुणराज लुइँटेलं जातपातको एसिडले जन्माएका जीवन नांगु समाचार विशलेषण (http://setopati.com/samaj/25959/ ) च्वयेवं थ्व घटनाया विश्लेषणं मेगु रुप काल । वयां लिपा कान्तिपुरय् नं मधु शाह नामं मेगु लेख पिदन । हानं लिपा मेम्ह  पत्रकारं नं सजाय पियाच्वंम्ह जीवन बिकया अन्तरवार्ताय् http://www.himalayakhabar.com/detail/56143.html थ्व हे खँय् जोड बिल । इन्दिरा प्रसाइनं नं इमेज खबरय् अथे हे च्वल http://imagekhabar.com/blog/detail/176 । खबर डबलीइ विनोद प्रसाद अधिकारी संगीतायात थुकिया कारण छ नं खः धकाः तकं च्वल http://www.khabardabali.com/2015/04/10768/।

जातया खँ वइ । गुम्ह मनू मिसा छम्हसित फसेयायेत मखुगु खँ ल्हानाः थःगु जात खड्का धकाः धयातइ, वयात जातीय विभेदया विरुद्ध हतियार ल्ह्वंगु धायेगु छतिं पाय्छि मजू । खः, जातीय विभेद नेपाःया छगू अभिशाप खः । थुकिया निंतिं थःत क्वजात धायेकेमालाच्वंपिं मनूत ल्वानाच्वंगु नं बासः दँ दयेधुंकल, ल्वायेसिधःगु मदुनि । उकिया हे नामय् अन्तर्राष्ट्रिय ख्यलं अरबौं दां वयेधुंकल झं मगाःनि, थन दलित मुक्तिया नामय् दर्जनौ एनजिओत ज्या यानाच्वंगु दु, क्वचाःगु मदुनि । अले छम्ह थःत यःम्ह धयातःम्ह मिसां मयः धयाबिइवं वयागु ख्वालय् एसिड छ्वाकाः जातीय विभेद तनीगु ला ? थ्व स्वया हास्यास्पद तर्क संसारय् मेगु मदयेमाः, विशेष याना: थुकियात जब वरिष्ठ पत्रकारतय्सं तकं पत्याः यानाबिइ, पत्रकारितायात हे थुकिं लज्जाबोध याकी ।

थथे मू मुद्दायात संचारमाध्यमं ब्यक्वय्केवं थःगु ज्यानया सुरक्षा मजुयाच्वन धकाः हालाच्वंपिं मिस्तय्त छगू त्रास बिउगु दु । न्यनाजक तयागु झीसं, मुस्लिम देशय् जक मिसायात बलात्कार जुइ, अबलय् अनया सरकारं व हे मिसायात सजाय बिइ हँ मिजंतय्त उत्तेजित यात धकाः । थौंया २१औं शताब्दीइ नं जब छम्ह नच्चाम्ह मिसायात मखंक मचायेक योजनाबद्ध ढंगं एसिड छ्वाकाः मिजंम्ह बिसिउँ वनी, अबलय् नं व मिजंया बचाउ यायेकथंया लेख छम्ह जिम्मेवार व वरिष्ठ धयातःम्ह पत्रकारं च्वयाः संसारयात बिइ । थ्व पाय्छि जुइफइमखु ।

छम्ह स्नातक ब्वनातःम्ह मनुखं भारतीय टिभीया अज्याःगु ज्याझ्वः स्वइ गुगु कि विशेषयानाः गथे यानाः अपराध मजुइकेमाः धकाः शिक्षा बिइत दयेकातःगु खः, अले उगु हे ज्याझ्वः पाखें थथे यायेगु सयेका धायेगु खःसा मनूयात भिंगु यायेत स्यनीगु दक्व ज्याखं मनूतय्सं मभिंगु जक यायेगु सयेकीगु खःसा मनूतय्त स्यनेगु गथेयानाः धकाः हे नं हानं बिचाः यायेमाःगु अवस्था वःगु दु । मेगु हास्यास्पद खँ छु नं खः धाःसा व स्नातक ब्वनातःम्ह मनुखं एसिड धइगु पदार्थ प्लास्टिकया बोटलय् तयेमजिउ धकाः तकं मसिउ ।

अपराधीया जात दइमखु । जब मनुखं अपराध याइ व अपराधी जक जुइ, उकिया कानून बमोजिम सजाय जुइमाः । हरेक अपराधीं कारण दयाः हे अपराध याइ, तर उगु कारण क्यनाः अपराधीप्रति सहानुभूति क्यनेगु, कानूनी निर्णययात प्रभावित यायेगु मेम्ह अपराधीयात जन्मे यायेगु खः । कानून मगाःसा उचित कानून दयेकाःसां यक्व स्वया यक्व सजाय बियाः देशय् कानूनया राज दु धकाः जनतायात थुइका बिइगु व उमित देसय् नागरिकत दक्व कानूनया संरक्षणय् दु धकाः विश्वस्त यायेगु दायित्व राज्ययागु खः।

- See more at: http://www.newaonlinenews.com/%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AF%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%8F%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A1-%E0%A4%9B%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%83-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AD%E0%A5%87%E0%A4%A6-%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%82#sthash.f10QtcK8.dpuf

Published in www.newaonlinenews.com on 201504 02 "Those who intend to end caste discrimination by throwing acid on girls"

Crematorium

Mathura Saymi

(Translated by : Razen Manandhar)

Doorbell rang and I went to see who came to my home. A man was standing there with his face up. He smiled and greeted me, as our eyes contacted. I knew him but I was not sure who he was.

" I wanted to call you but I had lost your number…" he uttered. I could not recognize him out of his face but his voice was not unknown.  He was our tenant farmer from Bhaktapur. "Oh, you? Come, come. Follow me up," I opened the door and guided him upstairs.

We sat in the living room. He sat on a chair beside me and dropped his bag by his side.

"I just could not recognize you. You look quite different, with mustache and beard. It must be two yours, since I saw you. Neither you come over here, nor you call me. Nor did you come to pay off your yield. Have you brought the yields? Last time you brought money instead, right?" I reminded him.

"Yes," he filled the silence.

"Now. What are you engaged with? You have a bad habit. You do hard work in the farm, make a big harvest and then you forget about the landlord when you have to pay off the harvest. You make excuses every year to avoid paying off our share. This is August. You must have completed rice plantation. Right?"

"Yes, we have," he replied.

"Then, when are you going to harvest it?" I inquired.

"In November," he answered dryly.

"OK. Bring my share of last year and this year too. You may bring husked rice or beaten rice. Otherwise, you may also pay in cash. I will not tolerate, if you keep on avoiding us," I said, "By the way, what is your name?"

"Ramkrishna," he moved his lips, mechanically. He unzipped his bag, brought out several corncobs and placed them on the table.

The sight aroused sympathy to the poor man in me. I went upstairs to make a cup of tea for him.

I knew, whenever he came to me, he came with some problems. Once, he was here to ask me find a job for him. I did try but failed to find one. Later he again dropped in, saying that the roof of his house was about to fall. He was asking me to lend him ten thousand rupees to get it repaired. I refused to give money. He might have another demand for today. I was thinking of his past visits, while making the tea.

I gave him the teacup and some biscuits. I broke the silence, "Well, what is new over there? You came to me unexpectedly. And this is the time of curfew. Do you know? There is curfew imposed from 1 pm."

He didn’t touch the tea. He was just staring at it, may be, lots of things were whirling around his head.

"Are you okay?" I asked.

He kept a numb for a while. Slowly he lifted the teacup and said," Actually, I came here to borrow some money…"

"That's it," I interrupted, "You always come here to ask for money. How can somebody just give you money? Poor people have their problems, so do have rich people. You just can't think of it."

He did not reply. I also did not say anything. We were just talking to ourselves. Later, he started," I would not have come, if only I had not faced these series of calamities. Last year I borrowed ten thousand rupees to repair my roof from a merchant. I borrowed another twenty thousand rupees to do an operation to my mother. I haven't paid off even the interest of it. He comes to me everyday and asks to have transferred the farmland to him. I'm confused what to do."

He was silent again. I couldn't catch the right word to reply. I protested, "How can this be? The land is not only yours. You can neither mortgage nor sell it without my permission. Or you want to have your portion separated, so that you can do what ever you want to do with it?"

He said, "No. What can I do by selling that land? The money will be blown up in paying off the debt. It is giving us at least food for six months now. So, I'm here to borrow money for another purpose."

"What are you going to do with that money? Are you thinking about running a business?"

"Neither there is investment nor is market here. I tried to find a job but there is no job for people like us in this country. That is why, I'm thinking about going abroad for work. I met one man, who said he could make all the arrangements. I just need some money…"

It was a surprise. I tired to convince him, "Going abroad? Where? Do you know? You see this anarchy here. So many people are in deep problem there. Many people have been jailed. Some were cheated by the brokers. They are in the middle of the street and some are even begging for food. There is no certainty of their lives. Because of the same reason, we have riots here and even curfew is imposed. And you are saying that you want to go there!"

He peeped into my eyes with lots of expectations.

I did not know how these words came out of my mind. He was as silent as the grave. I was staring at him from top to bottom.

I again tried to drill him, "Who was the person, who said to help you fly? How much money he sought? And do you know where you are going?"

And the silence followed again.

After some time, he opened his mouth, "There is no chance to find a job here. It is not equal thing to stay here unemployed and there. I heard that one could save some thousand rupees every month there. And I will be a rich man after I come back here. I know life will be miserable there. So it is here too. I prefer going there if I have to face all the problems. God will be by my side."

I said again, "What will the God do? Twelve Nepali youths were killed by the terrorists in Iraq. Didn't you hear about this? Do you also want to be killed there?"

He replied, "What I'm thinking is that rather than other countries, I want to go to Iraq. If I find a job, I will earn sufficiently. If not, what will they do to me? So much so, they will kill me. I say, it is best opportunity to be killed over there. If I die, I will not have to work. It will be better for all. Out government has declared that family members of each of those who were killed in Iraq will have compensation of one million rupees and a job too. And their children will also get free education. See, my children will also go to the school. This is the best part of the scheme, I have to say. My whole family will live in happiness, after I die. So, if will be successful to go there, I will ask the God, please take me to the same path…."

He was murmuring. Physically, he was present in front of me. But his mind was somewhere else. He slowly rose from the chair and sat down again, like a man waking in the sleep.

Speechless, I was just watching him and his movements. My mouth was tight shut. All of a sudden, I felt like my room smelled like a crematorium.

Published in Kasti, Nepalbhasha by-yearly literary magazine, Apr-Oct 2015, vol 1, no. 2.

20150330 मतिना तनाच्वंगु भ्यालेनटाइन कविता

राजेन मानन्धर

मतिना, लभ, इश्क, प्यार, मुहब्बत । अले मेगु नं छु छु । न्ह्यागु धाःसां व व हे खः । व बाहेक मेगु छुं मखु । न्ह्यागु खःसां मखुसां थ्व चाहिं खः कि थुकिं नुगलय् स्वां वयेकी, मनूयात कवि दयेकी । द्वलंद्वः दँनिसें मनूतय्सं धयावयाच्वंगु खँ थ्व हे खः । मतिना यायेत ई म्वाः ब्यः म्वाः तर नं थौंकन्हय् झीथाय् फेब्रुवरी १४यात सेन्ट भ्यालेन्टाइनया बलिदानयात लुमंकाः मतिना दिं हनेगु चलन वल ।

सेन्ट भेलेन्टाइन क्रिश्चियन खःसां संसारय् दक्वभनं थ्व क्रिश्यिनतय्सं जक हनीगु मखुत आः । थ्व हे खँयात ध्यान तयाः जुइ नःलि साहित्य दबुलिं वंगु भ्यालेन्टाइन डे कुन्हु लाकाः मतिना कावि गोष्ठी आयोजना यात । नेवाः भासं गोष्ठी जुइगु धइगु हे तःधंगु खँ जुइधुंकल, उकिसं कवि गोष्ठी धालकि नुगलय् लसता ह्वइगु हे जुल । हानं व नं विशेषयानाः मतिनायात कयाः च्वयातःगु कविताया गोष्ठी धालकि च्वइपिं न्यनीपिं दक्वस्यां नुगलय् मतिना हे नं ह्वल जुइ । थ्व नेपालभाषा साहित्यप्रेमीपिनिगु लागि सुखद खँ जुल ।

खयेत ला जि कवि मखु । अथेसां जि साहित्यया विद्यार्थी, कविता न्यने यः । भावं दासिवयेकाः कविं थः गन सुलिसे च्वनाः थःगु कविता न्यंकाच्वना धइगु तकं ल्वःमंकाः कविता न्यंगूगु स्वयेगु, न्यनेगुलिइ छगू अपूर्व आनन्द दु । कवि गोष्ठी जुइगु धकाः न्यनेवं थःत अन वनेत तयार याना ।

कविता ब्वनीपिनिगु ख्वाः दक्व धयाथें म्हसिउगु जक । न्हूगु यक्व मदुगुलिं पुलांगु ख्वाःपाःत स्वयाः मन त्याका । वनाबलय् ला नुगलय् छगू उत्साह व उमंग ज्वनावनागु खः, छुं न्हूगु जुइत्यन धइथें । थः हे पलख कवि जुयाः दनाबिइथें । तर जब छम्ह धुंकाः मेम्ह, मेम्ह धुंकाः मेम्ह कविपिन्सं कविता पालंपाः बाचन यात, थुकिं न न्हिलेगु न ख्वयेगु दयेका बिल । सखे थुकियात हे उमिसं नखाउँ भने दिनभरिको शिकार धकाः धाइगु जुइ । न्यनाच्वना – छम्ह वल, मेम्ह वल, हानं मेम्ह वल, हानं मेम्ह । ब्वन, वन, वँक्व पतिकं न्यनेहे न्ह्यइपुसेच्वंगु ल्हापा नं थ्वयाच्वन । निम्ह प्यम्ह त्वःता मेपिन्सं छु ज्वनावल मसिउ, कविता बरु लुइके थाकुयाच्वन ।

दक्व मनूत कालिदास जुइफइमखु । कि ज्वनावयेमाल, कि ज्वयेकेमाल । कसमेकम छुकिं छाय् छुयात कविता दयेकी धइगु सयेकेसिइकेगु यक्व लँ दु । ब्वनेगु दु, ब्वनेमाः । आः सु कवि जुइगु धइगु खँ वइ । थ्व खँ कि गुरुं ब्वकाबिइमाः, कि सफूधुकुतिइ कयाः ब्वनेमाः । झी दूगु छगू थासं नं साहित्य ब्वंकेगु स्वयाः लिपिविशेषज्ञ व संस्कृतिविद् देकेगु जिम्मा कयातल धाःसा आः साहित्य ब्वनेत नेपाली वा अंग्रेजी विभागय् वनेमालीतिनि । खँ फाकुसां झीगु यथार्थ थ्व हे खः । मगाःगुयात मगाः धालकि द्वहँयात ह्याउँकापः क्यनेथें जुइगु मेगु यथार्थथायत थन मकुले ।

छभ्वाः आखःयात कविता दयेकेत छु यायेमाः गथे गथे यायेमाः धकाः सःपिन्सं सिउपिन्सं धयावयाच्वंगु हे खः । कमसेकम थुलि ला सिउ जुइ कि कविता बाः वयेकेत सिर्जनशिलता माः, शिल्प माः, ज्याभः माः, कच्चापदार्थ ला माः । व सिर्जनशिलता मचिकंथें लाइन च्वनाः न्यायेगु दइमखु, भाषाप्रेम पियेवं साहित्य ह्वयावइमखु । व कविताया भाव, गुकिं छम्ह ब्वँमि, न्यँमिया नुगलय् दुने थ्यंक दुहाँ वनाः वयात द्रविभूत याइ, व शक्ति सुयागु आशिर्वादं जक नं वइगु मखु । दक्वं मनूत वर्डस्वर्थ वा चित्तधर जुइफइगु जूसा छाय् कवि गोष्ठी यायेमाल असं बजारय् न्ह्याम्हस्यां न्ह्याथे हालाच्वंसा गात नि । कविता दइगु व मदइगु थुइकेत साहित्यया विद्यार्थी जुइवं गाः समालोचक हे जुयाच्वने म्वाः ।

मनूतय्सं साहित्यया सिर्जना यायेससांनिसें बागमतिइ गुलि लः बाः वनेधुंकल तर नं अन ल्यनाच्वंगु छुं दु सा व मतिना खः । साहित्यय् गबलें पुलां मजुइगु छुगू अज्याःगु मोटिभ, गुकिं थौं नं मचा, ल्यायेम्ह–ल्यासे वा बुराबुरिया नुगलय् तिक्कमिंकीगु भाव हयाबिइ, कुचुकुचु नकी, खुसिइ लः न्ह्याकाबिइ । भ्यालेन्टाइन डेया कविता न्यनाच्वनाम्हसिया न्ह्यपुइ छता हे खँ वयाच्वन, ग्व कविता अले ग्व मतिना । सेन्ट भ्यालेन्टाइन स्वयम् अन कविता न्यं वःगु जूसा बिचाः याइगु जुइ , छाय् थन दँय्दसं भ्यालेन्टाइन डे वइगु जुइ धकाः ।

मतिना न्ह्याम्हस्यां याइ । मेता मखुसां थःत बुइकूम्ह मांबौयात कि थम्हं बुइकापिं मस्तय्त हे सां याइ । मतिना याःम्हस्यां जक मतिनाया कविता च्वइगु मखुसा मतिना यायेवं कवि हे जुइमाः धइगु नं मखु । मतिना यायेत नुगः दुसा गाः, कवि जुइत आखः आखःया गहिराइ थुइकेमाः । आः न्हापा न्हापा थें मतिनाय् धोखा नःम्ह मनू कविजुइ धकाः अस्यः खँ ल्हानाजुइगु जमाना नं मखु थ्व ।

गुलिं गनं गोष्ठी जुइगु जुलकि उकियात धकाः जक च्वइपिं कविपिं दु । गुलिं उलि तकं मयासें स्वीदँ न्ह्यः च्वयागु कविता सगौरव पाठ याःवइपिं कविपिं दु । उपिं हे झीगु भाय्या साहित्यया ध्वाँय् ज्वनाजुइपिं जुसेंलि मेगु आशा हे नं गनं याये? कवि जुइत दछिया ग्वःपु कविता च्वयेमाः धइगु ला गनं नियम दुथें मताः, तर जिं ब्वनातयागु, मेमेगु देसय् छम्ह कविं मेम्ह कवि नापलात कि न्यनी हँ – दकलय् लिपां छिगु कविता गबलय् प्रकाशित जूगु धकाः । झीगु बुझाइ मेगु हे ।

सुयागुं कविता बांलाइ, सुयागुं कविता बांलानाबिइफइमखु । थ्व स्वभाविक खः । दक्वस्या थःथःगु कविता बांलाः धायेकेमास्ति वइ । बांलाकेफयाच्वनी मखु अले हानं बांमलाः धाःगु न्यने झन् मफयाच्वनी । आखे ल्ययेथें छगः छगः आखः ल्ययाः चिकीचा हाकलं न्यमिपिनिगु नुगलय् दुहाँ वनेमाःगु जुयाः कि तसकं बांलाइ, कि बांलाइ, कि न्यनेतक जिउगु जुइ, कि न्यनेबलय् हे कविता मजुयाबिइ । बांलाःगुयात बांलाः धायेमाः, बांमलाःगु नं न्यनाजक च्वनां मजिउ । आःया नेपालभाषा साहित्यया अवस्था धइगु थज्याःगु कि अन न्ह्याम्हस्यां न्ह्यागु च्वःसां तुयुगुयात तुयुगु, हाकुगुयात हाकुगु धायेगु ताकत व हैसियत दयेकातःपिं समालोचकत न्ह्यलंब्वानाच्वंगु दु । थज्याःगु अवस्थाय् न्ह्याम्हस्यां न्ह्याथे च्वयाहःसां कविता जुयाबिइमाली । कविता स्वयम् हे बिचरा जुयाबिइमाली ।

बाइस साल थम्हं मिखां स्वयेमखं । जिं खनाबलय् पञ्चायतकालय् व्यवस्थायात ब्वःबियाः ततःसलं कविता ब्वंगु न्यना । गनं मदुगु क्रान्ति कविताय् वइगु । ४६साल लिपा व दक्व साहित्य मखु मेगु हे जुयाच्वन धइगु छर्लङ्ग जुल । वयां लिपा कविता गथे जुल धकाः तकं धायेमफयाः दक्व सुम्क च्वनाच्वन । झीथाय् दछिया दुने ग्वःम्ह कविं ग्वःपु कविता च्वइ, थी थी पत्रपत्रिकां ग्वःपु कवितायात थाय् बिइ, ग्वःगु कविताया सफू पिदं धइगु ल्याःचाः याये थाकु मजू । अले आखिरय् नेपालभाषा कवित धइपिं (च्याम्ह झिम्ह त्वःताः) लोडसेडिङ, लःमवः, लँय् फोहर मुनाच्वन, नेतात भ्रष्टाचारी जुल अले संविधान मबिल धकाः सन्ध्या टाइम्सय् सम्पादकयात पौ च्वइपिं हे जक जुयाच्वन धइथें जुयाच्वंगु अवस्थाय् लानाच्वन धकाः कविताया विद्यार्थीं थुइकाकाइ । थौं नं बासः दँ न्हापा च्वःम्ह कवियात थनेमहसें कवि गोष्ठी पूवनीगु जूसा झीसं लःयात पुखू दयेकागु साबित जुइ, थौं झीत पुखू मखु खुसि मालाच्वंगु दु ।

मतिना कविता गोष्ठी जुसेंलि अन मतिना दयेमाःगु मखु ला? कविता हे लुइके थाकुयाच्वंथाय् अन कविताय् त्याग व समर्पणं जाःगु मतिनाया भाव ला झं गधाया छ्यनय् न्यकू । कविता हे कविता जुयाच्वनेमफयाच्वंगु अवस्थाय् मतिनाया कविता जुइ झं गुलि थाकुइ । मतिना धइगु न्हापा न्हापा मिस्त ब्वनीगु कलेजया लँय् च्वनाः सुलिपुइगु जक मखु । मतिना यायेमा मयायेमा, मतिनाया कविता च्वइम्ह कविं मतिना याइपिनिगु नुगलय् दासिवयाच्वनीगु भावना प्वंके फइ । अथे मजुल कि उमिगु कविताय् न सुं यःगुया भाव दनावइबलय्यागु क्यातुगु संवेदना लुइ, न सुयातं ययेकातयाम्हसियागु नुगः धकिं उली, न त थम्हं ययेकाम्हस्यां यः मधयाबिलकि लाइगु घाः हे उलेसइ । कविताय् प्रेमया सम्पन्नता व भावुकता लुइके थाकु, अस्यः पह दक्व प्रेम मखु । कि मतिना साः धायेसःम्हस्यां च्वइ, कि मतिना स्याः धायेसःम्हस्यां च्वइ । छ यः जि यः या फुस्लुगु शब्द निर्माण ला साहित्य जुइफइमखु । प्रेम शब्दविहिन जुइ, उकियात शब्दया वालं चिइगु प्रेमया विलय खः । अले थज्याःगु विलिन जुइधुंकूगु नुगःया स्पन्दनयात ब्वमिया नुगलय् तक हयेगुयात प्रेमया कविता धाइ । गन काः वने थौं थ्व ?

सरस्वती काण्ड थ्व मतिना कवि गोष्ठीया हे हाखः खः, गुकियात हरेक न्यमिपिन्सं यस्सें थःगु न्यतालय् पानाकायेमाल । छम्ह खय् भाय्या कवियत्रीं छु प्रसंगय् निगू प्यंगू झीगु कविताय् न्ह्यनामच्वंगु शब्दत तयाः लेख च्वयेवं सन्ध्याटाइम्सय् अज्याःगु जकं कविता जुइका धइगु आशय दूगु छगू लेख पिदन । व हे झ्वाँकय् निम्ह निगू पुस्ताया निम्ह कविपिन्सं थःगु अतितया हस्ताक्षरयात त्वाकलय् तयाः न्हूगु जुइत स्वःगु कवितां पाल । न्यँमिपिं प्रतिक्रियाहिन जुइ । सुनां नं छुं च्व धाल कि अथे हे च्वयेमाः धइगु आज्ञाकारी विद्यार्थीया गृहकार्य थज्याःगु कविता ज्वनाः निम्ह कविपिं दं वइ, मेपिन्सं झीगु साहित्य आः ल्याय्म्ह ल्यासे (वा वयस्क) जुल धकाः लय्ताइ । छु झीगु कविता यात्रा थथे हे माकलं दारि खाःथें हे न्ह्याः वनाच्वनेमालीगु जुल ला?

थज्याःबलय् नेपालभाषाया साहित्य सम्मेलन वा कविता गोष्ठीया परिवेश नःलि मतिना कविता गोष्ठी स्वयाः बिस्कं जुइगु सम्भावना ल्यनाच्वनी मखु । धायेमालावइ, दिन धइगु दिन हे जुयाच्वनी , छता बांमलातकि दक्व सक्व हे बांमलानाबी, छुं छता हे धकाः बांलाः भिं जिउ धायेथाय् ल्यनाच्वनीमखु । सुनां थज्याःगु अवस्था हल धकाः माला हे स्वयेगु आँट सुयां मदुसां करपिनि न्ह्यने थःत ब्वयेगु अवस्थाय् नेपालभाषाया कविताया जन्म जुयाच्वने फयाच्वंगु मदु धकाः आत्मलोचना जक यायेफुसां झी गनंनिसें हानं न्ह्यायेमाल धइगु खँया चु लुयावइ जुइ । मेपिन्त झंगः लाःसा पाप लाइमखु जुइ बरु, झीसं गनं थःत थम्हं हे जकं झंगःलानाच्वना ला धकाः छकः मतिइ तयेदुसा गन सुद्र्यः दु धकाः झ्याःया धकिं उलाः स्वयेगु जोश तक वइला धकाः आशा कायेथाय् दइ ।

Published in Naaly bi-monthly in 20150330 "Valentine poems, in absence of love"

20150306 जहाज गयेगु सहास

नियात्रा

राजेन मानन्धर

“लगेज चायेकि,” ख्वातुगु म्हुतुसि फस्वयेकाः सुरक्षाकर्मीं चिचीग्वःगु मिखां जितः ज्वयेपियाः स्वल । थ्व जिगु लागि ला छुं न्हूगु व मजुइमाःगु खँ थें मच्वं । 

सन् २००७या जुलाइ ३० । याकःचा जि, जापानया योकोहामाय् जुइत्यंगु एस्पेरान्तो भाय्या विश्व सम्मेलनय् ब्वति कायेत जितः सःता तःगु । झीगु तसकं गौरव यायेबहगु छगुयां छगु जक त्रिभुवन अन्तर्राष्टिय एअरपोर्ट । वयागु ख्वाः स्वस्वं जिगु मिखाय् जापानया नारिता एअरपोर्ट दंवल । थःगु देसं पिहाँ वनेत थन थपाय्सकं थाकु, अन जितः जिलाजं धकाः ख्येँ वः तयाः लसकुस याइ ला? थःगु देसय् सम्मान तंकाच्वनेमाःपिं झी बोनाफाइड आदिबासी नागरिकत ।

वयागु हरेक यात्रीयागु लगेज चायेकास्वयेगु अधिकार अले वयात चित्त बुझेमयासें वनेमदइगु जिगु बाध्यता । पर्सय् स्वचाकातयागु न्हाय्पंकुलेगुथेंच्वंगु ताःचा लिकयाः लगेजया तालं चायेकाः ह्वातां उलाबिया जिगु सर्बय् धायेगु हे थ्वहे खः धयाथें । छता–छता चीज पुत्तुपुइकाः, प्वत्तुप्वलाः स्वल । दइगु हे छु जुइ थ्व जिगु लगेजय् — नयेत उगुुं थुगुं भचाभचा, वसः प्यजु–न्याजु, चप्पल छजु, अनयापिं पासापिन्त बिइत हयाग नीगुति नेपालया बारे सफूत अले मेमेगु  झिता झींनिताति नेपाली हस्तकलाया बस्तुत । विशेष यानाः यंकागु धइगु द्यःया ख्वापाःत । पुलांगु अखबारं प्वःचिनातयागु ख्वापाः छपाः छपाः यानाः लिकाल, अले न्यन । “छु थ्व, गनं हयागु, गन यंकेगु?” 

थ्व ला अति जुल । नवायेत्यःपिं मखु धकाः सिइकाः नं म्हुतुं पिज्वल, “छि नेपाःमि मखुला ? नेपाःया थःगु संस्कृतिया चिं का थ्व, गबलें येँय् थज्याःगु गबलें मखनानि ला ?” 

“अले व छु ले?” ध्याकुंचाय् लानाच्वंगु चिकीग्वःगु बत्तायाय् कथिं सुयाः न्यन । 

“थ्व नयेगु बस्तु, पोलो, सिचुगु पिपलामेट । भपियादिइगु ला?” 

“खःला? न्हाचः एक्सरेलय् ला छु छुथें च्वक क्यन नि । ए, थ्व सिलेबरया भ्वतं भुनातःगुलिं जुइका । म्वाल, उखे वनाः मिलेया,” प्यन्हुतक कुतिकुति सनाः छुं मस्यनीकथं वसः छबः, ख्वाःपा छपाः यानाः पँचिनातयागु, खां खिनेथें खिनाबियाः आः हानं ज्या अप्वयेका बिल । न्हापा न्हापा माजुया भौ सुम्क च्वंगु स्वयेमफयाः ज्या दयेका बिउगुथें । 

बल्ल बल्ल मिलेयाना । हानं मेम्ह सुरक्षाकर्मी धाःम्हस्यां गःपः तःहाकः यात, “गन वनेत्यना?”

“जापान,” सिइम्ह मनुखं नवायेथें धयाबिया । 

“गुलिया निंतिं? कि लिहाँ वयेम्वायेक ?” वयागु ख्वालं धयाच्वंगु दु, वयागु लिसः वयाके दु धकाः ।

नेपाःया विमानस्थलय् च्वनीपिनिगु न्ह्यपुइ थ्व स्वयाः बांलाःगु खँ तयेथाये दइमखु, थ्व स्वयाः भिंगु बिचाः यायेसःपिं अन न्ह्यनी नं मखु । उकिं उमिगु म्हुतुं थज्याःगु जक खँ ल्ह्वइ । जिं बलं थःगु म्हुतुप्वाःयात लगाम बियाः धया, “मखु लछिया निंतिं का । सेमिनारय् ब्वति कायेत सःतूगु जितः ।”

“आः वँसेंलि गाक्क कमेयानाः जक लिहाँ वा ले ।” वं थःगु हैसियात क्यन ।  जिं लिसः बिइमाःगु आवश्यकता मतायेका ।

तलय् वनाः पोस्टकार्ड पाय्पाःगु भ्वँतय् फारम भरेकयाकल । अले अन खिँउसेच्वंगु काउण्टरय् मथ्यंतले लाइन च्वनाच्वना । थ्यन । व अफिसरं जिगु पासपोर्टया छपाः छपाः पेज ई ततं पुइकल, मिखां हे आखः फ्ययेथें स्वल । अले यक्व हे न्यनेकने यात, मानौ जि छम्ह पाकेटमार अले व चौकीया हवलदार । जि छम्ह अपराधी अले व जितः सजाय न्यंकेत च्वनाच्वंम्ह न्यायाधीश । जिगु अपराध धइगु थुलि हे — सुयातं दांछि दां मनकुसें जि विदेश वनेत्यना । उकिं उमिसं न्ह्यागुयाःसां जिउ, न्ह्यागु धाःसां जिउ । जि मू हायेकातःम्ह दुगुचा, अले व ... ।

“भ्वँ छु छु दु ?” वं न्यन । जिं भिसा एप्लाई यायेत माःगु धकाः उखें छ्वयाहःगु झिंच्यापाः भ्वंया फोटोकपी तयातयगु फाइल व न्ह्यःनेच्वंगु टेबलय् दिकाबिया । दक्व जापानी भासं जक च्वयातःगु । ख्वालय् फय् वयेकेभनं भ्वं फररर यानाः पुइकल । हपहप ताःन्वयाच्वंथाय् जितः नं फय् भचा फ्वसा वल । पासपोर्ट नक्कली लाकि सक्कली धकाः स्वल अले व भ्वं जितः बिल । पासपोर्टय् छाप तयाः उखे हुँ धाल । जिं आः जितः अनं बिदा बिल धकाः थुइका । 

भचा उखे लँय् दनाच्वंपिं मेपिं निम्ह मनूतय्सं पन । चसीचा ख्वाः, न्ह्याक्व नकातःसा तिलय् मग्यंपिं अगतिथज्याःपिं । भ्वं छु छु दु धाल, व हे चाङ क्यना । 

“गनं वनेत्यनागु?”

“जि अकमकेजुल । नमवासे च्वने मफुत, “गनं ? काठमाडौंनं का, गनं जुइ ?”

“मखु, गुगु कम्पनीं धयागु का ।”

“छु, कम्पनी ? जि अन सेमिनारय् भाग काः वनेत्यनागु ।”

“सय् भिसा छकः स्वये ।”

नेपाःया मन्त्रीत व सचिवतथें न्हियान्हिथं विदेश वनेम्वाःसां जिं थुलि तक ला सिउ, उमिगु ज्या पासपोर्ट स्वयेगु मखु । विमानस्थलया अधिकारीं डिपार्चरया छाप तयातयेधुंकूगु पासपोर्टया भ्रमण सुयां रहरं जक रद्द जुइमखु । अथेसां क्यनाबिया । गुुलिं आखः ब्वनेसःथें पुइकाः स्वल, अले उकिइ स्वचाकातयागु इ–टिकटनं स्वल । 

“ओहो सा । लछि मछिच्वनेगु हँ अले विदेशी ध्यबा ला हिला मतः । छु नयेगु बिचाः दु अन?” 

“जिं नयेगु च्वनेगु खर्च यायेम्वाः । दक्व आयोजकं पुली । अले उकुन्हु तिनि सिंगापुर वनावयागु, अबलय् हिलागु क्याश डलर गाक्क हे दनि,” जिं फयांफक्व तं क्वत्यलाः स्कूलया होमवर्क क्यंवःम्ह मचांथें वं न्यंगु न्यंगु खँया लिसः जक बियाच्वना । 

“अथे धयां मजिल । ध्यबा मज्वँसें वने दइमखु धकाः मसिउला ? पहिला ध्यबा नि कयाझायेमाली थें च्वन,” भौचिया ख्याः, छुँया नी । जि छु याये छु याये । आः ब्वयेत्ययेकाः गन ध्यबा हिउवनेगु । माक्व ध्यबा जिकय् दु धासेंलि ? अपाय्सकं ताःन्वःगु थासय् न फाइन, न एसि — न्हकुं चःति बाः वयाः जिगु गःपतय् तिकिनंगु जिं चाल ।

“क्याश ध्यबा दु धया । गुलि माल? क्यने माःगु खःला?” जितः आः धाःसा सहयाये हे मफयेक तं पिहाँ वल । खल्तिया म्हिचाय् ल्हाः दुछ्वयाः न्यना ।

उधि धायेवं व भचा अलमल जुल । नाटकया पाठ ल्वःम्हंम्ह कलाकारथें । जितः ख्वाः मस्वसे डिपार्चरया छाप तइगु काउन्टरय् स्वयाः अपाय्धंगु हलय् दक्वस्यां तायेक हाल, “थन स्वयादिसँ । थ्व मनूया जापानय् लछि च्वनेगु हँ, ध्यबा धाःसा हिलातःगु मदु । उखे छ्वयेगु लागि थुखे छ्वयेगु?”

वं प्लेनय् च्वनेत छ्वयेगु लाकि छेँय् लित छ्वयेगु धकाः संकेत यात । जापानी राजदूतावासं बिउगु भिसायात ट्वाइलेट पेपर दयेकेगु हैसियत कयाःतःपिं थुपिं त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलया कर्मचारीतय्गु हैसियत हे नेपालया अध्यागमन सुरक्षा निकायया हैसियत खः । वं मजिउ धालकि जिगु भिसा, टिकट, वनेगु लागि यानाच्वनागु दक्व तयारी खितुंगालय् वनी । वं चाहेजुलधाःसा न्हिनय्यात चान्हय् दयेकाबिइ, चान्हय्यात न्हिनय् दय्काबिइ, मिजंम्हस्या पासपोर्ट ज्वनाः मिसाम्ह ब्वइ । भारतीय, बांग्लादेशी व पाकिस्तानीत नेपाली पासपोर्ट ज्वनाः विदेश वनेगु लुखा थ्व । चाल्र्स शोभराजया किसि न्ह्यंगु थ्व भन्सारय् जि छम्ह बकाइदा जापानया अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाया पौया आधारय् भिसा कयाः वनेत्यनाम्ह नेपाली नागरिक मन्ह्यन ला ? थुमिगु शैक्षिक योग्यता, उमिसं गज्याःगु परीक्षा पासयानाः अन अज्याःगु महत्वपूर्ण पदय् च्वनाः जागिर नये खनीगु जुइ धकाः अध्ययन अनुसन्धान यायेमास्ति वल जिगु पत्रकारिताया न्ह्यपुयात । 

जितः अनसं थनाः व मनू जिगु पासपोर्र्ट व टिकट ज्वनाः ब्वाँय् वन । गन वंगु नं मसिउ, छाय् वंगु नं मसिउ । व मनू लिहाँ मवःसा छु याये? वयागु अन टेबल नं मदु । व तन धाःसा जिं सु तन धकाः नं गय्यानाः मेम्हसिके न्यनेगु? जिं जिगु धाः थायेथें जुयाच्वंगु नुगःयात जवगु ल्हातिं क्वबियाः सान्वना बियातया, आसे ग्यायेमते धकाः । पलख लिपा वल व मनू । भावविहिन ख्वापालं पुनाः, वयागु तःधंगु योजना विफल जूगुथें तायेकाः । जि जक जिउसाला वयात जितः अनं हे लित छ्वयाबिइ मास्ति वः जुइ ।

“कयादिसँ । झासँ,” वं जितः जिगु भ्वंभिं लितः बियाः धाल । 

हानं मेथाय् झ्वःलिक पुलिसतय्सं जिगु अंगू, घडी, पेटी, क्यामरा, ल्यापटप छखेतयेकाः ह्याण्डक्यारीया ब्यागय् वातुवालाः चेक यात । छुं हे लुइकेमफत अले वनेत संकेत यात । उलि चेकिङया चरण पार यानाबलय् स्वघौं न्ह्यःने वयागु ला पाय्छि इलय् हे थ्यंगुथें जुल । छम्ह नेपाःमियात थःगु देय् त्वःताः पिहाँ वनेत थुलि थाकुल, सलंसः नेपाःमित न्हियान्हिथं नेपाल त्वःता आलुमनेथें ताःन्वःगु देसय् थःगु भविष्य माःवनी, उमित गुलि थाकुइ जुइ । अझ गुलि ला थः गुगु देसय् छाय् वनेत्यनागु धकाः हे धाये सइमखु । न ज्यायानाः नयेबिइ, न पिने वनाः ज्या याःवनेबिइ, अथेंसां झीसं गर्व यानाच्वनेमाः झीगु नेपाः धकाः ।

जिगु जहाज गयेत अझ यक्व ई ल्यं दनि । जि अनया फिलिम स्वयेगु हल थज्याःगु म्वःम्वः मनत मछिं मछिं फ्यतना च्वंथाय् थःत न्ह्यंका । जिगु न्ह्यपुइ छता हे खँ चाःहिलाच्वन, जितः थुलि कडा यानाः जाचेयायेफुपिं झी एअरपोर्टया कर्मचारीतय्सं छम्हस्यागु पासपोर्टय् मेम्हस्यां फोटो तिकाः विदेश ब्वयावंगु धाःसा गथे मखनीगु जुइ ? चाल्र्स शोभराजया भासं धायेगु खःसा किसि न्ह्यंगु छाय् मखनीगु जुइ ?

Published in Sandhya Times on March 6th, 2015

20150301 गबलय् चायेकीथें बौद्ध सफूधुकू ?

राजेन मानन्धर

नेपाल धइगु बुद्ध जन्मेजूगु देय् खः धकाः हाहां झीगु सः सुइमखु, च्वच्वं कलमय् मसि फुइमखु । थज्याःगु पूण्यभूमि धयातःगु देसय् जन्मकाये दइगु धइगु हे नं तःधंगु खँ खः धकाः झीत सःसिउपिन्सं मचां निसें न्यंकातःगु दु । उलिमछिस्यां वःकः वःकः मछि धाइबलय् न्ह्यपुइ थ्व सिचुगु वाक्य थुकथं दुहाँ वनी कि मखु धायेगु ला म्वाःल छाय् थथे धालजुइ धइगु तकं ल्याखय् दइमखु ।

विदेशं वःपिं मनूतय्त नेपालय् दुतहे मकायेगु सरकारी नीति जुयाच्वंबलय् नं थी थी ज्याखँ ज्वनाः वःपिं विदेशी विद्वानतय्सं नेपालय् त्वाः त्वालय् बाहाःबहि व द्यःगः स्तुप दु धकाः बय्बय् यानाः विश्वन्यंक प्रचार याःगु नं सलंसः दँ दयेधुंकल । आः न्ह्याथे जूसां न्हापा अन च्वनीपिं धइपिं बौद्ध विद्वान, आचार्य वा भिक्षु–भिक्षुणीगणपिं हे खः । वसपोलपिं बुद्धधर्मय्या खँ जगतसंसारयात कनेत हे अनच्वनीपिं जुयाः न्हियान्हिथं पुलांपुलांगु साहित्य बौद्धग्रन्थया अध्ययन मयासे मगाः । बुद्धधर्म धयागु हे सयेकाःसिइकाः उकियात मननयानाः थःगु व थःगुयालिसें जगत संसारया उद्धार याइपिनिगु धर्म जूगुलिं अन थी थी थ्यासफू आदि ग्रन्थत मदइगु ला खँ हे मजुल । न्यनातयागु, थ्व स्वनिगःया विद्वानजनपिन्सं ब्वनीगु अर्थ कनीगु बौद्धग्रन्थ थौं विश्वया हे नांजाःगु पुस्तकालय व म्यूजियमया शोभा जुयाच्वंगु दु हँ, न्यनेमात्रं नं हे गर्वं छ्यं धस्वाः झीगु । 

मेखे नेपालय् थेरवाद लिहाँ वःगु हे नं ला चय्दँ पुलेधुंकल । थ्व इलय् थेरवाद लितहयेत सनाबिज्याःपिं भन्ते, गुरुमां व उपासक उपासिकापिन्सं छु जक मयाः जुइ । यानाःवंगु नं झीसं खनाच्वनागु दु । थ्व हे धर्म न्यनावँवं थौं नेपाः दुने जक १२४गू विहार दइगु धइगु म्हो मिहेनतं बनेजुइगु मखु । 

नेवाः बौद्धत, चाहे वज्रयानी लँपु लिनाच्वंपिं जुइमा चाहे थेरवादी लँपु लिनाच्वंपिं जुइमाः च्वज्याय् तसकं ल्हाः न्ह्याः । नेपालभाषा साहित्यया पुनर्जागरणया जग तःगु प्रज्ञापारमिता वा ललितविस्तर आदि सफू दक्वं हे बौद्ध साहित्यया भण्डार । मधासे मगाः सरकारं नेपालय् बौद्धत ८ प्रतिशत जक दु धकाः धाःसां, नेवाःत दुने बुद्धमार्गीत १५ प्रतिशत जक धाःसां उकियात झीथाय् दूगु बौद्ध संघसंस्थां सकारेयाःसां नेवाःतय्सं ति बौद्ध ग्रन्थ च्वयेगु ज्या सुनां नं यात खइमखु । सरकारलिसे ल्वानाः ख्यानाः नं, नेवाःतहे चुगलि लगे जुइकजुइकं नं नेवाःतय्सं थौं नेपाःयात बौद्ध साहित्यया अज्याःगु भण्डार दयेकाबिउगु दु, गुगु खनाः छम्ह अबौद्ध विद्वान नं झीप्रति नतमस्त मजुसेच्वनेफइमखु । 

मेखे आः बुद्ध धर्म धयागु नेवाःतय्गु वा सँय्तय्गु जक जुयामच्वन । आः ला सु खय्, सु बरमू, सु आदिबासी–जनजाति, दक्वं हे बुद्ध धर्मया अध्ययन यानाः थम्हंसिउगु कनाः च्वयाः नेपालय् बुद्धधर्मयात छगू अध्ययनया विषय दयेकाच्वंगु दु । उकिं ला बुद्धधर्मया विषययात कयाः गनं बौद्धिक गोष्ठी, सेसिनार वा छलफल जुलकि अन कार्यपत्र वा अनुसन्धान पत्र न्ह्यब्वइपिं नांया लिउने बौद्ध खनेदइगु स्वयाः मेगु खनेदइगु थर दुपिं न्ह्यःने लानाच्वनीगु । उमिसं च्वःगु सफू ब्वनाः झी बुद्ध धर्म सयेकेसिइके यायेमालाच्वंगु दु । थ्व नं छगू सकारात्मक पक्ष खः बुद्धधर्म धयागु सम्पूर्ण नेपालीतय्गु धर्म धकाः धयाच्वनापिं झीगु निंतिं । 

थज्याःगु बुद्ध जन्मेजूगु व बौद्ध विद्वानत दूगु देसय् बुद्धधर्मसम्बन्धी ग्वःगू सफू पिहाँ वयेधुंकल धकाः गुगु संस्थां धाइगु व मसिउ । तर नं अःपुक अनुमान यायेफु द्वलंद्वः दइ धकाः । नेवाः भाय् या बुद्धधर्मया सफू जक हे १३३५गू दु धकाः अनुसन्धान यानाबिज्याःगु हे नं झिंनिदँ दयेधुंकल । झिदँय् थ्यंमथ्यं प्यसःगू सफू पिदनी बुद्धधर्मया नेवाः भासं जक हे । मेखे नेवाःभासं च्वये मसःपिं नेवाःतय्सं, मेमेगु भासं च्वलकि यक्वस्यांं ब्वनी धकाः खय् व अंग्रेजी भासं नं नेवाःतय्सं च्वयाच्वंगु दु । लिसें गैरनेवाः बौद्धतय्सं नं महायानी सफूत उतिकं पिथनाच्वंगु दु । हानं थः बौद्ध हे मखुसां प्रतिष्ठा वा लाभया निंतिं नं बुद्धधर्मया सफू च्वयाजुइपिं आपालं नेपाःमिपिं दु । उपिं दक्वस्या सिर्जना वा अनुसन्धान धलय् चुइकल जुइमखु, इमां दायायंकल जुइमखु । अथेजुसेंलि अज्याःगु ज्ञानया भण्डार गनं ला लानाहे च्वंगु दइ ।

परियत्ति अध्ययन अध्यापन जूगु बासःदँ दुगु जुल । उकिया परियत्ति शिक्षां स्यल्लापिं जनशक्ति दँय् दसं उत्पादन नं ला जुयाच्वंगु दु जुइ, उलिमछि बुद्धधर्मय् नुगःक्वसाःपिं विद्वानपिनिगु कुतलं । उमिगु नं उकथंया अनुसन्धानात्मक लेख रचनात वयाच्वन जुइ । मेमेगु पत्रपत्रिकाय् इलय् ब्यलय् पिहाँवइगु बुद्धधर्म, बुद्धदर्शन व बुद्ध समाज सम्बन्धी लेखत ला द हे दत, उकियालिसें झीगु थःगु धायेगु बौद्ध पत्रपत्रिकात नं ला छगू दर्जन खात जुइ ।

अथे खयाः झी बौद्धत अध्ययन अध्यापन व ज्ञानया कालबिलया ज्याय् थुभनं न्ह्यज्याःसां लुइमखानाच्वंगु, मधासे मगानाच्वंगु खँ छु धाःसा झीगु बौद्ध ख्यलय् झीगु धायेगु चकंगु लुखा चाःगु अज्याःगु ज्ञानया भण्डार जुयाच्वंगु बुद्धया शिक्षा कायेगु छगू धकाः छगू तक नं व्यवस्थित सफूधुकू वा पुस्तकालय खनेमदु । निद्वःदँ पुलांगु झीगु बुद्धधर्मया न्ह्यानावयाच्वंगु व चय्न्यादँ पुलांगु थेरवाद पुनरुत्थानया झीगु इतिहासय् झीसं छिनावयागु पलाख्वाँय् ला ल्याःचाःतयेगु छगू सफूधुकू वा श्रोतकेन्द्र तकं दयमफयाच्वनीगु थः बुद्धया देसय् च्वनापिं धयाच्वनापिनिगु निंतिं हे नं बिडम्बना मखुला?

इलय् ब्यलय् सभा, सेमिनार व धर्मदेशना हे जूसां दक्वस्या म्हुतुइ व हे खँ जुइ झी नेपालय् बुद्धधर्म न्यनावनेमफयाच्वन, लिकुनाच्वन वा झं पाः जुयावनाच्वन । आः ला बुद्धया ज्ञान स्वयेत वा क्यनेत नं गनं यंकेगु थाय् मालाच्वंगु दु । वथाय् हे हानं त्रिभुवन विश्वविद्यालय व लुम्बिनी बौद्ध विद्यालययया हे जनशक्तिं थी थी विषयय् अध्ययन अनुसन्धान यायेखनाच्वंगु दु, यायेमालाच्वंगु दु । झी अथे दु थथेदु धकाः च्वयाजुइपिनिगु लागि अथे च्वयेत माःगु सामाग्रीया छगू व्यवस्थित सफूधुकू तकं मदइबलय् जिमि व दु थ्व दु धकाः इतिहासया खँ च्वयेगु थःगु हे निंतिं नं व्यंग्य मजुइ ला?

मदूगु हे नं ला खइमखु । उलि मछि बुद्धधर्मया सफू पिदनी, दक्व धयाथें धर्मदान जुयाः फुइ । गुलि गुलिस्यां श्रद्धां झूचायाः संग्रहालय दयेकातःगु दु । गनं विहारय् वनेबलय् गनं दराज छगुलिं बुद्धधर्मया ध्यबां न्यायेमदूगु सफूया संकलन खनाच्वनी । तर अन सुं नं न्ह्याःबलय् वा निश्चित इलय् हे वनेबलय् थःत धइगु सफू स्वयेगु क्यनेगु व्यवस्था धाःसा दयाच्वनीमखु । दूगु छगू निगू बौद्ध पुस्तकालयत नं थौंकन्हय् सकतां ज्या याइगु जुल, सफू ब्वंकेगु बाहेक ।

थज्याःबलय् थम्हं न्यनातयागु, मालाच्वनागु सफू मालामालां लुइकेमफइबलय् म्हगसय् म्हनी । झी नं छगू थज्याःगु बौद्ध सफूधुकू दइ, गन बुद्धधर्मया दक्व निकायया थी थी भासं च्वयातःगु न्हूगु पुलांगु सफू व्यवस्थित यानातःगु दइ, गन सुं विद्यार्थी ब्वं वनेदइ, न्ययाकयाहयेदइ । जिमि बौद्धतय् ज्या मनू पुज्यायेगु जक मखु, अध्ययन अनुसन्धान यायेगु नं खः धकाः मेपिं अबौद्धतय्त क्यने खनी, उमि नं छिमि बौद्धतय् छु दु खनी धकाः वालाः वालाः स्वयेखनी । झी सलंसः बौद्ध संघसंस्थात, द्वलंद्वः बौद्ध विद्वानत, वम्ह वम्ह मछि नेपाःया भिक्षु भिक्षुणीपिं थी थी देसय् वनाः बुद्धधर्म ब्वं वनाच्वनी, उमिसं नं स्वयावइ जुइ, उलिमछि अन्तर्राष्टिय दातात, अले झी छगू नं क्यनेबहगु पुस्तकालय मदइगु ला? थ्व ला सम्भव हे मजू ।

Published in Sandhya Times on March 1st, 2015

ल्हासापाको — मञ्जुश्री लाकि सरस्वती ?

ल्हासापाको — मञ्जुश्री लाकि सरस्वती ?

राजेन मानन्धर

बहुधार्मिक देसय् सलंसः दँतक एकछत्र राजयानाच्वंपिं हिन्दुतय्सं थनया धार्मिक बहुलता व सहअस्तीत्व स्यंकूगु, छगू धर्मं मेमेगु धर्मयात क्वत्यलायंकूगु नं झीके प्रमाणत दु । लूगु हे जक नं यक्व दु, सुचुकातःगु, लुइके मखंगु, मफुगु व मालेमानिगु ला झं गुलि दइ । थज्याःगु छगू दसु ल्हासापाको मञ्जुश्रीया थासय् अप्वयावयाच्वंगु  अतिबादी हिन्दु गतिविधियात कायेफु ।

कमल विनायकं ६गू किमि तापाःगु थ्व छगू रमणीय व ऐतिहासिक महत्वं जाःगु थाय् खः । बौद्धविद्वान वा बोधिसत्व महाचीनं स्वयम्भूज्योति दर्शन यायेत दकलय् न्हापां थन बिज्याःगु अले थ्व थाय् धइगु ल्हासां वयेगु लँपु खः धइगु जनविश्वास दु ।

थन उलि ततःधंगु संरचना निर्माण जुयामच्वंगुलिं थन ऐतिहासिक प्रमाणत यक्व पुलांगु खनेमदु । नेसं ९८०य् इलाचोत्वाःयापिन्सं “मञ्जुश्री सत्गुरुयात” ल्वहँया सिंह दयेकाः छाःगु,  प्रधानमन्त्री जङ्ग बहादुर राणं विसं १९१८य् बेखालटोलया मनबाँडा गुभालयात “श्रीमहामञ्जुश्रीया” पुजारी दरसन्तानदर खोसमोस नास्ति यानाबिउगु लालमोहर लूगु दु धकाः धयातःगु दु । अन नेसं १००३य् द्यःगः सतः व धर्मशालाया प्रतिस्था यानातःगु दु, विसं २०२५ सालय् थँहितिया मानन्धर दातातय्सं तुयुगु दुरुल्वहँया मञ्जुश्रीया मुर्ति तःगु खनेदत । अन हे लिंयागु कलात्मक मण्डल दु सा रञ्जना लिपिं ओममाणे पद्ममेहुँ धकाः नं कियातःगु दु । थन जिं थ्व थाय्या ऐतिहासिकता प्रमाणित यायेगु स्वयाः थुकिया अस्तित्वयात जक ब्वयेगु कुतःयानागु खः । 

खय् बरमूतय्गु बाहुल्यता दूगु थ्व थासय् आः थुकियात सरस्वती खः धकाः प्रमाणित यायेगु व जोरजुलुमयानाः हेसां थ्व सरस्वतीया द्यःगः हे खः धकाः धायेकांत्वःतेगु अभिप्राय ज्वनाः जुजुया प्रत्यक्ष शासनकालय् सक्रिय जुयाजूम्ह छम्हसिया निर्देशनय् छगू पुचः सक्रिय जूगु खनेदत । 

अन थ्यंकेगु तप्यंगु ल्वहँया स्वहानेतगिंया फुसय् लाक्क पुलांम्ह मञ्जुश्रीया द्यःगलय् वनेगु लँय् हे आः तिनि ढलान यानाः न्हूगु तजाःगु द्यःगः दयेकातःगु दु । आः अन सरस्वती द्यः पलिस्था यानाः अनया महामञ्जुश्रीया नां हे हुयाछ्वयेगु तकं ज्या जुयाच्वन धइगु न्यनेदु । 

अनया महायानी गुम्बाय् च्वनाबिज्याःम्ह आनीजुं स्थानीय मनूत पाखें थौंकन्हय् अनावश्यक दबाव व असहयोग जक मखु आतंक हे क्यनेगु जुयाच्वंगु धकाः धायेमाःगु अवस्था अथें वल खइमखु । अन वइगु हितिया पाइप चानाबिइगु, अले वसपोलं उगु थाय् संरक्षणया निंतिं हःगु बजेट गांया मेगु थाय्या विकासय् यंकेगु, अनच्वंगु महायानी गुम्बा हे लिकायेकेत व उकुन्हुतिनि तःगु नगरकोट महामञ्जुश्री नगरपालिका धइगु नां हिलाः नगरकोट नगरपालिका यायेत दबाव बिइगु ज्या सहअस्तित्वय् विश्वास दुपिन्सं याइमखु । अथे हे अन आः दुनेच्वंम्ह मञ्जुश्रीया मुर्ति चिइकाः अन सरस्वतीया मुर्ति तयेगु धकाः ख्याच्वः वयेवं आः अन डण्डी तयाः वेल्डिङ यानाः रक्षा यायेमाःगु तकं अवस्था वयाच्वंगु दु । गुलि ग्यानाच्वनेमाःगु बुद्धया देसय् बुद्धमार्गीत ।

उगु सम्पदाया रक्षाया निंतिं हारगुहार माःजुयाच्वंम्ह पद्मसुन्दरजु शाक्यजुया बिन्ति दु, थुगुु थाय्या मौलिक स्वरुप, महत्व व धार्मिक पहिचान ल्यंकेत दक्व थःथःगु थासं जायेमाःगु दु, ऐक्यवद्धता क्यनाः थुगु ऐतिहासिक सम्पदायात ल्यंकेमाःगु दु । 

थज्याःगु हे अवस्था जिं भारतया महाराष्ट्रया कारला गुफाय् नं स्वयेनंगु दु । अन नं निद्वःदँ पुलांगु भारतया हे नां दंगु ऐतिहासिक बौद्ध चैत्यागारया लुखाय्लाक्क छम्ह एकवीरा देवीया द्यःगः दयेकातःगु दु । अनया बौद्धतय्सं थुकिया विरोध तकं यायेफयाच्वंगु मदु, छाय् धाःसा व हिन्दू द्यःगलय् अतिबादीहिन्दुतय्गु ततःपाःगु पोस्टर तयातःगु दु । 

जिं बुद्धधर्मया पैरवी वा हिन्दु धर्मया विरोध यानाच्वनागु मदु । थःथः धार्मिक आस्थाकथं थः यःयःम्ह द्यःया भक्ति आराधना यायेदयेमाः । तर छगू धर्मया लोकोक्ती, ऐतिहासिकता व धार्मिक पहिचान क्वबियातःगु छगू सम्पदास्थलय् मेगु धर्मयापिं मनूतय्सं उकियात हरतरहं थःगु धर्मकथंया दयेकेगु कुतःयायेगु व उकिया निंतिं डर धम्कीया साथ तकं कायेगु धइगु धर्मनिरपेक्ष राज्यया निंतिं मल्वः । न्हापा छुं मदुगु थासय् हिन्दू, बौद्ध जक मखु मुस्लिम व इसाइतय्सं छुं दयेकूसां उकिइ जिगु आपत्ति मदु । सरस्वतीया द्यःगः दयेकेत थ्व राज्ययाके मेचीनिसें महाकालीतकया जग्गा उपलब्ध दु । न्हूगु थासय् बुद्ध मूर्ति जक दयेके दइमखु, थ्व नेपाःया धर्मनिरपेक्ष राज्यं सुर्खेतय् बिउगु नजीर खः ।  

ल्हासापाकोय् थथे सरस्वतिया द्यःगः दयेकाच्वन धइगु थीथी थासं खँ वया हे च्वंसां बौद्ध धर्मया नामय् दयेकातःगु सलंसः संघसंस्थां व अन सम्बन्धित बौद्धविद्वनतय्सं थ्व पाखे चिउताः मतःगु छगु खेदजनक खँ खः । थःगु धर्मयात संकट वःबलय् सःतक नं तयेमफुगु संस्थाया औचित्यय् कन्हय् न्ह्यसःचिं जूवयेफु । झी थः बौद्ध धयावयापिं ल्हासापाकोय् गुलि थ्यं ? अन वनां हे नं छु यायेफयाच्वंगु दु ? बौद्धतय्गु धार्मिक आस्थायात हाथ्या वयाच्वंबलय् थःगु उपस्थिति क्यनेमफुपिन्सं कन्हय् अबौद्धतय्थाय् वनाः बुद्धधर्मया शिक्षा इउँजुइधकाः नं गुकथं आशा यायेगु? नेपाःया बौद्ध विद्वानतय्सं संसार चाःहिलाः स्वयाच्वंगु दु, थःगु त्वादेवा क्वय्या वस्तुस्थिति मखं ।

मेगु, नेवाः बौद्धविद्वानतय् थःगु पहिचान छुकिइ दु धइगु थुइके थाकुयाच्वंगु दु । थःत बौद्ध विद्वान धायेकेयःपिन्सं हे मञ्जुश्री व सरस्वतीया दथुइया भिन्नता मखनीगु अले व हे खः धकाः तर्क पेश यानाच्वनेगु धइगु उमिगु धाथेंगु बौद्धिक चेतनाय् न्ह्यसः खः । उमिगु अज्याःगु ज्या थःगु धार्मिक पहिचानया लागि ल्वायेमालाच्वंपिं बौद्धतय्गु निंतिं सुखकर खँ जुइफइमखु । राज्यसत्तां झी नेवाःतय्त छगू संस्कार ज्वंकातःगु दु – न्ह्याथाय् न्ह्याम्ह द्यः खंसां अन्यायेगु, जाकि निगः ह्वलेगु, सिन्हःस्वां छायेगु, भ्वय् नयेगु । राज्यं झीत ब्वंकातःगु छगू हे पाठ – हिन्दू धर्म व बौद्ध धर्म व हे खः, नेवाःतय्सं नितां मानेयाइ, छुं मपाः अले उमि थवंथवय् सहिष्णुता दु । राज्यया ला स्वार्थ दु, तर झी बौद्ध विद्वानपिन्सं नं थुकियात हे थःगु मन्त्र भाःपा नवानाजुइगु व च्वयाजुइगु धइगु थःगु अक्षमताया उद्घाटन सिबाय् मेगु जुइमखु ।

धर्म–कां जुइगु धइगु धार्मिक सहिष्णुता मखु । झीसं खनाच्वना, नेवाः बौद्धतय् दुने हिन्दुधर्मया कचा खः धाइपिं सक्रिय दु । उकिं हे नेवाःबौद्धतय्गु वडाय् हिन्दु राष्ट्रया समर्थततय्त भोट वंगु खः धकाः मनूतय् थुइधुंकल । अज्याःपिन्सं यानाः ल्हासापाकोय् बौद्ध समम्पदाया रक्षा जुइमखु । बाखनय् जक न्यनातयाम्ह शंकराचार्य झी जःखः हे दइ । हलू धाःसेंलि कुतिं न्यानाच्वनेम्वाः ।

वस्वयाः पिने नेवाःत दुने हिन्दू नं बौद्ध नं दूगुलिं थन हिन्दू नेवाःतय्सं बौद्ध नेवाःतय्त अले बौद्ध नेवाःतय्सं हिन्दू नेवाःतय्त तर्कं बुकेगु कुतः ला जुया हे च्वनी । विशेष यानाः नेवाः हिन्दुत थ्व थाय्यात सरस्वती हे खः धकाः प्रमाणित यायेत लगेजुयाच्वंगु नं खनेदयावःगु दु । थज्याःगु अवस्थाय् कमसेकम झीगु नेवाःतय्गु भूमिइ थःगु म्हसिका ल्यंकातयेत थवंथवय् सहअस्तीत्वया खँयात लुमंकाः छपँ छधी जुइफतकि पिनेंवःपिं लिचिली । झीसं सिउ, जिम्ह च्वलय् नइम्ह धुं छिम्ह च्वलय् नं ल्यंकीमखु ।

अन्तय्, ल्हासापाकोया द्वन्द्वयात ल्हासापाकोया रुपय् जक मकाये । थन थःगु पहिचानया निंतिं ल्वानाच्वनापिन्त मचायेक तापाक्क लाःगु थासय् सहअस्तीत्व स्वीकार मयाइपिन्सं हमला यायेधुंकूगु दु । ल्हासापाकोय् नेवाः पहिचान ल्यंकेमफइगु खःसा असनय् च्वनाः नेवाः राज्य व नेपालमण्डलया “माकःफुइँ” मक्यंसां जिल । थौं थन सुम्क च्वनेगु धइगु कन्हय् नमोबुद्ध, झोरबही, क्वाःबहाः वा स्वयम्भुइ नं आक्रमण यायेगु लुखा चायेकाबिइगु जुइ । उकिं थुकियात कया बौद्ध संघसस्थात अध्ययन प्रतिष्ठानत, खलःपुचःत आदिया दथुइ व्यापक चर्चा व संम्बाद जुइमाः, थःगु लागि सःतयेमाः । झीगु सम्पदाय् आक्रमण धइगु झीगु पहिचानय् व अस्तीत्वय् हे आक्रमण खः धकाः झीसं चायेकेमाःगु दु । 

Published in Sandhya Times on 2014 01 28 (2071 Magh 14) "Lhasapako - Manjushree or Saraswati?"

A rich beggar

Rina Tuladhar (Baniya)

Riya is excited, while making coffee for her husband and herself at the bedroom coffee table. After a month-long foreign trip, her husband Ranjeet, a business tycoon of the city, returned home today.

Ranjeet is lying on his back on the luxury bed and searching for his favourite TV channel. Perhaps, he is looking for Fashion TV, in romantic mood. His crave for sensual pleasure is unlimited.

With two coffee mugs in her hands, Riya came and sat next to her husband. She placed the mugs on the side-table. He dragged her in and gave a tight hug.

She also replied by leaning her head on his chest.

She was waiting for him to say something. She looked at his face, just to find that some change has occurred. He was thinking over some other issues.

"What are you thinking over?" she asked, touching his chest hair. Eyes closed, he did not reply.  She knew, he was worried about his business and her love for him did not mean that much for him.

He suddenly stood up. He opened his suitcase, pulled out the branded dresses and ornaments and said, "I bought all these things for you. I just forgot to give you. My secretary did shopping for me. Check them out, if they are of your choices."

"I know, the choices are of your secretary, always," there is satire and pain in her voice.

"How can I find time for shopping for you in my business trip?," Ranjit replied indignantly. He took out a file form the suitcase and sat on the sofa, then became busy with his cellphone.

Riya did not even go to the things. He always brings a pile of gifts for her, as if he is obliged to. For her, the gifts did not carry her husband's love. She was not looking for lifeless objects but for his warm love. She sat sipping coffee silently on the bed. A moment of silence followed.

Ranjeet again fell on the bed and asked Riya for a peg of whiskey.

"I've brought coffee," she said shortly.

"I won't take coffee. Make a Blue Level."

She went to the cupboard, took out the bottle and a glass, added some ice-cubes from the fridge in it. She handed it to him and he swallowed it up in one sip.

She has something else in her heart, but asked, "Would you like to listen to a story?"

"Story? Ha ha ha. Do you think I'm a child?" he joked.

"What to do? I'm not lucky to have a child…" she tried to relate it to some other topic but it was not making any sense to him.

"You know what is it about? A hungry beggar," she threw a clue.

"OK, go ahead," he said disgracefully.

Riya started : Once, there was a rich merchant. One day, a beggar came to his home and said, "Sir, I' terribly hungry. Please give me some food."

The merchant gave him some money. He came back again and asked for some thing to eat again. The merchant gave him more. He went and came back again. The merchant gave me gold ornaments. Similarly, he went and came back. The merchant again gave him diamond ornaments. But the beggar again came and asked for food.

The merchant yelled," What a beggar ! I've given you that much but you are still not satisfied. Can't you buy food with that money?"

The beggar left with tears in his eyes. Riya ended the story.

"Oh. Is that the end of your story?" Ranjeet made fun of her.

It was always like this. Feeling of sentimental Riya was never red by materialist Ranjeet.

"Then. I'll start my story. He jumped over Riya's body. He finished over making love of his kind. Her heart shattered into pieces. Her pain was not different from that of a raped woman. This is not the first time Riya felt like this. A routine, it was in her married life.

Ranjeet started snoring soon. Tears fell from Riya's eyes, as she got up and went to the sofa. She stared at the ceiling and threw eyes on everything in the room. The room was decorated with imported luxury items. I'm one among those items – I'm a decoration of the room when he does not need me and when he needs me, the rooms turns out to be a brothel. She ground her teeth in anger for a while and then slept.

It was a home only till my mother in law was here. She passed away quite normally, just because of a heart attack. Her dream of seeing a grand children wad not fulfilled. Only two people make this family. It has been ten years I'm waiting for a child. I visited a doctor but I was told that both the husband and wife should come.  I always failed to take him along with me. He said it was not necessary for him to meet a doctor because he knew that he had no problem. He openly told me that he had made two of his girlfriends pregnant. What an insult for me!

I was shocked by his announcement, which came like a thunder. It was darkness everywhere. I could not see anything and felt dizzy. It is my ill fate, I shouted, it was like crying of an animal in front of a butcher.  He showed off his masculinity. We had quite a long discussion over this issue. I left the home, as it was impossible for me to live with a man like that. Where could I go? A lonely woman I was. I stayed with my parents for some months and my relatives suggested me to return here. I came back to this dark cage again. This place gives me mental torture, if not physical. I did fight, shouted and protested. But I failed to find a solution. I said to myself, "I will find a way out one day."

Riya got up from the sofa, poured some water in a glass from a jug and sat on the sofa again. She continued her thoughts – It's my fault. I also am a woman, affected with the stereotype thinking that a husband constitutes a woman's entire world after marriage. I've been loving and respecting my husband, as if he is my all-in-all.  And in return, I've always been expecting a pint of love from him. Like the hungry beggar, asking for food. Wife of such a big business tycoon, I'm a beggar.

In fact, he does not need me. He just needed a beautiful woman to show in grand parties of businessmen. It is not necessarily me, whom he needs. He has big choices to make in hotels, wherever he goes.

X X X

"Riya. Get up!" a call woke her up. She was sleeping on the sofa. Ranjeet did not even ask her why she was sleeping on the sofa.  He made an order, "My flight is at 12.00. I have to leave the house at 10.00. Pack my things."

"Flight at 12.00?" Riya was not surprised. It was also not a new thing. He came yesterday and today he is going again. Their lifestyle is like this.

"Yes. Flight at 12.00. I'm going to attend a business conference in Singapore. It may take a week for me to return as I have some other things too, to handle."

"If so, why did you return for one day," Riya was a bit angry.

"It's none of your business," this is his usual response. He went to the bathroom.

She did not hurriedly obey him this time. She was still sitting on the sofa. He came out after taking a bath and shouted as he saw that she was still sitting there.

"What the hell you are doing here? I'm getting late."

"You are getting late. I'm not," Riya also shouted back. Ranjeet's eyes were full of anger.

Unwillingly though, she packed his suitcase. She was completely silent.

"Where is my breakfast?" he was annoyed.

Riya did not reply. She picked the phone and dialed at the kitchen and said, "The master has asked for his breakfast."

Her behaviour apparently agitated him. "What has made you angry?"

She did not reply. She went to the sofa, after completing her duty.

"Won't you come to see me off at the airport?" he asked, with full control over his anger.

Riya briefly answered, "No."

Ranjeet left the room for the airport, without even looking back.

After the husband's departure, Riya was alone in the room. She trembled like an outraged woman. She shouted," Why? Why Riya? Why are you like this? Where is your existence? Where is your life?"

She hurriedly opened the window. She looked out of the window – she saw that the Sun, from the clear blue sky, is giving warmth to the earth. Her face glowed.

She withdrew and opened a drawer with a loud noise. Turned all the contents upside down and picked out what she needed – her educational certificates – and she smiled.

X X X

Two weeks later. Ranjeet came back to the airport, after completing his tour. The wife, who used to be there every time, was not there. He felt something uneasy and took a taxi to his home.

"She used to call me continuously or send me emails, but this time, she did not contact me at all. She was fuming when I left," he was murmuring in the taxi.

He was expecting his wife to wait for him at the door. She was not there. He sat on a sofa at lobby. He hoped that she would appear soon but she did not come. His servants appeared instead. He did not feel comfortable, and asked, "Where is Riya?"

One of them replied that she is in her bedroom. He quietly entered the room. She was standing upright there.

He was quite upset that she did not come to receive him. He jetted a question in anger, "Then, you are still angry with me?"

"I was waiting for you," Riya spoke with weighty voice. It did not seem to be her voice. And she did not have the respect she used to show. He was a bit confused.

She slowly moved in front of him. She had a bunch of papers. She stood straight, looked into his eyes. He saw that she did not have that look with which she used to beg for love. He failed to say anything, when she was looking at him with eyes full of anger.

"You better try to understand the meaning of the hungry beggar."

"Oh, you are angry because I did not understand your story?" he tried to cover the situation with some humourous touch, without knowing how serious the situation has turned.

Riya produced the paper bunch to him and said, "Take it. Read these papers. And sign on them."

Ranjeet could not guess what was going around. He took the bunch and browsed. It was documents of application for divorce, already been signed by Riya.

"You scoundrel. What do you think of me? What do you want?"

"I want my rights. That I cannot win by asking, but fighting for it," she roared confidently.

"You want divorce? OK. OK! I can marry fifteen women like you," he replied.

"You may marry again. I've been watching your misconduct for years. But, keep it in your mind, I will get my rights back. The legal process of divorce will go ahead. Porperty…., I will not compromise on anything. Just remember," she said. She was just different.

"Legal process? Ha ha ha. What do you know about all this? Legal process. Huh?" he was still underestimating her.

"Marital sexual exploitation is my issue. Legal provisions today are rights of we, the women," she has completely changed.

"What the hell are you talking about? Are you all right?" he tried to be a bit soft.

Riya then replied with low tone, "I did not went outside to eat that is available in the hotel. I only agreed to eat the pure thing that is cooked at home. That is why I'm always hungry."

"Don't talk things in roundabout way. Say your thing directly," he tried to fix the situation.

"Straight and frank. I will seek divorce from you on the ground of sexual exploitation,"

"OK. You will be in loss. This is not going to affect my life. You women are like pairs of shoes for me," he was talking indifferently, as if he does not have blood in his heart.

"Ha ha ha," she laughed off loudly and said, "You will understand what effect it will make to your life when the character of the business tycoon will go for auction. I have the thing in my hand, which will make your character suitable for auctioning in the bazaar. Media is everywhere. I have collected all the evidences of your misconduct. The loose character of the business tycoon will go to the streets. Ha ha ha," she laughed loudly again, as if Goddess Durga has entered in her.

Ranjeet suddenly kept numb. He was puzzled, like a man who has lost his destination.

"Just keep waiting for me. I will come to see you again with arms of law and media," Riya went out, shouting and she did not look back.

Translated by Razen Manandhar